{"id":1854,"date":"2025-08-19T11:59:32","date_gmt":"2025-08-19T11:59:32","guid":{"rendered":"http:\/\/www.lopsssdoner.com\/?p=1854"},"modified":"2025-08-19T11:59:33","modified_gmt":"2025-08-19T11:59:33","slug":"turk-hukukunda-hakimin-gorevi-ihmal-sucu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/2025\/08\/19\/turk-hukukunda-hakimin-gorevi-ihmal-sucu\/","title":{"rendered":"T\u00dcRK HUKUKUNDA HAK\u0130M\u0130N G\u00d6REV\u0130 \u0130HMAL SU\u00c7U"},"content":{"rendered":"\n
Yrd. Do\u00e7. Dr. Mustafa AVCI<\/em><\/td><\/tr>
A-GENEL OLARAK I-Adalet Kavram\u0131 ve Adaletin Da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131Toplu ya\u015fam ihtilaf do\u011furan bir mekanizmad\u0131r. \u0130nsanlar bu ihtilaflar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmeden huzur bulamazlar ve ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcremezler. \u00c7\u0131kar h\u0131rs\u0131 ile k\u0131z\u0131\u015fan insanlar\u0131 teskin eden, birbirleriyle kayna\u015ft\u0131ran, y\u00f6neticilere n\u00fcfuz ve itibar sa\u011flayan biricik t\u0131ls\u0131m \u201cadalet\u201dtir. Adalet m\u00fclk\u00fcn ve t\u00fcm uygar erdemlerin temeli (Justitia fundamen tum regnorum), hukukun idesidir. Hukuk adalete y\u00f6nelmi\u015f toplumsal ya\u015fam d\u00fczeni, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve bari\u015fin \u00f6n\u015fartidir.Hukuki bir kavram olarak adalet; herkesin kanun \u00f6n\u00fcnde e\u015fit sayilmasi, firsat e\u015fitliginin bulunmasi, herkese ki\u015filigini geli\u015ftirme imkani verilmesi, buna engel olan maddi ve manevi sebeplerin ortadan kaldirilmasi, her t\u00fcrl\u00fc imtiyaz ve keyfiligin \u00f6nlenmesidir.Hukuk devleti ise; evrensel hukuk kurallari ve kendi koydugu normlara bagli olan y\u00f6neten ve kanun koyanlarin kendilerini hukuka riayet mecburiyetinden istisna etmedikleri, g\u00f6rev geregi olmadan hususi mevki saglamadiklari devlettir.Hukuk devleti ve d\u00fczeninin asil g\u00fcvencesi vatanda\u015fin kanuna olan saygisi ve itaat duygusudur. Ancak normlarin mevcudiyeti ihtilaflari kendiliginden \u00e7\u00f6zmez. D\u00fczenin kalici olabilmesi i\u00e7in yaptirim \u00f6ng\u00f6rmesi ve bunu uygulayan nitelikli hukuk\u00e7ularin bulunmasi zorunludur.G\u00fcn\u00fcm\u00fczde iyi hukuk\u00e7u yeti\u015ftirmek d\u00fcnyanin en \u00f6nemli sorunlarindan biridir. \u00d6zellikle geri kalmi\u015f \u00fclkelerde kamu otoritesini kullanan meslek mensuplari kendilerine taninan yetkileri halka daha iyi hizmet etmek i\u00e7in kullanmak yerine bir ayricalik olarak algilayip, keyfi uygulamalara sapmaktadirlar. Daha k\u00f6t\u00fcs\u00fc adaletin dagitimi ile yetkili ve g\u00f6revli olan hakimler de i\u015fin farkinda olmadan hakim bagimsizligi ve teminati gibi kavramlarin arkasina, i\u015f y\u00fck\u00fc fazlaligi gibi bahanelere siginarak g\u00f6revlerini zamaninda ve hakkiyla ifadan geri kalmaktadirlar.Davalarda \u00e7ati\u015fan menfaatler arasindaki adalet denilen dengeyi bulacak ve dagitacak olan hakimler siradan kimseler olamazlar. Ger\u00e7ek adaleti yasalar degil, hakimler dagitir. Hukuk Devleti uygulamasinda ve hukukun ilerlemesinde iyi yasalar yaninda hakimlerin isabetli karar vermeleri \u00f6nemli yer tutar. Yalniz en m\u00fckemmel yasa k\u00f6t\u00fc uygulayici y\u00fcz\u00fcnden b\u00fcy\u00fck yikintilara sebep olur. Adaleti dagitan hakimin yapacagi haksizlik diger memurlarin haksizliklarindan daha korkun\u00e7, a\u00e7tigi yara daha derin olur. Adaleti ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in yilmadan, usanmadan \u00e7aba g\u00f6sterecek bilgili, ahlakli, yasalara ve vicdanina bagli erdemli hakimler hem milletin huzuru hem de devletin bekasinin teminatidirlar.Yukaridaki vasiflar yaninda h\u00fck\u00fcmlerin isabetli olmasi i\u00e7in h\u00fck\u00fcm veren hakimin pe\u015fin h\u00fck\u00fcml\u00fc, yorgun hasta ve d\u00fc\u015f\u00fcnceli olmamasi, inat\u00e7ilik etmemesi, \u015fa\u015fkinlik g\u00f6stermemesi, karakterli ve kendine hakim olmasi gerekir.II-Yargilama I\u00e7inde Hakimin Yeri<\/strong>\u201cHakim beynennas vuku bulan dava ve muhasamay\u0131 ahkam-\u0131 me\u015fruas\u0131na tevfikan fasl ve hasm i\u00e7in taraf-\u0131 sultaniden nasb ve tayin edilen zatt\u0131r.\u201dHukuk davalar\u0131nda; Medeni usul hukukunda ki\u015fisel \u00e7\u0131karlar \u00f6n planda oldu\u011fu i\u00e7in taraflar davan\u0131n malzemesini ve delilleri mahkeme \u00f6n\u00fcne ta\u015f\u0131mak zorundad\u0131rlar. Taraflar\u0131n davaya son vermek yetkileri vard\u0131r. Tarflar\u0131n ihtilaf konusu yapmad\u0131klar\u0131 konular\u0131 hakim kendili\u011finden ara\u015ft\u0131ramaz, bu maksatla delil ikame edemez, \u015fekli ger\u00e7ekle yetinilir, hakim adeta hakem konumundad\u0131r.Ceza davalar\u0131nda; Maddi ger\u00e7e\u011fe ula\u015fmak ama\u00e7 oldu\u011fundan hakim ceza kanununun tatbikinde kendisine arz edilen iddialar ve (CMUK m.151) ikrar ve ispat konusundaki isteklerle de ba\u011fl\u0131 de\u011fildir. Hakim kanunu uygulamakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr, metnin anlams\u0131z veya anla\u015f\u0131lamaz oldu\u011funu ileri s\u00fcrerek berat karar\u0131 veremez. \u00c7\u00fcnk\u00fc her kanunun bir anlam\u0131, kanunkoyucunun bir iradesi vard\u0131r, hakim bunu bulmak zorundad\u0131r.III-Makul S\u00fcrede Yarg\u0131lanma Hakk\u0131 ve Hakimin G\u00f6revi \u0130hmali<\/strong>Ceza Muhakemesinin \u00e7abuk yap\u0131lmas\u0131 san\u0131k bak\u0131m\u0131ndan, ya su\u00e7suzlu\u011funun anla\u015f\u0131larak kayg\u0131dan kurtulmas\u0131 ya da bir an \u00f6nce cezaland\u0131r\u0131larak onun iyile\u015ftirilmesi i\u015fine bir an \u00f6nce ba\u015flanmas\u0131, toplum i\u00e7in de ibret ve teskin edici olmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnden \u00f6nemlidir. Bu sebeple Birle\u015fmi\u015f Milletler Medeni ve Siyasi Haklara ili\u015fkin anla\u015fman\u0131n bir maddesinde herkese tan\u0131nmas\u0131 gerekli asgari g\u00fcvenceler aras\u0131nda “a\u015f\u0131r\u0131 gecikme olmaks\u0131z\u0131n (makul s\u00fcrede) yarg\u0131lanma hakk\u0131” d\u00fczenlenmi\u015ftir.Yine \u0130HAS m.6\/1″…\u015fah\u0131s… bir mahkemede davas\u0131n\u0131n makul bir s\u00fcre i\u00e7inde hakkaniyete uygun .. dinlenmesini isteme hakk\u0131na sahiptir.” ibaresi davalar\u0131n h\u0131zland\u0131r\u0131lmas\u0131 ve makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ifadesidir. Bu h\u00fck\u00fcm yakalama ve tutuklama gibi ki\u015fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc k\u0131s\u0131tlamadaki s\u00fcreleri azaltmay\u0131 da, \u015fartlar olu\u015fmu\u015fsa sal\u0131vermeyi de kapsam\u0131na al\u0131r.1982 TC Anayasas\u0131 m.19\/7, tutuklananlar\u0131n makul s\u00fcrede yarg\u0131lanmay\u0131 isteme hakk\u0131n\u0131 d\u00fczenlemi\u015f, m.141\/son ise davalar\u0131n en az giderle ve m\u00fcmk\u00fcn olan s\u00fcratle sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n yarg\u0131n\u0131n g\u00f6revi oldu\u011funu belirtmi\u015ftir.CMUK’de \u00e7abukluk ilkesini ger\u00e7ekle\u015ftirecek kurallar konulmu\u015f ve yarg\u0131lamaya kat\u0131lan makamlar (iddia-savunma-yarg\u0131lama) bak\u0131m\u0131ndan bunun sa\u011flanmas\u0131na y\u00f6nelik y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler getirilmi\u015ftir. Ancak \u00e7abukluk ilkesinin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi i\u00e7in yaln\u0131zca usul yasalar\u0131ndaki h\u00fck\u00fcmleri yenilemek yeterli de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc kurallar\u0131 uygulamak, onlar\u0131 koymak kadar kolay de\u011filir. Davalar\u0131n gecikmesinde hakimlerin mahkemelerin idaresini sistemsiz ve organizasyonsuz y\u00fcr\u00fctmeleri, i\u015f y\u00fck\u00fc alt\u0131nda ezilmeleri, kriminolojik bilimlerin geli\u015fmesini takip imkan\u0131n\u0131 kaybetmeleri, buna ra\u011fmen uygun bir denetime tabi tutulmamalar\u0131 \u00f6nemli bir yer tutmaktad\u0131r.Nitelikleri Anayasam\u0131zda belirtilen hukuk devleti olman\u0131n bir gere\u011fi olarak, Anayasa ve yasalar\u0131m\u0131zda, Devletin fonksiyonlar\u0131n\u0131n yerine getirilmesinde, \u00f6ncelikle kamu kesiminde g\u00f6rev alanlar\u0131n, gereken titizli\u011fi g\u00f6stererek, g\u00f6revlerinin ifas\u0131 s\u0131ras\u0131nda ihmal ve terahi g\u00f6stermemeleri gerekir.Kamu hizmetlerinin i\u015fleyi\u015fine hakim olan ilkelerden biri de disiplin<\/strong>dir. Kamu fonksiyonunu ifa edenler, bu fonksiyonun gerektirdi\u011fi \u015fekilde hareket etmek, bunu zaman\u0131nda ve fonksiyonun s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kalmak sureti ile yerine getirmek zorundad\u0131rlar. Bu ilke nedeniyle g\u00f6revi ihmal<\/strong> etmek su\u00e7 say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.B-T\u00fcrk Ceza Kanunu 231. madde D\u00fczenlemesi<\/strong>Hakimlerin g\u00f6revlerini ihmal etmeleri de ayn\u0131 \u015fekilde su\u00e7tur ve TCK 231. maddesinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Hakimlerin bir eylemini su\u00e7 sayan norm, emredicidir. Kanun koyucu sair kamu g\u00f6revlilerinin g\u00f6revlerini ihmal etmeleri su\u00e7unu 230. maddede d\u00fczenlerken, hakimler i\u00e7in ayr\u0131 bir madde koymu\u015ftur. T\u00fcrk Ceza Kanununun \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Bab\u0131;”Devlet \u0130daresi Aleyhine \u0130\u015flenen C\u00fcr\u00fcmler” ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r ve g\u00f6revi ihmal su\u00e7lar\u0131 da bu bab\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc fasl\u0131nda d\u00fczenlenmi\u015ftir.Hakimin g\u00f6revi ihmal su\u00e7u di\u011fer ihmal su\u00e7una g\u00f6re daha \u00f6zel niteliktedir ve ayr\u0131 bir d\u00fczenlemeye tabi tutulmu\u015ftur. Bu da hakimlerin korunmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesi ile yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 1997 T\u00fcrk Ceza Kanunu Tasar\u0131s\u0131nda bu h\u00fck\u00fcm, yani hakimlerin g\u00f6revlerini ihmal etmelerine uygulanacak 231. madde \u015fimdiki gibi ayr\u0131ca d\u00fczenlenmemi\u015f, di\u011fer kamu g\u00f6revlileri ile ayn\u0131 kabul edilerek, mevcut ceza kanununun 230.maddesi baz\u0131 de\u011fi\u015fikliklerle aynen al\u0131narak d\u00fczenleme yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu bizce isabetli olmam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc mevcut hali ile hakimlerin g\u00f6revlerini ihmal etmesi su\u00e7u i\u00e7in “zarar” \u015fart\u0131 aran\u0131yor ve her ihmal bu su\u00e7u olu\u015fturmuyor, b\u00f6ylece hakimler korunmu\u015f oluyordu. Tasar\u0131da bu ortadan kalk\u0131yor ve hakimlerin gereksiz \u015fikayetlerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalmalar\u0131n\u0131n yolu da a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f oluyor.TCK m.231, hakimlerin g\u00f6revlerini hangi hallerde ihmal etmi\u015f say\u0131lacaklar\u0131 konusunda Hukuk Usul\u00fc Muhakemeleri Kanunu (HUMK)’nun 573. maddesine at\u0131fta bulunmaktad\u0131r. HUMK’un bu maddesinde hakimlerin sorumlulu\u011fu davas\u0131’n\u0131n a\u00e7\u0131labilme halleri yedi bent halinde say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlardan sadece alt\u0131 ve yedinci bentler hakimin g\u00f6revi ihmal su\u00e7unu ifade etmekte, di\u011fer bentler hakimlerce i\u015flenebilecek ba\u015fka su\u00e7lara i\u015faret etmektedir.Hakim hakk\u0131nda hukuk davas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olup olmamas\u0131 \u00f6nemli de\u011fildir, a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fsa sonucu beklemeye gerek yoktur.I-Genel ve Tamamlay\u0131c\u0131 Bir Su\u00e7 Olu\u015fu<\/strong>T\u0131pk\u0131 di\u011fer kamu g\u00f6revlilerince i\u015flenen g\u00f6revi ihmal su\u00e7u gibi hakimin g\u00f6revi ihmal su\u00e7u da genel nitelikte ve tamamlay\u0131c\u0131 bir su\u00e7tur. E\u011fer hakimin bu su\u00e7un maddi unsurunu olu\u015fturan eylemi ve kast\u0131 ba\u015fka bir su\u00e7 olu\u015fturuyor yani ba\u015fka bir su\u00e7 vasf\u0131na uyuyorsa \u00f6ncellikle o su\u00e7 olu\u015fur, e\u011fer di\u011fer su\u00e7lar olmuyorsa g\u00f6revi ihmal su\u00e7u olabilir. Mesala, hakimin temin etti\u011fi menfaat nedeniyle g\u00f6revi ihmal etmi\u015f olmas\u0131 halinde r\u00fc\u015fvet almak su\u00e7u olur, ama menfaat almaks\u0131z\u0131n bir savsama varsa o zaman da g\u00f6revi ihmal su\u00e7u olu\u015fur. Yine taraflardan birine olan kin ve garaz\u0131 nedeniyle hakim bir karar vermi\u015f olursa TCK 244. maddesindeki su\u00e7 olu\u015furken, hi\u00e7 bu durum yokken \u00e7ok k\u0131sa bir s\u00fcrede karar verilmesi gereken bir davay\u0131 gereksiz yere uzatarak ve geciktirerek karar verirse o zaman da g\u00f6revi ihmal su\u00e7u olu\u015fur.II-Di\u011fer Baz\u0131 Su\u00e7larla Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131<\/strong>1-G\u00f6revi \u0130hmal Su\u00e7u (TCK 230) \u0130le Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131<\/strong>Hakimin g\u00f6revi ihmal su\u00e7u, memurlarca i\u015flenen g\u00f6revi ihmal su\u00e7unun \u00f6zel bir \u015feklidir ve faili sadece hakimler olabilir. Hakim olmayanlar bu su\u00e7un faili olamazlar. Oysa di\u011fer memurlarca i\u015flenen g\u00f6revi ihmal su\u00e7u 657 say\u0131l\u0131 Devlet Memurlar\u0131 Kanununda say\u0131lan devlet memurlar\u0131nca i\u015flenebildi\u011fi gibi, \u00f6zel kanunlar\u0131nda memur gibi cezaland\u0131r\u0131labilecek olanlarca da i\u015flenebilmektedir.Hakimin g\u00f6revi ihmal su\u00e7unun olu\u015fabilmesi i\u00e7in zarar \u015fart\u0131 aran\u0131rken, di\u011fer kamu g\u00f6revlilerince i\u015flenen g\u00f6revi ihmal su\u00e7unda bu \u015fart yoktur. Soyut olarak ihmal fiilinin ger\u00e7ekle\u015fmesi ile su\u00e7 tamamlanm\u0131\u015f olur.Di\u011fer kamu g\u00f6revlilerince i\u015flenen ihmal su\u00e7unda devlet\u00e7e bir zarar\u0131n do\u011fmu\u015f olmas\u0131 a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 neden iken, hakimin g\u00f6revi ihmal su\u00e7unda bu a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 neden yoktur.2-G\u00f6revi K\u00f6t\u00fcye Kullanmak Su\u00e7u (TCK 240) \u0130le Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131<\/strong>\u0130ki su\u00e7 aras\u0131ndaki birinci fark; manevi unsur y\u00f6n\u00fcndendir. G\u00f6revi ihmal genel kas\u0131tla i\u015flenebilen bir su\u00e7 oldu\u011fu halde, g\u00f6revi k\u00f6t\u00fcye kullanmak \u00f6zel kas\u0131tla i\u015flenebilen bir su\u00e7tur. Yani fail ta\u015f\u0131makta oldu\u011fu \u00f6zel bir ard niyet nedeniyle g\u00f6revi olan bir konuda bile bile us\u00fcls\u00fczl\u00fck yapmaktad\u0131r. B\u00f6ylece eylem g\u00f6revi k\u00f6t\u00fcye kullanmak \u015feklinde v\u00fccut bulmaktad\u0131r. \u0130kinci fark maddi unsurdad\u0131r. G\u00f6revi ihmal, ihmali, suistimal icrai hareketli bir su\u00e7tur.3-Yetkili Mercilerin Emirlerine Uymamak Su\u00e7u (TCK 526) \u0130le Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131<\/strong>TCK m.526\u2019da d\u00fczenlenen su\u00e7, icrai ve ihmali hareketle i\u015flenebildigi halde, m.231\u2019deki su\u00e7 ihmali hareketle i\u015flenebilir. Emir ve \u00f6nlemler kanun ve nizamlara uygun olarak ve buna yetkili makam tarafindan verilince uyulmasi zorunludur. Hakimlere hi\u00e7 bir organ tarafindan emir ve talimat verilemiyeceginden, hakimler i\u00e7in emirlere uymamak su\u00e7unun olu\u015fmasi m\u00fcmk\u00fcn degildir. Sonra hakimin g\u00f6revi ihmal su\u00e7u c\u00fcr\u00fcmd\u00fcr ve kasitla i\u015flenebilir. Oysa emirlere uymamak kabahat nev’inden olup kasit olmadan da, sirf bazi hareketlerin yapilmasi ile i\u015flenebilecek bir su\u00e7tur. Hakimlere verilen idari nitelikteki talimatlara uymamak belki disiplin su\u00e7unu olu\u015fturabilir. Bunu takdir etmek Hakimler ve Savcilar Y\u00fcksek Kurulu’na aittir.4-TCK 232-233 ve 244 Maddelerindeki Su\u00e7larla Kar\u015fila\u015ftirilmasi<\/strong>TCK 233. maddesinde, hakimin ba\u015fka birinin etkisinde kalarak kanuna aykiri h\u00fck\u00fcm veya karar vermesi su\u00e7u d\u00fczenlenmektedir. Bu su\u00e7 genel kasitla i\u015flenebilen bir su\u00e7tur ve icrai hareketlerle tamamlanmaktadir.Eger hakim, ba\u015fkasi tarafindan kendisine bir etki olmaksizin, \u015fahsi kayirma veya d\u00fc\u015fmanlik duygusu altinda fiili i\u015flemi\u015f ise 244. maddedeki su\u00e7 olu\u015fur. Bu su\u00e7ta hakim “\u00f6zel kasitla” hareket etmekte, kanuna aykiri h\u00fck\u00fcm veya karari, kayirma fikri veya d\u00fc\u015fmanlik duygusunun tesiri altinda vermektedir.Bu iki su\u00e7 arasindaki fark ise kasit y\u00f6n\u00fcyle, olup, 233. maddedeki su\u00e7 genel kasitla, 244. maddedeki ise \u00f6zel kasitla i\u015flenebilen bir su\u00e7tur. Bu iki su\u00e7un hakimin g\u00f6revi ihmal su\u00e7undan farklari ise 233. maddedeki su\u00e7 icrai haraketle i\u015flenirken, ihmal su\u00e7u, ihmali nitelikteki hareketle i\u015flenebilmektedir. Sonra 231. maddedeki su\u00e7un maddi unsuru, ihkak-i haktan istinkaf ve savsama iken, 233. maddedeki su\u00e7un maddi unsuru, hakimin kendisine kar\u015fi kullanilan n\u00fcfuz veya tesir altinda bir h\u00fck\u00fcm veya karar vermesidir. 244. maddedeki su\u00e7 da icrai hareketlerle i\u015flenen bir su\u00e7 iken, 231. maddedeki su\u00e7 ihmali hareketlerle i\u015flenmektedir. Bu iki su\u00e7un en b\u00fcy\u00fck farki ise, 231. maddedeki ihmal su\u00e7u genel kasitla i\u015flenebilirken, 244. maddedeki su\u00e7 \u00f6zel kasitla, yani kayirma fikri veya d\u00fc\u015fmanlik duygusu ile i\u015flenebilmesidir. Yine bu iki su\u00e7un unsurlari da farklidir; 231. maddedeki su\u00e7un maddi unsuru ihkak-i haktan istinkaf, ihmal ve terahi iken, 244. maddedeki su\u00e7un maddi unsuru, “kayirma ve d\u00fc\u015fmanlik duygusu ile kanuna aykiri bir h\u00fck\u00fcm veya karar verme”dir.5-R\u00fc\u015fvet :<\/strong>Hakimin g\u00f6revi ihmali bir menfaat kar\u015filiginda olmasi halinde r\u00fc\u015fvet su\u00e7u olu\u015fur.6-Ihmal ile Zimmete Sebebiyet (TCK 203<\/strong>)Hakimin denetim g\u00f6revini (Yazii\u015fleri ve Icra M\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fc denetlemesi, se\u00e7im kurulu ba\u015fkaninin se\u00e7im personelini denetim g\u00f6revini) ihmali bunlar yargilama faaliyeti olmadigi i\u00e7in 231. madde uygulanamaz. Bu durumda da \u00f6zel d\u00fczenleme olan 203. madde uygulanir.7-TCK m. 235 ile Kar\u015fila\u015ftirma<\/strong>CMUK m.380 e g\u00f6re ; bir kimse duru\u015fma sirasinda bir su\u00e7 i\u015flerse mahkeme olayi tesbit ve bu hususta d\u00fczenleyecegi tutanagi yetkili makama g\u00f6nderir. m259 a g\u00f6re duru\u015fma sirasinda sanigin yeni bir su\u00e7u ortaya \u00e7ikarsa savcinin talebi, sanigin muvafakati ve birle\u015ftirme engeli olmamasi \u015fartlari ile ayni mahkemede birle\u015ftirilerekg\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu \u015fartlar mevcut degilse durum yetkili mercilere bildirilir. \u00d6rnegin savci sulh ceza mahkemesinin duru\u015fmalarina katilmadigi i\u00e7in durumu tespit eden hakim savciliga bildirmek zorundadir.TCK m.235 e g\u00f6re ise; memurun g\u00f6revine ili\u015fkin olarak kamu adina kovu\u015fturulmasi gereken bir su\u00e7 i\u015flendigini \u00f6grenmesine ragmen CMUK m.151 de sayilan mercilerden birine bildirmekte ihmal ve gecikme g\u00f6stermesi su\u00e7tur.Hakimin duru\u015fma sirasinda i\u015flenen veya g\u00f6revi geregi muttali oldugu diger su\u00e7lari bildirmemesi halinde 231. madde degil, 235. madde uygulanir.C-TARIH\u00c7E<\/strong>I-Yabanci Hukuk Sistemleri<\/strong>1-Roma Hukuku<\/em><\/strong>: <\/em>Roma Hukukunun ilk d\u00f6nemlerinde ge\u00e7erli olan Legis Actiolar usul\u00fcne g\u00f6re devamli vazife g\u00f6ren hakimler yoktu. Ihtilaf halinde davayi \u00e7\u00f6kmek \u00fczere m\u00fc\u015fterek bir karar ile asil bir kimse hakem olarak tayin edilir, bunun verecegi h\u00fckme kar\u015fi istinaf ve temyiz s\u00f6zkonusu olamaz, h\u00fckm\u00fcn yerine getirilmesi, lehine h\u00fck\u00fcm verilen tarafin kuvvet ve kudretine bagli olurdu. Hakimlik \u015ferefli, \u00fccretsiz ancak sorumluluk gerektiren bir i\u015fti, se\u00e7ilen ki\u015fi davayi g\u00f6rmekten ka\u00e7inabilirdi. Oniki Levha Kanunu devlet hizmetinde bulunan Magistralarin g\u00f6revlerini ihmal etmelerini su\u00e7 saymi\u015ftir.2-Mogol Hukuku<\/strong>: <\/em>Mogolistan i\u00e7in \u00e7ikarilmi\u015f \u00c7in Kanunlarina g\u00f6re adalet i\u015fleri ile y\u00f6netim ayni ki\u015filerin elindeydi. Mahkemeler \u00fc\u00e7 dereceli idi. Ilk iki derece tek \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc \u00fc\u00e7 hakimli idi. Ilk iki derecedeki mahkemeye ba\u015fvurmadan dogrudan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcye m\u00fcracaat edenler cezalandirilirdi.Ikinci derece mahkeme, birincinin verdigi karari tasdik ederse, m\u00fcracaat eden cezalandirilirdi.\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc derecedeki mahkeme h\u00fck\u00fcm vermez, ya kanun yoluna ba\u015fvuruyu reddeder, ya da davanin yeniden birinci veya ikinci mahkemede g\u00f6r\u00fcl\u00fcp g\u00f6r\u00fclmemesi konusunda bir rapor verirdi. Bu takdir, ilk iki derecede g\u00f6rev yapan hakimlerin (g\u00f6revlerini ihmal ettikleri gerek\u00e7esiyle) cezalandirilmalari anlamina gelirdi.3-Ingiltere<\/strong> <\/em>: Davalarin gecikmesi, yargilamanin uzamasi yeni bir olay degildir. Magna Carta’da; “to no one will we sell to no one will we deny or delay right or justice” yani; hak ve adaletin yerine getirilmesi geciktirilmiyecek, tehir edilmiyecektir. Ingiliz ve Amerikan mahkemelerinin \u00e7ogunun m\u00fchr\u00fcne bu ifade kazanmi\u015f ama yine de Shakespeare’in eserlerinde, adaletin gecikmesi alayli ifadelerle tenkit edilmi\u015ftir.4-Italya<\/strong>:<\/em>Italyan CK’de m.231 gibi adliye memurlari i\u00e7in \u00f6zel h\u00fck\u00fcm bulunmadigi s\u00f6ylense de eski (1889 tarihli) ceza kanununun 178\/2. maddesi TCK m.231. muadilidir. Yeni Italyan CK m.328\/2’de bizdeki m.231’in kar\u015filigi yani hakimin g\u00f6revi ihmal su\u00e7unu d\u00fczenlemektedir.5-ABD<\/strong>: <\/em>Amerikada Federe Devlet yargi\u00e7lari genellikle se\u00e7imle, federal yargi\u00e7lar ise genellikle Senatonun onayi ve Ba\u015fkanin atamasi ile g\u00f6reve gelirler.Hakimin azlinde yasama meclisinin ba\u015fvurusu, halk oyuna sunulmasi vb. sistemler mevcuttur.6-Almanya<\/strong>: <\/em>Alman CK (StGB)\u2019de su\u00e7suz bir kimseyi kovu\u015fturma su\u00e7u (\u00a7 344) d\u00fczenlenmi\u015f, ancak hakimin g\u00f6revi ihmal su\u00e7u d\u00fczenlenmemi\u015ftir. Planlanmi\u015f su\u00e7u ihbar etmeme su\u00e7u ise herkes tarafindan i\u015flenebilen ger\u00e7ek ihmali su\u00e7lardandir.7-Misir<\/strong>:<\/em> 1937 Misir Ceza Kanununun 122. maddesine g\u00f6re, Hakimin g\u00f6revi ihmal su\u00e7una azil ve 200 c\u00fcneyhe kadar para cezasi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Mezkur maddeye g\u00f6re su\u00e7un unsurlari, hakimin g\u00f6revini yapmamasi (h\u00fck\u00fcm vermekten ka\u00e7inmasi) veya geciktirmesi (\u015fartlari mevcut olmasina ragmen yargilamaya ara vererek uzatmasi)dir.8-Isvi\u00e7re<\/strong> :<\/em> Sadece Waadt ve Fribourg kantonlarinda hakimler i\u00e7in \u00f6zel sorumluluk hali d\u00fczenlenmi\u015f, diger kantonlarda hakimlerin sorumlulugu diger memurlarin sorumlulugunu d\u00fczenleyen genel h\u00fck\u00fcmlere birakilmi\u015ftir.II-\u00dclkemiz<\/strong>: <\/em>Islam \u00f6ncesi T\u00fcrklerdehakimlik itibarli mesleklerden biriydi. Yargilama genellikle s\u00fcratli yapilir, su\u00e7lu bulunan kimseler derhal cezalandirilirdi. Hunlarda yargilama on g\u00fcnden fazla s\u00fcrmezdi.Hukuk Tarihimizde uzun s\u00fcre uygulanan Islam Hukukunun teorisi ve \u00fclkemizdeki uygulamasini ayri ba\u015fliklar altinda verecegiz.Islam Hukuku<\/strong> :<\/em>a)Cahiliye Devri<\/strong><\/em>: Islam \u00f6ncesi cahiliye devri Araplarinda adli i\u015fleri hakemler y\u00fcr\u00fct\u00fcyor, devlet olmadigi i\u00e7in se\u00e7imle veya atama yoluyla i\u015fba\u015fina gelen resmi g\u00f6revli hakimler bulunmuyordu. Hakem ya bir kabile reisi, veya anlayi\u015f ve idrak sahibi biri, veyahut da kahinlerden se\u00e7iliyordu. Kadinlar da hakem olarak se\u00e7ilebiliyordu. Hakemlerin m\u00fcdevvn kanunlari, yazili hukuk kurallari veya semavi bir kitaplari olmadigi i\u00e7in, tecr\u00fcbelerine g\u00f6re h\u00fck\u00fcm veriyorlardi.Hakemlerin ancak dogru ve hakliyi beyan etme imkani vardi. Verilen h\u00fck\u00fcmlerin yerine getirilmesi, taraflarin iyi niyeti veya bunlardan birinin \u00fcst\u00fcn g\u00fcc\u00fcne bagliydi. \u00d6calma, diyet \u00f6deyerek uzla\u015fma veya faili magdur tarafa teslim etme \u015feklinde ilkel ceza yaptirimlari mevcuttu.Hz. Peygamber Islam Devletini kurunca Kur’an ve Hadis memleketin m\u00fcdevven kanunlari olarak ilan edildi, fertlerin kendi haklarini korumasi usul\u00fc kaldirilarak adalet tevzii ve h\u00fckm\u00fcn yerine getirilmesi i\u015fi merkezi otoriteye birakildi.b)Islam Hukuku Kaynaklari<\/strong>:<\/em> Islam Hukukunun ilk kaynagi Kuran, adalet kavrami \u00fczerinde titizlikle durmaktadir. Insanlar arasindaki t\u00fcm ili\u015fkilerde adaletin tesis ve tevzii emredilmi\u015f (4\/58, 135, 5\/8,42, 7\/29, 181, 16\/90, 76, 42\/15, 60\/8, 49\/9), adalet terazisinin bizzat Allah tarafindan indirildigi belirtilmi\u015f(21\/47, 57\/25), adaleti emredenler (adaletten yana tavir koyanlar) \u00f6v\u00fclm\u00fc\u015f (3\/18,21) ayrica adalet kavrami olarak adl;<\/em> 24, kist<\/em>; 23, mizan;<\/em> 14, hak ile h\u00fckmetme (kada bi’l-hakk<\/em>) 21 yerde zikredilmi\u015ftir. Adaletten ayrilanlarin k\u00f6t\u00fc sonlari (21\/1, 2\/124, 258, 5\/45, 6\/21, 129, 135, 7\/44, 9\/109, 11\/18, 100-102, 12\/23, 14\/27, 39\/47, 42\/39, 46\/10) ayetlerinde bildirilmi\u015ftir.\u00d6l\u00fcmden sonra dirili\u015fi m\u00fcteakip kurulacak b\u00fcy\u00fck mahkeme (mahkemet\u00fc’l-k\u00fcbra)nin hakimligini bizzat Allah\u2019\u0131n yapaca\u011f\u0131 ve adaletin s\u00fcratle tecelli edece\u011fini (2\/202, 3\/19,159, 5\/4, 6\/165, 7\/167, 13\/41, 14\/51, 24\/39, 40\/17) cezan\u0131n yarg\u0131lama sonucu ve adil bir \u015fekilde verilece\u011fini belirten ayetler (7\/167, 40\/20) mevcuttur. Bu izah ve tasvirler yarg\u0131lama hukuku sistemini olu\u015fturan Sahabenin \u00e7ok yararland\u0131\u011f\u0131 izahlard\u0131r.Ayr\u0131ca iyi ve yeterli say\u0131da hukuk\u00e7u yeti\u015ftirmenin toplum i\u00e7in bir g\u00f6rev oldu\u011funu bildiren ayete g\u00f6re (9\/122) bu g\u00f6rev farz-\u0131 kifaye olarak nitelendirilmi\u015ftir.Hz. Peygamber ve halifeleri di\u011fer i\u015fleri ve fonksiyonlar\u0131 yan\u0131nda hakimlik g\u00f6revini de yapm\u0131\u015flar, rivayetlere g\u00f6re genellikle tek celsede h\u00fck\u00fcm vermi\u015fler, ba\u015fka zamana ertelememi\u015flerdir.\u0130slam Hukuku teorisine g\u00f6re; h\u00fck\u00fcm sebepleri mevcutsa hakim h\u00fckm\u00fcn verilmesini erteyelemez. Yani davay\u0131 mazeretsiz olarak geciktiremez, tatil g\u00fcnleri ve dinlenme s\u00fcreleri hari\u00e7 duru\u015fmaya ara veremez.Yarg\u0131 fonksiyonunun en temel unsuru hakimdir. Hakimin g\u00f6revi ihmali (ve adaleti geciktirmesi) hukuka olan g\u00fcveni sarsar. Bu durum b\u00fcy\u00fck bir mefsedettir. Bu sebeple adaletin geciktirilmesi ba\u015fl\u0131ba\u015f\u0131na zul\u00fcm hakim bak\u0131m\u0131ndan su\u00e7 ve haks\u0131z fiil te\u015fkil eder. Bir zarara sebebiyet vermi\u015fse tazminden hakim sorumlu tutulur.Ancak hakimin takdir hatas\u0131 g\u00f6rev kusuru olup, bunun zarar\u0131ndan sorumlu tutulmaz. Hakimin g\u00f6revi ihmali de, kesinle\u015fmi\u015f mahkeme h\u00fckm\u00fcn\u00fc (ilam) yerine getirmemek de infazdan sorumlu memur i\u00e7in tazir nevinden bir ceza ile memurluktan \u00e7\u0131kar\u0131lma (azil) cezas\u0131n\u0131 gerektiren su\u00e7lard\u0131r.Adaletin \u00e7abuk tecelli etmesi, gerekli tahkikat yap\u0131lmadan isabetsiz karar vermek anlam\u0131na gelmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu durum ihtilaf\u0131 sona erdirmez. Temyizden bozularak d\u00f6nen karar, yeniden yarg\u0131lamay\u0131 gerektirir, dolay\u0131s\u0131yla daha uzun s\u00fcrmesine sebep olur. B\u00f6ylece yeterli tahkikat yapmadan acele karar vermek kasda dayan\u0131yorsa yine g\u00f6revi ihmal say\u0131labilir. \u00c7abukluk u\u011fruna hakikatin aranmas\u0131ndan fedakarl\u0131k edilemez.Hakim muhakemeyi beyhude uzatan savunmalar\u0131 da \u00f6nleme yetkisine sahiptir.Hakimin tarafs\u0131zl\u0131kla muhakemeyi y\u00fcr\u00fctmesine engel sebepler g\u00f6rmesi ve adaletle h\u00fckmedemeyece\u011finden korkmas\u0131 halinde davaya bakmaktan \u00e7ekinebilece\u011fi (Maide, 5\/43) ayeti ile belirtildi\u011fi iddia edilse de bu ayet \u0130slam Devleti\u2019nin gayr\u0131 m\u00fcslim vatanda\u015flar\u0131na kendi mahkemelerine ba\u015fvurma ve kazai muhtariyet i\u00e7inde ya\u015fama hakk\u0131 verilmesi ile ilgilidir.\u0130slam Ceza Hukukunda m\u00fclkilik esas\u0131 benimsendi\u011fi i\u00e7in gayr\u0131m\u00fcslim vatanda\u015flar \u0130slam Hukuku ve mahkemelerine tabidir. Ahval-\u0131 \u015fahsiye denilen \u00f6zel hukuk davalar\u0131n\u0131 kendi mahkemelerine veya \u0130slam mahkemesine g\u00f6t\u00fcrmekte muhayyerdirler. Bir defa taraflardan biri M\u00fcsl\u00fcman ise \u0130slam mahkemesinin davaya bakmaktan ka\u00e7\u0131nmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u0130kisi de gayr\u0131m\u00fcslim ise Hanefilerle \u015eafi ve Ahmed b. Hanbel\u2019in bir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re Islam mahkemesinin davaya bakmasi vaciptir. Malikilerle yine \u015eafii ve Ahmed b. Hanbel\u2019den aktar\u0131lan bir g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re ise, muhayyerdir. \u0130thilaf\u0131n kayna\u011f\u0131 (Maide, 5\/43) ayetinin ayn\u0131 surenin 49. ayeti ile neshedilip edilmedi\u011finin kabul\u00fc konusundan kaynaklanmaktad\u0131r. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi Belgesay\u2019\u0131n iddialar\u0131 mesnetsiz kalmaktad\u0131r.Bir hakk\u0131n yerine getirilmesini sebepsiz olarak s\u00fcr\u00fcncemede b\u0131rakan hakim, bu i\u015flemden zarar g\u00f6renler taraf\u0131ndan ilgili mercilere \u015fikayet edilir. Bu \u015fikayetler yetkili mercilerce de\u011ferlendirilir, gerekirse soru\u015fturma a\u00e7\u0131l\u0131r. Ancak as\u0131ls\u0131z \u015fikayetlerle hakimlerin me\u015fgul edilmemesi i\u00e7in gerekli tedbirler al\u0131n\u0131r.Hz. \u00d6mer’in g\u00f6revini ihmal eden hakimi g\u00f6revinden uzakla\u015ft\u0131rmas\u0131 \u0130slam tarihi boyunca \u00f6rnek al\u0131narak uygulanm\u0131\u015ft\u0131r.2-Osmanl\u0131 Uygulamas\u0131<\/strong><\/em>a)Tanzimata kadar<\/strong>:<\/em> Osmanl\u0131\u2019da hakimlerin, naipler ve muhz\u0131rlar \u00fczerindeki denetim g\u00f6revini ihmalleri sonucu r\u00fc\u015fvet vb. yolsuzluklara , baz\u0131 davalarda davac\u0131 haz\u0131r olmas\u0131na ra\u011fmen bir tak\u0131m a\u00e7\u0131k g\u00f6zlerin vekil s\u0131fat\u0131yla davay\u0131 \u00fczerlerine almalar\u0131 ile haks\u0131z menfaat kazanmalar\u0131na sebebiyet vermesi, davac\u0131y\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131p ge\u00e7erli bir mazereti olmadan dava vekili tayin edenleri Beylerbeyine bildirmemesi su\u00e7 olarak kabul edilip Beylerbeyince hapse konulmas\u0131 ve durumlar\u0131n\u0131n Padi\u015faha bildirilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.\u00d6rfi Hukuk gere\u011fi azledilmeleri, \u015fer\u2019i hukuk gere\u011fi tazir cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131lmalar\u0131 gereken ve Ulema s\u0131n\u0131f\u0131ndan olan hakimlerin imtiyaz sahibi olmalar\u0131 nedeniyle ihtar (tevbih) dan fazla bir \u015fey yap\u0131lamayaca\u011f\u0131 s\u00f6ylenmi\u015f ise de, daha a\u011f\u0131r bir ceza ile cezaland\u0131r\u0131lmak \u00fczere tutukland\u0131klar\u0131n\u0131 da g\u00f6r\u00fcyoruz.Osmanl\u0131larda \u015fikayet edilen kad\u0131lar hakk\u0131nda tahkikat a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, su\u00e7u sabit g\u00f6r\u00fclenler cezaland\u0131r\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Karar verirken fetvalara itibar etmeyen ve uygun davranmayan hakim de azle m\u00fcstahak olur.Ebussuud Efendi fetvalar\u0131nda, nikah akdi i\u00e7in hakimin izni \u015fart ko\u015fulmu\u015fsa hakimin bir garaz-\u0131 fasid i\u00e7in izin vermekten ka\u00e7\u0131namayaca\u011f\u0131 (bu suretle g\u00f6revini ihmal edemeyece\u011fi)e\u011fer ka\u00e7\u0131n\u0131rsa azle m\u00fcstahak olaca\u011f\u0131 yaz\u0131l\u0131d\u0131r. Kad\u0131lar\u0131n bazen davan\u0131n selameti bak\u0131m\u0131ndan yetkili olduklar\u0131 halde belli ceza davalar\u0131na bakmaktan ka\u00e7\u0131nmalar\u0131 ve davay\u0131 Divan-\u0131 H\u00fcmayun’a havale etmeleri g\u00f6revi ihmal de\u011fil, \u015fikayet olunan ki\u015finin g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kamu g\u00f6revlisi olmas\u0131 durumunda adaletin temini i\u00e7in en g\u00fcvenli yoldur. Bu durum kamu g\u00fcvenli\u011fi sebebiyle davan\u0131n nakli (CMUK m.14) kurumuna benzer.b)Tanzimat D\u00f6nemi<\/strong>: <\/em>Mecelle m.1813’de, hakimin i\u015fi s\u00fcr\u00fcncemede b\u0131rakamayaca\u011f\u0131, m.1828’de ise; sebep ve \u015fartlar\u0131n mevcudiyeti halinde h\u00fckm\u00fcn tehirinin caiz olamayaca\u011f\u0131 hususlar\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a yaz\u0131l\u0131d\u0131r.1858 CK m.101\u2019de b\u00fct\u00fcn memurlar\u0131n (bu meyanda hakimlerin) kanun taraf\u0131ndan verilen g\u00f6revi ihmal su\u00e7una, memurluktan \u00e7\u0131kar\u0131lma ve zarar\u0131n tazmin ettirilmesi, m.102’de ise amirin emrini ihmal (terahi ve kusur etme) para cezas\u0131 ile kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu iki maddede hareketin eseri olarak devlet ve memleket\u00e7e bir zarar meydana gelmi\u015fse, faillerin bundan dolay\u0131 ayr\u0131ca cezaland\u0131r\u0131lmalar\u0131 (ger\u00e7ek ictima) \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.Usul-\u00fc Muhakemati Hukukiye Kanununun 255-270 maddelerinde d\u00fczenlenen ve Frans\u0131z Usul Kanunundan al\u0131nan “i\u015ftika-i anilhukkam<\/em>” kurumu, daha sonra Neuchatel Usul Kanunundan iktibas edilen HUMK m. 573-576’ya aktar\u0131lm\u0131\u015f, bu maddeler de TCK m. 231’deki su\u00e7un unsurlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nem kazanm\u0131\u015ft\u0131r.3)Cumhuriyet D\u00f6nemi: <\/em><\/strong>TCK m.231, 1926 y\u0131l\u0131ndaki kabul\u00fcnden beri de\u011fi\u015ftirilmemi\u015f, ancak yapt\u0131r\u0131m y\u00f6n\u00fcnden at\u0131fta bulunulan TCK m.230 muhtelif de\u011fi\u015fikliklere u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. 1926 y\u0131l\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren ilk \u015feklinde 230\/1’in yapt\u0131r\u0131m\u0131 a\u011f\u0131r para cezas\u0131, 230\/2’nin yapt\u0131r\u0131m\u0131 1 aydan – 3 seneye kadar hapis ve m\u00fcebbed veya muvakkat memuriyetten men cezas\u0131 idi. 1953 y\u0131l\u0131nda 6125 SK ile 230\/1’in yapt\u0131r\u0131m\u0131na 1-6 ay hapis cezas\u0131 eklendi, 230\/2’deki hapis cezas\u0131n\u0131n alt s\u0131n\u0131r\u0131 3 aya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Halen y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan \u015fekli 1979 y\u0131l\u0131nda 2248 Sk ile yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikle kabul edilen durumdur. 230\/1’in yapt\u0131r\u0131m\u0131 3 aydan 1 y\u0131la kadar hapis, 230\/2’nin cezas\u0131 ise 6 aydan 3 y\u0131la kadar hapis ve memuriyetten men’dir.G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi yap\u0131lan her de\u011fi\u015fiklikle yapt\u0131r\u0131m (ceza) a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.4)T\u00fcrk Ceza Kanunu Tasar\u0131s\u0131\u2019n\u0131n D\u00fczenlemesi<\/em><\/strong>: 1997 <\/em>TCKT\u2019n\u0131n memur su\u00e7lar\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen 9. b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde TCK m.231\u2019in kar\u015filigi yoktur. G\u00f6revi ihmal su\u00e7u 486. maddede d\u00fczenlenmi\u015f olup, \u201changi nedenle olursa olsun\u201d gibi genel ifade yerine daha somut olan \u201cge\u00e7erli bir sebep olmaks\u0131z\u0131n\u201d ifadesi kullan\u0131lm\u0131\u015f, hem memuriyet g\u00f6revinin hem de amirin kanuna g\u00f6re ge\u00e7erli olarak verdi\u011fi emrin ihmali ve geciktirilmesi, su\u00e7un maddi unsuru olarak belirlenmi\u015f, yapt\u0131r\u0131m ayn\u0131 b\u0131rak\u0131lmakla birlikte tasar\u0131n\u0131n 94. maddesindeki s\u0131n\u0131rlara g\u00f6re g\u00f6revi ihmal su\u00e7unun basit \u015fekli \u00f6n \u00f6demelik su\u00e7lar kapsam\u0131nda kalm\u0131\u015ft\u0131r.D-SU\u00c7UN UNSURLARI<\/strong>I-Kanuni Unsur<\/strong>a)Su\u00e7un D\u00fczenlendi\u011fi Yer<\/em><\/strong>: <\/em>Su\u00e7 T\u00fcrk Ceza Kanununun \u0130kinci kitap, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bab, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc fasl\u0131nda \u201cDevlet \u0130daresine Kar\u015f\u0131 \u0130\u015flenen C\u00fcr\u00fcmler\u201d aras\u0131nda d\u00fczenlenmi\u015ftir.b)Fail<\/strong>: <\/em>Memurun g\u00f6revi ihmal su\u00e7undan ve di\u011fer ihmal su\u00e7lar\u0131ndan farkl\u0131 olarak bu su\u00e7un faili hakimlerdir. Hakimler genel ve \u00f6zel b\u00fct\u00fcn hukuk mahkemelerinde (ticaret, i\u015f, kadastro) icra tetkik mercii, ceza ve idari yarg\u0131 hakimleri ile y\u00fcksek mahkemeler \u00fcyeleridir.Ceza hakimlerinin sorumlulu\u011funu d\u00fczenleyen bir h\u00fck\u00fcm CMUK’da mevcut de\u011fildir. Yarg\u0131tay \u0130BK’ne g\u00f6re, ceza hakimlerinin sorumluluklar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan HUMK’un ilgili h\u00fck\u00fcmleri uygulan\u0131r.Askeri mahkemeler hakimleri ile g\u00f6rev yapan subay \u00fcyeler de bu su\u00e7un faili olabilirler.Yarg\u0131tay tetkik hakimleri 2797 say\u0131l\u0131 Yarg\u0131tay kanunu m.26’ya g\u00f6re, dosya ve evrak inceleyerek rapor d\u00fczenlemekle g\u00f6revlidirler. Faaliyetleri bir incelemeden ibarettir. Yarg\u0131sal bir faaliyet de\u011fildir. Bu sebeple ihmallerine TCK m.231 uygulanmaz.Yarg\u0131tay ba\u015fkan ve \u00fcyelerinin CUMK m.573’e (ve dolay\u0131s\u0131yla TCK m.231)e g\u00f6re sorumlu tutulmas\u0131 konusu tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Ancak HUMK m.573’teki “hakim” kavram\u0131na gerek Yarg\u0131tay, gerekse Dan\u0131\u015ftay \u00fcyelerinin dahil edilmesi gerekir. Anayasa Mahkemesi ba\u015fkan ve \u00fcyeleri y\u00fcce divan s\u0131fat\u0131yla i\u015f yaparken adli hizmet g\u00f6rd\u00fckleri i\u00e7in bu su\u00e7un faili olabilirler.Hakimlerin yarg\u0131lama faaliyetleri d\u0131\u015f\u0131ndaki i\u015fleri bak\u0131m\u0131ndan TCK m.231’in uygulanmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 Merkez Te\u015fkilat\u0131nda idari kadrolarda \u00e7al\u0131\u015fan hakimlerin “Hakimin g\u00f6revi ihmal su\u00e7u”nun faili olmalar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Ayn\u0131 \u015fekilde se\u00e7im vb. i\u015flerinden dolay\u0131 bu g\u00f6revlerin ihmali dolay\u0131s\u0131yla hakimi TCK m.231 ve HUMK m.573-576’ya g\u00f6re sorumlu tutmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.Toplu olarak \u00e7al\u0131\u015fan mahkeme \u00fcyelerinin birlikte verdikleri karar ve i\u015flemle g\u00f6revi ihmal etmeleri halinde de sorumlu tutulmalar\u0131 gerekir.Hakimlerin d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7 kimse bu su\u00e7un faili olamaz, hi\u00e7 bir memur da olamaz. Hatta 2802 say\u0131l\u0131 Hakimler ve Savc\u0131lar Kanunu gere\u011fince ayn\u0131 stat\u00fcye sahip olan Cumhuriyet Savc\u0131lar\u0131 bile bu su\u00e7un faili olamaz. Savc\u0131lar\u0131n faaliyeti idaridir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Hakimler ve Savc\u0131lar stat\u00fc olarak ayn\u0131 iseler de g\u00f6revleri farkl\u0131d\u0131r. Cumhuriyet Savc\u0131lar\u0131 Ceza Usul Kanununda belirtilen usule uygun olarak haz\u0131rl\u0131k tahkikat\u0131n\u0131 yaparlar ve gerekti\u011finde ilgililer hakk\u0131nda, Mahkemesine kamu davas\u0131 a\u00e7arlar.Dava a\u00e7\u0131lma a\u015famas\u0131ndan sonra delil toplay\u0131p, davaya konu su\u00e7 ve san\u0131kla ilgili gerekli karar\u0131 vermek yetki ve g\u00f6revi \u00f6ncelikle hakime aittir. Bu, ceza davalar\u0131nda b\u00f6yledir. Hukuk davalar\u0131nda ise kamuyu ilgilendirmeyen konulara ili\u015fkin ger\u00e7ek veya t\u00fczel ki\u015filerce a\u00e7\u0131lan davalar\u0131 da hakim, taraflar\u0131n sunduklar\u0131 veya bazande kendisinin toplad\u0131\u011f\u0131 delillere g\u00f6re sonu\u00e7land\u0131r\u0131r.Savc\u0131n\u0131n otopsi yapt\u0131rmama eylemi TCK m.230\u2019a uyar.Davalar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 ile sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131 aras\u0131nda ge\u00e7en d\u00f6nemde yap\u0131lan t\u00fcm faaliyetlere yarg\u0131lama faaliyetleri denir. Ceza davalar\u0131ndaki yarg\u0131lama esnas\u0131nda uyulacak olan esaslar Ceza Muhakemeleri Usulu Kanununda, hukuk davalar\u0131ndaki yarg\u0131lama esnas\u0131nda uyulacak olan esaslar ise Hukuk Usul\u00fc Muhakemeleri Kanununda d\u00fczenlenmi\u015ftir.Hakimler 2802 say\u0131l\u0131 Hakimler ve Savc\u0131lar Kanunu gere\u011fince Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 s\u0131nav\u0131 kazan\u0131p, iki y\u0131l staj yapt\u0131ktan sonra, Hakim ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kurulu’nca mesle\u011fe kabullerine karar verilmesi \u00fczerine atan\u0131rlar. Bu atama \u00fczerine hakimlik vasf\u0131n\u0131 kazanarak bakmakta olduklar\u0131 mahkemelerdeki davalar\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcp, sonu\u00e7land\u0131r\u0131rlar. Hakimler ancak bu usule uygun olarak atand\u0131klar\u0131 takdirde bu s\u0131fat\u0131 kazan\u0131rlar. Alman hukukunda meslekten olmayan hakimler (fahri \u00fcyeler, juri \u00fcyeleri vde) de \u00f6zel sorumluluk rejiminden yararlanmaktad\u0131r.Hakimlik bir meslek memurlu\u011fu olup, derece memurlu\u011fu de\u011fildir. Bu nedenle ancak anlat\u0131lan \u015fekilde yap\u0131lan atama ile mesle\u011fe girebilirler ve “Hakim” s\u0131fat\u0131n\u0131 kazan\u0131rlar. 1982 Anayasam\u0131z\u0131n 140. maddesinin ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 “Hakimlik ve Savc\u0131l\u0131k Mesle\u011fi”dir. Ayn\u0131 maddenin ikinci f\u0131kras\u0131 “Hakimler, mahkemelerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve hakimlik teminat\u0131 esaslar\u0131na g\u00f6re g\u00f6rev ifa ederler” demektedir. Bunun paraleli olan h\u00fck\u00fcm 2802 say\u0131l\u0131 Hakimler kanununda da yer alm\u0131\u015ft\u0131r.Hakimler ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131rlar; hi\u00e7 bir organ, makam, merci veya ki\u015fi, yarg\u0131 yetkisinin kullan\u0131lmas\u0131nda hakimlere emir ve talimat veremez, tavsiye ve telkinde bulunamaz. Bu durum yarg\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir sonucudur. Adalet ancak ba\u011f\u0131ms\u0131z ve yeterli bilgi birikimine sahip insanlar eliyle da\u011f\u0131t\u0131labilir. Aksi bir durum adaletten s\u00f6z edilemeyecek bir ortam\u0131 do\u011furur.Hakimlerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 hem g\u00f6revleri, hem de ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131 organlar y\u00f6n\u00fcyledir. G\u00f6revleri y\u00f6n\u00fcnden ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k, onlar\u0131n g\u00f6rev yapt\u0131klar\u0131 s\u0131rada sadece anayasa, kanun ve hukukla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmalar\u0131n\u0131 ve vicdani kanaatlerine g\u00f6re h\u00fck\u00fcm vermelerini ifade eder. Organik ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131 ise, hakimlerin hi\u00e7 bir makam, merci ve ki\u015finin emrinde olmamalar\u0131n\u0131, bunlar\u0131n hi\u00e7birinin hakimin amiri konumunda olmamas\u0131n\u0131 ifade eder. Hakimlerin idari g\u00f6revleri y\u00f6n\u00fcnden Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olmalar\u0131 (AY m.140) hakimlik g\u00f6revi d\u0131\u015f\u0131nda idari konularla ilgilidir. Bu durum kural olarak hakimlik g\u00f6revine g\u00f6lge d\u00fc\u015f\u00fcrmez. Hakim ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, g\u00f6revini hakk\u0131yla ve tam yapabilmesi i\u00e7in tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Yasama ve y\u00fcr\u00fctme erkine bir \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc s\u00f6zkonusu de\u011filir.Ayn\u0131 \u015fekilde hakimler teminat alt\u0131ndad\u0131r. Bu teminat hakimlerin 65 ya\u015f\u0131ndan \u00f6nce kendileri istemedik\u00e7e emekli edilemeyeceklerini, azlolunamayacaklar\u0131n\u0131, bir mahkemenin veya kadronun kald\u0131r\u0131lmas\u0131 sebebiyle de olsa, ayl\u0131k, \u00f6denek ve di\u011fer \u00f6zl\u00fck haklar\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lam\u0131yacaklar\u0131n\u0131 ifade eder. Ayr\u0131ca i\u015fledikleri su\u00e7larda yarg\u0131lama usullerinin farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bunun g\u00fcvencesini de ifade etmektedir. Yine hakimler r\u0131zalar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 Merkez Kurulu\u015funda ge\u00e7ici veya s\u00fcrekli olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lamazlar. (AY m.140)Hakimlerin g\u00f6revlerini kanun, t\u00fcz\u00fck ve y\u00f6netmeliklere, idari nitelikteki genelgelere uygun olarak yap\u0131p yapmad\u0131klar\u0131n\u0131, su\u00e7 i\u015fleyip i\u015flemediklerini, hal ve eylemlerinin s\u0131fat ve g\u00f6revleri icaplar\u0131na uyup uymad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rma ve gerekti\u011finde haklar\u0131nda inceleme ve soru\u015fturma , Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n izni ile Adalet M\u00fcfetti\u015fleri taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131r.Di\u011fer taraftan hakim davaya bakarken tarafs\u0131z olmal\u0131d\u0131r. Belli bir davada, hakimin taraflardan biri veya dava ile yak\u0131n ilgisinin bulunmas\u0131 halinde, hakimin o davada tarafs\u0131z kalamayaca\u011f\u0131 endi\u015fesinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olur. Bu nedenle b\u00f6yle hallerde hakimin \u00f6n\u00fcne gelen davaya bakamayaca\u011f\u0131 kabul edilmi\u015ftir. Buna hakimin davaya bakmamas\u0131 veya reddi denir. Bu haller ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak ceza muhakemeleri kanununda d\u00fczenlenmi\u015ftir.Netice itibariyle hakimin g\u00f6revi ihmal su\u00e7unun faili olan hakim, belli bir prosed\u00fcre uyularak bu g\u00f6reve atan\u0131r ve g\u00f6revini yaparken kanun, t\u00fcz\u00fck ve y\u00f6netmeliklerin koydu\u011fu kurallara uyar. Bu mevzuat\u0131n kendisine y\u00fckledi\u011fi g\u00f6revleri gere\u011fi gibi yapmak zorundad\u0131r. Bu su\u00e7u i\u015fleyen failin “hakim” olmas\u0131 yeterli olup, hukuk veya ceza hakimi olmas\u0131 aras\u0131nda bir fark yoktur.c)Su\u00e7un Ma\u011fduru ve Korunan Hukuki Yarar<\/strong>T\u00fcrk Ceza Kanunu hakimin g\u00f6revi ihmal su\u00e7unu “Devlet idaresi aleyhine i\u015flenen c\u00fcr\u00fcmler” ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131ndaki \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bapta d\u00fczenlemi\u015ftir. Ba\u015fl\u0131k dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda bu su\u00e7ta korunan hukuki yarar bir kamu hizmeti olan adalet hizmetlerinin tam ve do\u011fru bir \u015fekilde, zaman\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fine olan inan\u00e7t\u0131r. Devlet hizmetinin d\u00fczenli y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini sa\u011flamakt\u0131r.\u00c7\u00fcnk\u00fc adalet hizmetleri de kamu yarar\u0131na olan bir hedefin, bir gayenin elde edilmesine y\u00f6neliktir. Bu g\u00f6revin hi\u00e7 veya zaman\u0131nda yap\u0131lmamas\u0131 ise bu hedefe ula\u015f\u0131lmamas\u0131na yol a\u00e7ar. Di\u011fer taraftan bu su\u00e7un d\u00fczenlenmesi esnas\u0131nda ki\u015fisel bir menfeatin g\u00f6zetildi\u011fi de \u015f\u00fcphesizdir. Ger\u00e7ekten g\u00f6revini yerine getirmeyen veya geciktiren hakim, ayn\u0131 zamanda bu g\u00f6revin yerine getirilmesinden bir yarar sa\u011flayacak olan talep sahibinin menfeatini de zedelemektedir. Mesela; hakim, ihtiyati haciz talebini i\u00e7eren bir dilek\u00e7eyi almayarak, bor\u00e7lunun mallar\u0131n\u0131 ka\u00e7\u0131rmas\u0131n\u0131 sebebiyet verdi\u011finde, hem adalet hizmetini yapmam\u0131\u015f ve adalete olan g\u00fcveni sarsm\u0131\u015f olacak, hem de talep sahibinin alaca\u011f\u0131n\u0131 haciz yolu ile kolayca almas\u0131n\u0131 engelleyerek ona zarar vermi\u015f olacakt\u0131r. Yine icra takiplerine yap\u0131lan itirazlar\u0131 zaman\u0131nda inceleyerek, \u00e7abucak karar vermeyen hakim de ayn\u0131 zararlar\u0131 vermekte, hatta g\u00fcncel olan \u00e7ek-senet mafyas\u0131n\u0131n do\u011fmas\u0131na katk\u0131da bulunmu\u015f olmaktad\u0131r. Anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere hakimin g\u00f6revi ihmal su\u00e7u da birden fazla yarar\u0131 ihlal eden su\u00e7lardan birisidir. Ancak kanun koyucu kamu yarar\u0131n\u0131 daha \u00f6nde g\u00f6rerek devlet aleyhine i\u015flenen c\u00fcr\u00fcmler kapsam\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r.Bu su\u00e7 birden fazla yarar\u0131 ihlal etti\u011fi i\u00e7in ma\u011fduru da birden fazla olmaktad\u0131r. Adalet hizmetini zaman\u0131nda yapmamak suretiyle, adalete olan g\u00fcven duygusunu zedeleyerek Devletin zarara u\u011framas\u0131na sebebiyet verildi\u011fi i\u00e7in su\u00e7un ma\u011fduru birinci derecede Devlet oldu\u011fu gibi talep sahibinin talebinin zaman\u0131nda gere\u011fi yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde bu \u015fah\u0131slar\u0131n zarara u\u011framas\u0131na neden olundu\u011fundan su\u00e7un ma\u011fduru devletin yan\u0131 s\u0131ra \u015fah\u0131slar da olmaktad\u0131r. Yine hakimin g\u00f6revi ihmal su\u00e7unun ma\u011fduru hem devlet, hemde \u015fah\u0131slar olmaktad\u0131r. Zaten bu su\u00e7un olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in zarara u\u011frayan \u015fahs\u0131n olmas\u0131 zorunlulu\u011fu da bunu g\u00f6stermektedir.II-Maddi Unsur<\/strong>a)Savsama (\u0130hmal) Geciktirme ve Emri Yapmama Kavramlar\u0131<\/em><\/strong>: <\/em>TCK m.45’de “failin bir \u015feyi yapmas\u0131n\u0131n veya yapmamas\u0131n\u0131n neticesi…” ifadesi icrai ve ihmali su\u00e7 ayr\u0131m\u0131n\u0131 kabul etmi\u015ftir. \u0130hmali su\u00e7 yap\u0131lmas\u0131 gerekenin yap\u0131lmamas\u0131n\u0131 ifade eder. \u0130hmali su\u00e7ta bir \u015feyi yapma konusunda hukuki g\u00f6revin mevcut olmas\u0131 \u015fart\u0131 aran\u0131r. Ancak bu g\u00f6revin a\u00e7\u0131k bir kanun h\u00fckm\u00fcne dayanmas\u0131 zorunlu de\u011fildir.\u0130hmali su\u00e7lar ger\u00e7ek ihmali ve ihmal suretiyle icra su\u00e7lar\u0131 olmak \u00fczere ikiye ayr\u0131l\u0131r.Hakimin g\u00f6revi ihmali de ger\u00e7ek ihmal su\u00e7lar\u0131ndan, yani yaln\u0131zca ihmali hareketle i\u015flenebilen su\u00e7lardand\u0131r.TCK m.230’da ge\u00e7en “savsama (ihmal)” ve “gecikme (terahi)”nin hangi anlama geldi\u011fi konusu tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.Bir g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re ihmal ve terahi ayn\u0131 anlamdad\u0131r.Ba\u015fka bir g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re; \u0130hmal g\u00f6revi hi\u00e7 yapmamak, terahi ise ge\u00e7 yapmak demektir. Bu unsurlara, yerinde yapmamak da ayn\u0131 yazar taraf\u0131ndan eklenmi\u015ftir.Bir ba\u015fka g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re ise; g\u00f6revi ihmal demek; g\u00f6revinin gere\u011fi olan i\u015flemi hi\u00e7 yapmamak (ger\u00e7ek ihmal), belirli bi\u00e7imde yapmamak ve ge\u00e7 yapmakt\u0131r.1921 Arjantin CK m.249, 1930 Danimarka CK. m.156 ve 1930 \u0130talya CK. m.328\u2019e g\u00f6re g\u00f6revi reddetme de ihmal t\u00fcrlerindendir.b) Hareketin \u015eekli Bakimindan Hakimin G\u00f6revi Ihmal Su\u00e7u<\/strong>: <\/em>Hakimin g\u00f6revi ihmal su\u00e7unun en bariz farklarindan biri, maddi unsurun kanun koyucu tarafindan Hukuk Usulu Muhakameleri Kanununun 573. maddesinin 6. ve 7. bentlerinde tarif edilmi\u015f olup, bu sayilan haller ger\u00e7ekle\u015ftiginde hakimin g\u00f6revi ihmal su\u00e7unun maddi unsuru v\u00fccut bulmu\u015f olur. Yani bu su\u00e7 bagli hareketli bir su\u00e7tur. Kanun koyucunun b\u00f6yle bir d\u00fczenlemeye gitmi\u015f olmasinin nedeni ise; yargilama faaliyetini yapip, h\u00fck\u00fcm verirken hakimin vicdani kanaatindeki bagimsizligini, yargi kuvvetinin herhangi bir etki altinda kalmamasini ve adalete olan g\u00fcven duygusunun sarsilmamasini temin etmek, yani hakimleri korumak amaci g\u00fcd\u00fclmektedir. Hakimlerin g\u00f6revlerinden herhangi birinin yerine getirilmemesinde gecikme halinde g\u00f6revi ihmal etmi\u015f sayilmamalarini saglamak amacina y\u00f6neliktir. Mesela, CMUK m.316, hakimin temyiz dilek\u00e7elerini hasma teblig etmesi gerektigini bildirmektedir. Oysa bu g\u00fcn hi\u00e7 bir hakim bu tebligati yapmamaktadir. TCK m.231 bulunmasa, tebligat yapmama nedeniyle hakim g\u00f6revini yerine getirmemi\u015f olacak ve b\u00f6ylece de g\u00f6revini ihmal etmi\u015f olacakti. I\u015fte bu nedenle 231. maddeye ihtiya\u00e7 vardir.Maddi unsurun varligi i\u00e7in hakimin yerine getirmedigi i\u015flemin hakimlik g\u00f6revine ili\u015fkin olmasi, yani duru\u015fma hazirligi, duru\u015fma ve son karar safhalarindan birinde ger\u00e7ekle\u015fmesi gerekir. Hakimlik g\u00f6revinin di\u015finda kalan fakat yine de failin g\u00f6revi itibariyle yerine getirmesi gereken bir i\u015flem s\u00f6z konusu oldugunda, 231. madde degil 230. madde uygulanir. Bu sebepledir ki, se\u00e7im kurullari ba\u015fkani gibi bir sifatla, hakimlik g\u00f6revi ile ilgili olmayan bir g\u00f6revi yerine getirmeyen veya geciktiren hakim hakkinda -bu g\u00f6revi y\u00fckleyen kanunda \u00f6zel bir h\u00fck\u00fcm yoksa- 230. maddeye g\u00f6re ceza verilir.Kab\u00fcl\u00fc gereken dilek\u00e7eyi gerek\u00e7e g\u00f6stermeden reddetmek, bakilmasi gereken olaya bo\u015f \u00f6z\u00fcrler ileri s\u00fcrerek bakmamak veya devam etmemek hallerinde ihmal ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olur.\u015eimdi bu su\u00e7un maddi unsurunu d\u00fczenleyen Hukuk Usul\u00fc Muhakemeleri Kanununun 573. maddesinin 6. ve 7. bentlerindeki ihkak-i haktan istinkaf ve g\u00f6revi yapmakta ihmal g\u00f6sterilmesi hallerini inceleyelim:1-Hakkin Yerine Getirilmesinden Ka\u00e7inma Hali<\/strong>Hakkin yerine getirilmesinden ka\u00e7inma Anayasa ile yasaklanmi\u015ftir. Hi\u00e7 bir mahkeme g\u00f6rev ve yetkisi i\u00e7indeki davaya bakmaktan ka\u00e7inamaz.(AY m.36) Hakkin yerine getirilmesinden ka\u00e7inma g\u00f6revi ihmal su\u00e7unu olu\u015fturur.Hakim kategorik bir h\u00fckm\u00fc uygulamaz, gereksiz tedbirler, kararlar ve taliklerle davayi uzatir ve sonu\u00e7landirmaz , b\u00f6ylece bir tarafin zararina sebep olursa sorumlu olur.Ne gibi hallerin hakkin yerine getirilmesinden ka\u00e7inma sayilacagi HUMK 574. maddesinde a\u00e7iklanmi\u015ftir. Bu maddeye g\u00f6re, kanunen kabul edilmesi gerekli bir dilek\u00e7enin sebepsiz olarak reddedilmesi veya g\u00f6r\u00fclmeye hazir ve sirasi gelmi\u015f bir davayi bir takim bo\u015f s\u00f6zlerle, k\u00f6t\u00fc niyetle g\u00f6rmeye te\u015febb\u00fcs ve devam edilmemesidir. Hakim mahkemesinde a\u00e7ilmi\u015f bir dava hakkinda karar vermek zorundadir, i\u015fi s\u00fcr\u00fcncemede birakamaz. Dava g\u00f6rev ve yetkisi di\u015finda ise g\u00f6revsizlik veya yetkisizlik karari vermek zorundadir. Mesela davaci birinin getirdigi dava dilek\u00e7esini almak ve esas defterine kaydedip, onunla ilgili bir karar vermek durumunda iken, dilek\u00e7eyi hi\u00e7 almadan \u015fahsin eline vermek suretiyle reddedip g\u00f6ndermesi halinde bu su\u00e7 olu\u015fur. Bu halde hakimin sorumlu olmasi i\u00e7in \u00f6nce hakime noterden bir ihtarname tebligi ile g\u00f6reve daveti gerekir.2-G\u00f6revi ihmal veya geciktirme veya kanuna g\u00f6re verilen emrin makul sebep olmaksizin yapilmamasi hali<\/strong>Bu bendin emir ile ilgili h\u00fckm\u00fc 1982 AY m 138 hi\u00e7 bir organ, makam, merci veya ki\u015fi yargi yetkisinin kullanilmasinda mahkemelere ve hakimlere emir veremeyecegi” yolundaki h\u00fckm\u00fc kar\u015fisinda uygulamada hi\u00e7bir h\u00fck\u00fcm ifade etmez. Ayni \u015fekilde TCK m 231 in de Anayasaya aykiri oldugu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.Hakimlerin yargi tasarruflari di\u015finda, kendilerine d\u00fc\u015fen idari i\u015fleri yapmada ihmal g\u00f6stermeleri ve ayni hususta kanunen yerine getirmekle \u00f6devli bulunduklari yargilama faaliyetlerine ili\u015fkin i\u015flemleri yapmamalari halinde sorumlu olacaklari belirtilmi\u015ftir.Yargilama faaliyeti, duru\u015fma hazirligi, duru\u015fma ve h\u00fck\u00fcm safhalarini i\u00e7erir. Hakimin g\u00f6revi ibaresi bir\u00e7ok \u015feyi ifade etmektedir. Fazla ayrintiya girmeden hukuk ve ceza hakimlerinin g\u00f6revlerine kisaca deginelim. Idari hakimler de hukuk hakimleri i\u00e7inde m\u00fctalaa edilmi\u015ftir.aa)Ceza Hakiminin G\u00f6revleri<\/strong>Ceza hakimi mahkemesine a\u00e7ilan ceza davasi ile ilgili delilleri toplayip gerekli degerlendirmeleri yaptiktan sonra kararini verir. Ceza davasi a\u00e7ilip mahkemenin esas defterine kaydedildikten sonra hakim, \u00f6nce sanigi ve taniklari celp edip dinler, ilgili kurumlardan istenilmesi gereken bilgi ve belgeleri ister, gerekiyorsa ke\u015fif yapar ve bu \u015fekilde \u00f6n\u00fcndeki dava ile ilgili t\u00fcm delilleri toplar. Saniga verilecek cezanin gecikmesi halinde, toplumda saniga kar\u015fi bir acima hissi belirmekte, magdur ise maddi ve manevi zararina ek olarak defalarca mahkemeye gitmek zorunda kalarak magduriyeti artmaktadir.T\u00fcrk ceza yargilamasi sisteminde i\u015fin mahkemeye intikalinden sonra delil toplama yetkisi ve g\u00f6revi birinci derecede hakime aittir. Ceza davasinin taraflari olan savci ile m\u00fc\u015fteki ve sanik ise bu konuda hakimin yardimcilari durumundadirlar.Hakim bu \u015fekilde delilleri toplarken m\u00fcmk\u00fcn olan en hizli ve ekonomik yolu kullanmak zorundadir. 1982 Anayasasi da bunu 141. maddesinde belirtmi\u015ftir. Dolayisiyla hakim delilleri toplarken hizli hareket etmek, gerekli i\u015flemleri g\u00fcn\u00fc g\u00fcn\u00fcne yapmak zorundadir. Aksi halde g\u00f6revini ihmal etmi\u015f olur. Yargitay Ceza Genel Kurul 24.1.1977 tarihli ve 4\/542-20 sayili i\u00e7tihadinda saliverilme m\u00fczekkeresini, tahliye kararindan iki g\u00fcn sonra imzalayan hakimin bu fiilini g\u00f6revini ihmal olarak degerlendirmi\u015ftir. Yine Yargitay Ceza Genel Kurulu 12.6.1972 tarihli ve 223\/252 sayili i\u00e7tihadinda da ke\u015ffe gitmeye engel hali bulunmadigi halde, hakimin uzun s\u00fcre ke\u015ffe gitmeyerek i\u015fleri s\u00fcr\u00fcncemede birakmasini da g\u00f6revi ihmal olarak kabul etmi\u015ftir. G\u00f6rev yaptigi \u00fc\u00e7 yil boyunca 157 dosyanin gerek\u00e7eli kararini yazmayan, bunlardan sadece 21\u2019nin k\u0131sa karar\u0131n\u0131 yazarak duru\u015fmay\u0131 bitiren, 17 dosyada belirlenen g\u00fcnde duru\u015fma yapmayan, 109 dosyada duru\u015fmaya ba\u015flay\u0131p C. Savc\u0131lar\u0131 esas hakk\u0131ndaki m\u00fctalaalar\u0131n\u0131 yazd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 halde k\u0131sa karar\u0131 yazmayan, 9 dosyada m\u00fctalaalar\u0131 da yazd\u0131rmayan, ba\u015fka bir mahkemeden g\u00f6revsizlikle gelen ve esas defterine kaydedilen dosyaya ba\u015fka bir i\u015flem yapmayan, 9 adet dosyan\u0131n 14-15 ay boyunca duru\u015fmalar\u0131n\u0131 yapmayan, yaz\u0131 i\u015flerini denetlemeyen, kaydedilen ve temyiz edilen dosyalar\u0131n akibetini takip etmeyen san\u0131\u011f\u0131n eylemi hakimin g\u00f6revi ihmal su\u00e7u olarak kabul edilmi\u015ftir.Hakim delil toplama i\u015fini bitirdikten sonra gerekli karar\u0131 verecek ve bunu taraflara tebli\u011f edecektir. Taraflardan karar\u0131 s\u00fcresi i\u00e7inde temyiz eden olursa dosyay\u0131 incelenmek \u00fczere Yarg\u0131taya g\u00f6nderecektir. Temyiz \u00fczerinde karar bozulursa yarg\u0131lamay\u0131 en \u00e7abuk \u015fekilde yapmakla m\u00fckelleftir. T\u00fcm bu hallerde hakim gerekli dikkat ve ihtimam\u0131 g\u00f6stermek zorundad\u0131r.bb)Hukuk Hakiminin G\u00f6revleri<\/strong>Hukuk yarg\u0131lama sistemimizde ise delil toplama yetkisi kural olarak taraflara aittir. Bu nedenle hakim taraflar\u0131n sundu\u011fu delillerle ba\u011fl\u0131 olup, ancak bunlara g\u00f6re yap\u0131lmas\u0131 gerekenleri yap\u0131p, karar\u0131n\u0131 verecektir. Fakat bu durumun istisnas\u0131n\u0131 te\u015fkil eden re’sen ara\u015ft\u0131rma ilkesinin ge\u00e7erli oldu\u011fu dava t\u00fcrleri de vard\u0131r. Bu durumda ise hukuk hakimi aynen ceza hakimi gibi kendisi delil toplayacak ve karar\u0131n\u0131 verecektir.Her iki halde de dava geldi\u011finde hakim tebligat i\u015flemlerini yaparak yarg\u0131lama faaliyetine giri\u015fecek ve toplad\u0131\u011f\u0131 veya sunulan delillere g\u00f6re gerekli i\u015flemleri zaman\u0131nda yapacak ve en uygun karar\u0131 da verecektir. Bu faaliyetleri de en \u00e7abuk \u015fekilde ve gere\u011fi gibi yapmakla m\u00fckelleftir.\u0130ster ceza hakimi olsun, ister hukuk hakimi veya idari hakim olsun hepsi de yarg\u0131lama ve karar safhas\u0131nda gerekli i\u015flemleri en h\u0131zl\u0131 \u015fekilde ve gere\u011fi gibi yapmak zorundad\u0131rlar. Bu safhalarda her t\u00fcrl\u00fc savsama ve gerekli \u00f6zeni g\u00f6stermeme, \u015fartlar\u0131 mevcutsa g\u00f6revi ihmal sonucunu do\u011furur.c)\u00d6n\u015fart<\/strong>Failin hakim, i\u015flemin yarg\u0131lama g\u00f6revi ile ilgili ve ihmal sonucu hakim hakk\u0131nda tazminat davas\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7abilmesi yani hakime noterden ihtarname tebli\u011f edilmesine ra\u011fmen g\u00f6revini ihmal etmesi gerekir. Dolay\u0131s\u0131yla hakime ihtarname \u00e7ekilmesi \u00f6n\u015fartt\u0131r.d)Cezaland\u0131r\u0131labilme (Zarar) \u015eart\u0131<\/strong>Hakimin g\u00f6revi ihmal su\u00e7unun, di\u011fer g\u00f6revi ihmal su\u00e7lar\u0131ndan en \u00f6nemli faklar\u0131ndan biri de ihkak-\u0131 haktan istinkaf olunmas\u0131 (hakk\u0131n yerine getirilmesinden ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131) veya g\u00f6revine giren i\u015flerde ihmal g\u00f6stermesi sonucunda bir zarar\u0131n do\u011fmas\u0131 gerekti\u011fi \u015fart\u0131d\u0131r. Bu zarar fiilen ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f mali nitelikte yani, ekonomik de\u011feri olan bir zarard\u0131r ve yukar\u0131da belirtilen davran\u0131\u015flar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 sonucu taraflar\u0131n u\u011frad\u0131\u011f\u0131 hak kayb\u0131 neticesinde ortaya \u00e7\u0131kan bir zarard\u0131r.Taraflardan birinin veya has\u0131ms\u0131z davalarda taraf\u0131n u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zarar\u0131n talep etmek i\u00e7in noterden hakime ihtarname \u00e7ekmesi ve g\u00f6reve davet etmesi gerekmektedir. (HUMK m574\/2) \u00c7ekilen bu ihtara ra\u011fmen hakk\u0131n yerine getirilmesinden \u00e7ekinen veya g\u00f6revini ihmal eden hakime kar\u015f\u0131 ilgili taraf\u0131n hakim aleyhinde tazminat davas\u0131 \u015fartlar\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131 gerekir.Bu \u015fart\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul\u00fc i\u00e7in hakimin fiili ile do\u011fan zarar aras\u0131nda illiyet ba\u011f\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 gerekir. Yani zarar hakimin ihmali sonucunda do\u011fmu\u015f olmal\u0131d\u0131r.Hakimin g\u00f6revi ihmali su\u00e7u ile ilgili davan\u0131n bitirilmesi i\u00e7in, a\u00e7\u0131lan tazminat davas\u0131n\u0131n sonu\u00e7lanmas\u0131 \u015fart de\u011fildir. Su\u00e7la ilgili yarg\u0131lamay\u0131 yapan mahkeme san\u0131k hakime isnat edilen fiilleri ve do\u011fdu\u011fu s\u00f6ylenilen zararlar\u0131 de\u011ferlendirerek bir karar verecektir.Netice itibariyle sadece hakimlik g\u00f6revinin gere\u011fi olan bir i\u015flemin yap\u0131lmamas\u0131, ge\u00e7 yap\u0131lmas\u0131 veya usul kanunlar\u0131n\u0131n ve adli uygulaman\u0131n gerektirdi\u011fi bi\u00e7imde yap\u0131lmamas\u0131 yeterli de\u011fildir. Ayr\u0131ca bu hareket sebebiyle hakim hakk\u0131nda tazminat davas\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektiren HUMK 573\/6 ve 7. bentlerindeki \u015fartlardan olan zarar \u015fart\u0131n\u0131n da bulunmas\u0131 gerekir. Su\u00e7un olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in zarar\u0131n do\u011fmas\u0131 yeterli olup, ay\u0131rca hakim hakk\u0131nda dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 ve bu dava sonucunda tazminata mahkum edilmesi \u015fart de\u011fildir.III-Manevi Unsur<\/strong>Hakimin g\u00f6revi ihmal su\u00e7unun manevi unsuru genel kas\u0131tt\u0131r. Su\u00e7un olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in kast\u0131n bulunmas\u0131 \u015fartt\u0131r. Bu su\u00e7un her hangi bir saikle i\u015flenmesi su\u00e7un olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in \u00f6nem arzetmeyece\u011fi i\u00e7in \u00f6zel kasta gerek yoktur. Kast fiili ve neticelerini bilerek ve isteyerek i\u015flemek iradesidir.(TCKT m.21) Hakimin g\u00f6revine giren bu i\u015fi bilerek veya isteyerek hi\u00e7 yapmamas\u0131 veya geciktirmesi \u00f6rne\u011fin bakmas\u0131 gereken bir davay\u0131 mazeretsiz olarak bakmam\u0131\u015f veya s\u00fcr\u00fcncemede b\u0131rakm\u0131\u015fsa su\u00e7un manevi unsuru olu\u015fmu\u015f olur.\u0130hmal bilgisizlik veya yanl\u0131\u015f bilgiden kaynaklanm\u0131\u015fsa manevi unsur mevcut say\u0131lmaz, dolay\u0131s\u0131yla su\u00e7 olu\u015fmaz. Meslekte tecr\u00fcbesizlik, acemilik, ara\u00e7lar\u0131n yoklu\u011fu veya yetersizli\u011fi ve yan\u0131lg\u0131dan kaynaklanan ihmalde kas\u0131t yoktur. Bu su\u00e7 taksirle de i\u015flenemez. Usuli hata mevcutsa hakimin sorumlulu\u011fu cihetine gidilmez, yasa yoluna m\u00fcracaatla hata d\u00fczeltilir.Hakim haks\u0131z bi\u00e7imde hareket etti\u011fi bilincine sahip olmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc kanun tembellik veya ihmalkarl\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, g\u00f6revi kasden yapmamay\u0131 veya geciktirmeyi cezaland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.\u0130hmal kasd\u0131n\u0131n delil ile ispat\u0131 gereklidir. Ancak ihmal kast\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmek, bunun ger\u00e7ekten olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispata yetmez.IV-Hukuka Uygunluk Sebepleri<\/strong>TCK m.231 ve bu maddenin at\u0131fta bulundu\u011fu 230\u2019da \u00f6zel bir hukuka uygunluk sebebinden s\u00f6zedilmemi\u015ftir. \u00dcstelik \u201changi nedenle olursa olsun\u201d ibaresi \u015fahsi m\u00fclahazalarla g\u00f6revin yerine getirilmemesini de su\u00e7 saymi\u015ftir. Ancak g\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u00fcst\u00fcnde bir i\u015f yapmasi kimseden istenemiyecegine g\u00f6re her olayda bu husus aranacak ve m\u00fccbir sebep sayilabilecek bir durum varsa fail cezalandirilmayacaktir. \u00d6rnegin binlerce dosyaya bakmak zorunda kalan bir hakimden, usul kanunlarinda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u00fcrelere uymamasi ve duru\u015fma taliklerini bu s\u00fcrelere g\u00f6re yapmamasi halinde artik m\u00fccbir sebep var sayilir. Yine hakimin Anayasaya aykiri bir g\u00f6rd\u00fcg\u00fc bir h\u00fckm\u00fc uygulamasi kendinden beklenemez. Bekletici sorun yolu ile aykirilik sorununun \u00f6nce \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesi gerekir.Hakim birden fazla g\u00f6revden \u00f6nemli olanini yerine getirirken, daha az \u00f6nemli olani ihmal ederse, \u00e7ati\u015fan g\u00f6revlerde hukuka uygunluk sebebinden yararlanir, ihmali su\u00e7 te\u015fkil etmez.Ancak, hakimin \u015fahsi tehlike korkusuyla g\u00f6revini aksatmasi bir hukuka uygunluk sebebi olamaz. Hakimin b\u00f6yle bir durumda davayi nakli veya istinkafi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Yine magdurun (yargilamada menfaati zedelenen \u00f6zel \u015fahsin) rizasi da bir hukuka uygunluk sebebi olamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu su\u00e7 kamu idaresine kar\u015fi i\u015flenmi\u015f bir su\u00e7 oldugundan magdur ayni zamanda devlettir.V-Su\u00e7un \u00d6zel G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f \u015eekilleri<\/strong>aa)Te\u015febb\u00fcs Durumu<\/strong>:<\/em> Doktrinde ger\u00e7ek ihmali su\u00e7lara te\u015febb\u00fcs\u00fcn m\u00fcmk\u00fcn olmadigi y\u00f6n\u00fcnde genel kabul vardir. \u00c7\u00fcnk\u00fc neticeye ula\u015fmami\u015f ihmali hareketi degerlendirmek m\u00fcmk\u00fcn degildir. Ger\u00e7ek ihmali su\u00e7 olan hakimin g\u00f6revi ihmal su\u00e7unda emredilen hareket yapilmami\u015fsa su\u00e7 tamamlanmi\u015f, hareket yapilmi\u015f ise ihmalden s\u00f6z edilemiyecegi, yani su\u00e7 olu\u015fmayacagindan te\u015febb\u00fcs hali d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez.Ayrica bu su\u00e7 objektif cezalandirilabilme \u015fartini ta\u015fidigi i\u00e7in yine bu su\u00e7a te\u015febb\u00fcs d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez.Ancak failin beklenen hareketi yapmasi bakimindan zaman fasilasina m\u00fcsait degilse ihmal ile su\u00e7 tamamlanmi\u015f olur. Buna kar\u015filik failden beklenen hareketin yapilmasi bakimindan bir zaman kabul edilmekte ise, bu s\u00fcrenin sonuna kadar bu su\u00e7 te\u015febb\u00fcse m\u00fcsaittir. Hakimin g\u00f6revi ihmal su\u00e7u bakimindan g\u00f6rev hi\u00e7 yapilmadigi veya yapilmasi i\u00e7in mevzuatta \u00f6ng\u00f6r\u00fclen veya g\u00f6revini niteliginden \u00e7ikarilan s\u00fcre ge\u00e7tigi ya da mevzuat veya uygulamayla belirlenmi\u015f bi\u00e7imlere uyulmadigi zaman su\u00e7 da tamamlanmi\u015f olur.Yapilmayan g\u00f6revin \u015fikayet, tefti\u015f vb. usullere ba\u015f vurulduktan sonra ayni hakim tarafindan yerine getirilmi\u015f olmasi, su\u00e7un olu\u015fmasini engellenemez. Ayni \u015fekilde g\u00f6revin ba\u015fka bir hakim tarafindan yerine getirilmesi olu\u015fmu\u015f olan su\u00e7u ortadan kaldirmaz.bb)I\u015ftirak<\/strong>:<\/em> Mahsus su\u00e7larin faili olabilmek i\u00e7in \u00f6zel y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck altinda bulunmak gerekir. Hakimin g\u00f6revi ihmal su\u00e7unu da ancak hakim i\u015fleyebilir. Ayrica hakimin g\u00f6revi kendi ki\u015filigi ile siki baglantilidir. Bu g\u00f6revin onun yerine ba\u015fkasi tarafindan yapilmasi m\u00fcmk\u00fcn degildir. Bu sebeple bu su\u00e7 “bizzat i\u015flenebilen” su\u00e7lardandir.Hakim tarafindan ihmal edilen g\u00f6rev, ba\u015fka bir hakime tevdi edilip de bu hakim de ihmal ederse ikincisinin i\u015ftirakinden degil, ayri ayri g\u00f6revi ihmalden sorumlu tutulmalari gerekir.Mahsus su\u00e7 olmasi hasebiyle hakimi ihmale azmettirenin ayni su\u00e7tan sorumlu tutulmasi, mahsus su\u00e7larin b\u00fcnyesine aykiridir.cc)I\u00e7tima<\/strong>: <\/em>TCK m.231, Hakimin g\u00f6revini ihmali a\u00e7isindan yardimci ve tamamlayici bir su\u00e7 oldugundan fiil diger maddelere (\u00f6rnegin 203\u2019teki denetim g\u00f6revinin ihmali ile zimmette sebebiyet verme) uymad\u0131\u011f\u0131 takdirde yarg\u0131lama g\u00f6revini ihmal ise 231, idari g\u00f6rev ise TCK 230\u2019a g\u00f6re cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekir.Ger\u00e7ek \u0130\u00e7tima<\/em><\/strong>: <\/em>Bir menfaat kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revini ihmal eden hakimin bu fiili, r\u00fc\u015fvet su\u00e7unu olu\u015ftur. R\u00fc\u015fvet alma su\u00e7u r\u00fc\u015fvet anla\u015fmas\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131ylatamamlanm\u0131\u015f olaca\u011f\u0131ndan bundan sonra g\u00f6revin yerine getirilmemesi tamamlanm\u0131\u015f r\u00fc\u015fvet su\u00e7unun unsuru ve a\u011f\u0131rlat\u0131c\u0131 sebebi olamaz, faile hem r\u00fc\u015fvet hem de g\u00f6revi ihmalden ceza verilir ve cezalar toplan\u0131r.Tesels\u00fcl:<\/strong> <\/em>Failin bir su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131 alt\u0131nda g\u00f6revini birden fazla ihmal etmesi halinde m\u00fcteselsil su\u00e7 kurallar\u0131 uygulan\u0131r.Yarg\u0131tay g\u00f6revi ihmal ile ilgili bir karar\u0131nda san\u0131\u011f\u0131n Yarg\u0131taydan gelen dosyalar\u0131n esas\u0131n\u0131 kapatmama, bir k\u0131s\u0131m belgeleri dosyalar\u0131na yerle\u015ftirmeme ve temyiz dilek\u00e7eleri ile ilgili i\u015flem yapmama \u015feklinde ayn\u0131 nitelikteki 1991-1992 y\u0131llar\u0131 i\u00e7inde s\u00fcre gelen ve bir su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131n\u0131n icras\u0131 c\u00fcmlesinden olarak yasan\u0131n ayn\u0131 h\u00fckm\u00fcn\u00fcn ihlali niteli\u011findeki eylemleri i\u00e7in TCK m.230 ve 80\u2019nin uygulanmas\u0131n\u0131n yasaya uygun bulmu\u015ftur.Hakimin g\u00f6revi suistimali ile ilgili bir karar\u0131nda da (CGK.8.4.1997 t.97\/4-94) TCK m. 240 ve 80\u2019nin uygulanmas\u0131 gerekti\u011fini, ma\u011fdur say\u0131s\u0131nca su\u00e7 olu\u015fmayaca\u011f\u0131 belirtmi\u015ftir. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fler TCK m. 231 bak\u0131m\u0131ndan da ge\u00e7erli say\u0131labilir.Hakimin otopside veya ke\u015fifte g\u00f6revini ihmal etmesi halinde, bu ihmale ortak olan doktor veya bilirki\u015fi TCK m. 230, hakim ise 231’den sorumlu tutulmas\u0131 gerekir.VI-Su\u00e7a Etkili Haller<\/strong>TCK m.230\/2 de memurun ihmali nedeniyle Devlet\u00e7e bir zarar meydana gelmi\u015fse cezan\u0131n art\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. Hakimin g\u00f6revini ihmal etmesi halinde (TCK m.231) ise bu f\u0131kra uygulanamaz. Yani hakimin g\u00f6revini ihmal etmesinden dolay\u0131 devletin bir zarara u\u011framas\u0131 halinde sadece 231. madde uygulan\u0131r, 230. maddenin ikinci f\u0131kras\u0131 uygulanmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc 230. madde genel nitelikte g\u00f6revi ihmali d\u00fczenliyor, sadece 230\/1\u2019e at\u0131f yap\u0131yor, ikinci f\u0131kras\u0131na bir at\u0131fta bulunmuyor. Bu nedenle de TCK 230. maddenin ikinci f\u0131rkas\u0131ndaki \u201cDevlet\u00e7e bir zarar meydana gelmesi\u201d halindeki a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 sebep hakimin g\u00f6revi ihmal su\u00e7una uygulanmaz. Sonra hakk\u0131n yerine getirilmesinden ka\u00e7\u0131n\u0131lma halinde, hakimden talepte bulunan Devlet de olabilir. Bu durumda zarar do\u011fmas\u0131 hali zaten cezaland\u0131r\u0131labilme \u015fart\u0131 oldu\u011fundan art\u0131rma nedeni olamaz.1918 say\u0131l\u0131 Ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131k Kanununun 38. maddesine g\u00f6re;Bu kanunun 2. maddesinde yaz\u0131l\u0131 ihbar y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc olan memurlar, bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini veya men, takip tahkik vazifelerini ihmal etmeleri halinde haklar\u0131nda TCK m.230 daki cezalar bir misli art\u0131r\u0131larak h\u00fckmolunur. Bu a\u011f\u0131rlat\u0131c\u0131 sebep hakimin g\u00f6revi ihmal su\u00e7una uygulanamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc 1918 say\u0131l\u0131 kanunun 2. maddesinde say\u0131lan memurlar aras\u0131nda hakim, m.38 in at\u0131f yapt\u0131\u011f\u0131 maddeler aras\u0131nda da TCK m.231 yoktur.VII-Zamana\u015f\u0131m\u0131 S\u00fcresi<\/strong>Ceza Kanunumuz su\u00e7lar\u0131n zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcrelerini o su\u00e7lar i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ceza miktarlar\u0131na g\u00f6re tespit etmi\u015ftir. Hakimin g\u00f6revi ihmal su\u00e7unun cezas\u0131 ise, TCK 230. maddesinde d\u00fczenlenmi\u015f ve \u00fc\u00e7 aydan bir y\u0131la kadar hapis ve a\u011f\u0131r para cezas\u0131d\u0131r.Zaman\u0131\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcrelerinin tespitinde eylemin hangi madde kapsam\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 belirlendikten sonra o maddedeki cezan\u0131n en a\u011f\u0131r\u0131 hangisi ise o esas al\u0131nacak ve onun da \u00fcst haddine bak\u0131larak zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresi tespit edilecektir. Hakimin g\u00f6revi ihmal su\u00e7unda verilen cezan\u0131n en a\u011f\u0131r\u0131 hapis cezas\u0131d\u0131r ve \u00fcst s\u0131n\u0131r\u0131 bir y\u0131ld\u0131r.Buna g\u00f6re ise zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresi TCK m.102\/4 maddesi gere\u011fince be\u015f y\u0131ld\u0131r. E\u011fer zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresini kesen veya durduran haller yok ise su\u00e7 i\u015fleme tarihinden itibaren be\u015f y\u0131ll\u0131k s\u00fcrenin ge\u00e7mesi ile su\u00e7 zamana\u015f\u0131m\u0131na u\u011frar.VIII-Kovu\u015fturma Us\u00fcl\u00fc<\/strong>Hakimler hakk\u0131nda gerek g\u00f6revleri esnas\u0131nda veya g\u00f6revleri ile ilgili olarak su\u00e7 i\u015flediklerinde, gerekse \u015fahsi su\u00e7lar\u0131nda 2802 say\u0131l\u0131 Hakimler ve Savc\u0131lar Kanununa g\u00f6re kovu\u015fturma yap\u0131l\u0131r. A\u011f\u0131r cezay\u0131 gerektiren su\u00e7 \u00fcst\u00fc halleri d\u0131\u015f\u0131nda su\u00e7 i\u015fledi\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclen hakim yakalanmaz, \u00fczerleri ve konutlar\u0131 aranamaz, sorguya \u00e7ekilemez. Ancak durum hakim hakk\u0131nda gerekli i\u015flemin yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in derhal Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na bildirilir. (2802 SK m.88)1-G\u00f6rev Su\u00e7lar\u0131nda Kovu\u015fturma Usul\u00fc<\/strong>AY m.129\/son\u2019a g\u00f6re memurlar\u0131n g\u00f6rev su\u00e7lar\u0131ndan dolay\u0131 ceza kovu\u015fturmas\u0131, idari merciin iznine ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.2802 SK m.82vd. hakimlerin g\u00f6rev su\u00e7u s\u00f6zkonusu oldu\u011funda yap\u0131lacak muhakemeye ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmler getirmi\u015ftir. Bu maddede haz\u0131rl\u0131k soru\u015fturmas\u0131 s\u00f6z\u00fc ge\u00e7mez \u201cinceleme ve soru\u015fturma\u201dn\u0131n izne ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu yaz\u0131l\u0131d\u0131r.Kovu\u015fturman\u0131n ilksoru\u015fturma, kovu\u015fturma ve sonsoru\u015fturma diye \u00fc\u00e7 safhas\u0131 vard\u0131r:a)\u0130lk soru\u015fturma safhas\u0131<\/strong> : <\/em>Hakimlerin g\u00f6rev su\u00e7lar\u0131 sebebiyle haklar\u0131nda inceleme ve soru\u015fturma a\u00e7\u0131lmas\u0131 Adalet Bakan\u0131\u2019n\u0131n iznine ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u0130zin s\u00f6zl\u00fc veya yaz\u0131l\u0131 verilebilir. Ancak m\u00fcfetti\u015flerin yapt\u0131\u011f\u0131 denetim veya soru\u015fturma s\u0131ras\u0131nda tespit ettikleri usuls\u00fczl\u00fck ve yolsuzluklar ile \u00f6\u011frendikleri ve gecikmesinde sak\u0131nca bulunan konular\u0131n soru\u015fturulmas\u0131 i\u00e7in \u00f6nceden izin al\u0131nmas\u0131 gerekmez. Fakat durum Bakanl\u0131\u011fa sunulmak \u00fczere hemen Tefti\u015f Kurulu Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019na bildirilir. Bu inceleme ve soru\u015fturma Adalet Bakanligi\u2019na ba\u011fl\u0131 olan Adalet M\u00fcfetti\u015flerince veya hakk\u0131nda inceleme veya soru\u015fturma yap\u0131lacak olan hakimden daha k\u0131demli hakim eliyle de yap\u0131labilir. Soru\u015fturma ile g\u00f6revlendirilen Adalet M\u00fcfetti\u015fleri l\u00fczum g\u00f6rd\u00fckleri kimseleri yeminle dinler. Gerekirse istinabe yoluna ba\u015fvurabilir, soru\u015fturman\u0131n zorunlu k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hallerde arama yapabilir, ilgili kurulu\u015f ve ki\u015filer istenecek her t\u00fcrl\u00fc bilgi ve belgeyi vermek zorundad\u0131rlar.(2802 SK m.101.) Bu \u015fartlarda Adalet Bakan\u0131ndan al\u0131nacak soru\u015fturma izni bundan sonraki b\u00fct\u00fcn safhalar i\u00e7in yeterli olup, kovu\u015fturma ve sonsoru\u015fturma safhalar\u0131nda yeniden izin al\u0131nmas\u0131na gerek yoktur.Hakimlerin ko\u011fu\u015fturulmas\u0131 i\u00e7in Adalet Bakan\u0131n\u0131n verdi\u011fi izin bir ceza muhakemesi \u015fart\u0131d\u0131r. Hakimler hakk\u0131nda al\u0131nan ihbar ve \u015fikayetler Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na g\u00f6nderilir Bakanl\u0131k\u00e7a al\u0131nan ve ciddi bulunan ihbar ve \u015fikayetler Ceza \u0130\u015fleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019nce, \u201cinceleme ve gerekti\u011finde soru\u015fturmaya ge\u00e7ilme izni\u201d Bakandan al\u0131nd\u0131ktan sonra Tefti\u015f Kurulu Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na intikal ettirilir. Ba\u015fkan taraf\u0131ndan bir m\u00fcfetti\u015f inceleme ve soru\u015fturma i\u00e7in g\u00f6revlendirilir. Bu m\u00fcfetti\u015f taraf\u0131ndan mahallinde ve gerekli di\u011fer yerlerde ara\u015ft\u0131rma yap\u0131l\u0131r, ilgililerin ifadeleri al\u0131n\u0131r, t\u00fcm bilgi ve belgeler toplan\u0131r, m\u00fcfetti\u015f bu soru\u015fturmay\u0131 Ceza Muhakemeleri Usul\u00fc Kanununa g\u00f6re yapar. Hakimlerin savunmalar\u0131, soru\u015fturmay\u0131 yapan g\u00f6revlilerin \u00fc\u00e7 g\u00fcnden az olmamak \u00fczere verdi\u011fi s\u00fcre i\u00e7inde veya belirtti\u011fi bir tarihte al\u0131n\u0131r. S\u00fcresi i\u00e7inde veya belirtilen tarihte savunmas\u0131n\u0131 yapmayan, bu hakk\u0131nda vazge\u00e7mi\u015f (m.84) ve soru\u015fturmay\u0131 yapan\u0131n toplad\u0131\u011f\u0131 delillerle bir karara var\u0131lmas\u0131n\u0131 kabul etmi\u015f say\u0131l\u0131r. Savunmas\u0131n\u0131 yapmam\u0131\u015f olsa bile yarg\u0131lama safhas\u0131nda savunma hakk\u0131na sahiptir. Yine lehine olan delilleri soru\u015fturmac\u0131ya her zaman verebilir.Soru\u015fturma s\u0131ras\u0131ndaki tutuklama talepleri, sonsoru\u015fturman\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131na karar verilecek olan ilgilinin bulundu\u011fu yer A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesine en yak\u0131n A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesi taraf\u0131ndan incelenir ve karara ba\u011flan\u0131r. (m.85)Sonunda soru\u015fturmay\u0131 yapan taraf\u0131ndan \u201cinceleme ve soru\u015fturma raporu\u201d tanzim edilir ve bu raporda \u201ckovu\u015fturma yapilmasina\u201d veya \u201ckovu\u015fturmaya yer olmadigina\u201d karar verilmesi teklif edilir. E\u011fer kovu\u015fturma yap\u0131lmas\u0131n\u0131 teklif ediyorsa ayn\u0131 zamanda verilmesi gereken disiplin cezas\u0131n\u0131 da \u00f6nerir.Yarg\u0131tay \u00fcyelerinin g\u00f6revi ihmal su\u00e7unun faili olmalar\u0131n\u0131 kabul edersek bunlar\u0131n yarg\u0131lanmalar\u0131 i\u00e7in 2797 say\u0131l\u0131 Yarg\u0131tay Kanununun 46. maddesine g\u00f6re Birinci Ba\u015fkanl\u0131k Kurulunun karar almas\u0131 gereklidir. Kurul kendisine iletilen ihbar ve \u015fikayetleri inceleyerek soru\u015fturma a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 gerekli g\u00f6r\u00fcrse ceza dairesi ba\u015fkanlar\u0131ndan birini g\u00f6revlendirir.G\u00f6revlendirilen ba\u015fkan soru\u015fturma yaparken sorgu hakimi yetkisini haiz olup, CMUK\u2019nun ilk soru\u015fturmaya dair h\u00fck\u00fcmlerini uygular. Verecegi tutuklama, saliverme ve kefaletle salivermeye ili\u015fkin kararlari birinci ba\u015fkanlik kurulu onayi ile y\u00fcr\u00fcrl\u00fck kazanir.Soru\u015fturmayi gerektirir nitelikte g\u00f6r\u00fclmeyen \u015fikayetlerle ilgili dosyalar i\u015flemden kaldirilir.b)Kovu\u015fturma Safhasi<\/strong>:<\/em> Soru\u015fturmacinin \u201ckovu\u015fturma yapilmasina\u201d dair verdi\u011fi rapor Ceza \u0130\u015fleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnce evrak \u00fczerinde yap\u0131lacak incelemeden sonra hakk\u0131nda soru\u015fturma yap\u0131lan hakimin \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesine en yak\u0131n A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesi Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131na g\u00f6nderilir. Bu Ba\u015fsavc\u0131 iddianameyi haz\u0131rlayarak ayn\u0131 yer A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesine evrak\u0131 g\u00f6nderir ve san\u0131k hakim hakk\u0131nda kovu\u015fturma a\u00e7\u0131lmas\u0131na karar verilmesini talep eder. Bu mahkemece kovu\u015fturma a\u00e7\u0131lmas\u0131na karar verilirse dosya san\u0131k hakimin g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131 yer A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesine g\u00f6nderilir ve b\u00f6ylece son soru\u015fturma ba\u015flam\u0131\u015f olur. (2802 SK m.89) Yani savc\u0131n\u0131n iddianamesi dava a\u00e7an de\u011fil dava y\u00fcr\u00fcten iddianamedir. Kamu davas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131na veya a\u00e7\u0131lmamas\u0131na karar verecek merci A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesidir.Son soru\u015fturma a\u00e7\u0131lmas\u0131na karar verildi\u011finde bu karar luzum-u muhakeme karar\u0131 niteli\u011findedir ve itiraz\u0131 kabil bir karard\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde bu mahkemece kovu\u015fturma a\u00e7\u0131lmas\u0131na yer olmad\u0131\u011f\u0131na karar verilmesi halinde de bu red karar\u0131 yine itiraz\u0131 kabil bir karard\u0131r. \u0130tiraz\u0131 inceleyecek makam ise ilgilinin yarg\u0131 \u00e7evresi i\u00e7inde bulundu\u011fu A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesi hari\u00e7 olmak \u00fczere, karar\u0131 veren mahkemeye en yak\u0131n A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesidir. (m.92)c) Son soru\u015fturma safhas\u0131<\/strong>:<\/em>Son soru\u015fturmay\u0131 yapan mahkeme birinci s\u0131n\u0131fa ayr\u0131lm\u0131\u015f hakimlerle a\u011f\u0131r ceza mahkemesinde g\u00f6rev yapan hakimler i\u00e7in yarg\u0131tay\u0131n g\u00f6revli dairesi, di\u011fer hakimler i\u00e7in ilgilinin bulundu\u011fu yer A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesidir. Yani yarg\u0131lamas\u0131 burada s\u00fcrecek ve delliler toplan\u0131p, karar bu mahkemede verilecektir. Bu safhada tutuklama durumun da yine ayn\u0131 mahkeme takdir eder. Bundan sonraki yarg\u0131lama usul\u00fc Ceza Muhakemesi Usul\u00fc Kanuna g\u00f6re yap\u0131l\u0131r ve dava devam ettirilip, sonu\u00e7land\u0131r\u0131l\u0131r. Ancak hakimler hakk\u0131ndaki bu davalar acele i\u015flerden say\u0131l\u0131r ve kanuni zaruretlerden do\u011fan bir engel olmad\u0131k\u00e7a \u00fc\u00e7 aydan fazla devam edemez. (2802 SK m.95)AY m.148\/3\u2019e g\u00f6re Anayasa Mahkemesi, Yarg\u0131tay, Dan\u0131\u015ftay, Askeri Yarg\u0131tay, Askeri Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi ba\u015fkan ve \u00fcyelerini… y\u00fcce divan s\u0131fat\u0131yla Anayasa Mahkemesi yarg\u0131lar.2-A\u011f\u0131r cezal\u0131k su\u00e7\u00fcst\u00fc hali<\/strong>:<\/em> G\u00f6revi ihmal su\u00e7u ile ilgili olmasa da usul bak\u0131m\u0131ndan bir eksiklik kalmas\u0131n diye anlatmak gerekirse hakimlerin a\u011f\u0131r cezay\u0131 gerektiren su\u00e7 \u00fcst\u00fc hallerinde bu anlat\u0131lan usul uygulanmay\u0131p, haz\u0131rl\u0131k ve ilk soru\u015fturma genel h\u00fck\u00fcmlere g\u00f6re yap\u0131l\u0131r. Haz\u0131rl\u0131k soru\u015fturmas\u0131 su\u00e7un i\u015flendi\u011fi yer savc\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan bizzat y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. Bu halde de durumun derhal Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na bildirilmesi zorunludur. (2802 SK m. 94)3-Hakimlerin Ki\u015fisel Su\u00e7larinda Kovu\u015fturma Usul\u00fc<\/strong>Bu halde hazirlik tahkikati ilgili hakimin yargi \u00e7ervesi i\u00e7inde bulundugu yer Agir Ceza Ceza Mahkemesine en yakin Agir Ceza Mahkemesi C.Ba\u015fsavcisi tarafindan bizzat yapilir ve son soru\u015fturma yani yargilama da o yer Agir Ceza Mahkemesi tarafindan yapilir. (m.93) Hakimler 24 saat g\u00f6revli olduklari i\u00e7in \u015fahsi su\u00e7lari ancak izinli ve raporlu olduklari zamanlarda i\u015fleyebilirler. Bunun di\u015finda i\u015fledikleri su\u00e7lar g\u00f6rev esnasinda i\u015flenmi\u015f sayilir. Ki\u015fisel su\u00e7larinda soru\u015fturma i\u00e7in izne gerek yoktur.DGM\u2019lik su\u00e7larda 2845 SK h\u00fck\u00fcmleri uygulan\u0131r. Ter\u00f6r amac\u0131yla g\u00f6revin ihmali halinde 3793 SK\u2019da yer alan usul h\u00fck\u00fcmleri cari olur.IX-Hakimin G\u00f6revi \u0130hmal Su\u00e7unun Yapt\u0131r\u0131m\u0131<\/strong>TCK m. 231 kendi ba\u015f\u0131na bir yapt\u0131r\u0131m \u00f6ng\u00f6rmemi\u015f, maddi unsuru belirtikten sonra 230\u2019a at\u0131f yapm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, zarar 230\/2\u2019ye g\u00f6re a\u011f\u0131rlat\u0131c\u0131 bir sebep olarak d\u00fczenlenmi\u015fken, 231\u2019e g\u00f6re su\u00e7un unsuru mahiyetindedir. B\u00f6ylece 231\u2019in ihlali halinde 230\/1\u2019deki yapt\u0131r\u0131ma h\u00fckmedilecek, 230\/2\u2019deki yapt\u0131r\u0131mlarla 230\/3\u2019teki re\u2019sen tazmin h\u00fckm\u00fc uygulanmayacak, hakim hakk\u0131nda HUMK m.573 ve devam\u0131ndaki maddelere g\u00f6re dava a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fsa tazminata bu davalar sonucu h\u00fckmedilecektir.E-HAK\u0130MLER\u0130N D\u0130S\u0130PL\u0130N SU\u00c7U<\/strong>2802 say\u0131l\u0131 HSKm 62 vd. Hakimlerin disiplin sorumluluklar\u0131n\u0131 d\u00fczenlemektedir. Kanunun mezkur maddlerine g\u00f6re hakimlere s\u0131fat ve g\u00f6revleri gereklerine uymayan hal ve hareketlerinin tespit edilmesi \u00fczerine durumun niteli\u011fine ve a\u011f\u0131rl\u0131k derecesine g\u00f6re, Hakimler ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kurulu\u2019nca; uyarma, ayl\u0131ktan kesme, k\u0131nama, kademe ilerlemesinin durdurulmas\u0131, derece ilerlemesinin durdurulmas\u0131, yer de\u011fi\u015ftirme ve meslekten \u00e7\u0131karma cezalar\u0131ndan biri verilir. Bu cezalardan derece ilerlmesininin durdurulmas\u0131 ve yer de\u011fi\u015ftirme cezalar\u0131 657 say\u0131l\u0131 DMK.da olmay\u0131p, daha \u00f6zel kanun olan HSK.da vard\u0131r. Adalet komisyonu ba\u015fkanlar\u0131 g\u00f6rev yapt\u0131klar\u0131 yarg\u0131 \u00e7ervesi i\u00e7indeki hakimlerin, \u00f6\u011frendikleri disiplin cezas\u0131n\u0131 gerektiren eylemlerini Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na bildirirler.Hakimler hakk\u0131nda ceza ko\u011fu\u015fturmas\u0131na ba\u015flanm\u0131\u015f olmas\u0131 ayn\u0131 fiilden dolay\u0131 disiplin soru\u015fturmas\u0131n\u0131 geciktirmeyece\u011fi gibi mahkumiyet veya beraat karar\u0131 disiplin cezas\u0131 almas\u0131na engel te\u015fkil etmez .(2802 SK m.75)Disiplin su\u00e7lar\u0131 ile ilgili de inceleme ve soru\u015fturma yap\u0131lmas\u0131 Adalet Bakan\u0131\u2019n\u0131n iznine ba\u011fl\u0131d\u0131r. (m.82) Bu konudaki inceleme ve soru\u015fturma usul\u00fc de, k\u0131smen daha \u00f6nce inceledi\u011fimiz kovu\u015fturma usul\u00fc ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibidir. Ancak disiplin su\u00e7lar\u0131 ile ilgili inceleme ve soru\u015fturmay\u0131 yapan, d\u00fczenledi\u011fi fezlekede, ilgili hakimin fiilinin hangi disiplin su\u00e7u kapsam\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirir.\u0130nceleme ve soru\u015fturma evrak\u0131 fezleke ile birlikte Bakanl\u0131k\u00e7a, hakimlerin disiplin amiri olan Hakimler Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kurulu\u2019na sunulur. Hakimlerin disiplin amiri bu kuruldur. Kurulca hakime hangi cezan\u0131n verilece\u011fi kararla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r.Hakimlere savunmas\u0131 al\u0131nmadan disiplin cezas\u0131 verilemez. Savunma i\u00e7in \u00fc\u00e7 g\u00fcnden az olmamak \u00fczere bir s\u00fcre verilir. Bu s\u00fcre i\u00e7inde savunmas\u0131n\u0131 yapmayan hakim, savunma hakk\u0131ndan vazge\u00e7mi\u015f say\u0131l\u0131r (2802 SK m.71) Yani savunmas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda toplanan bilgi ve belgelerle bir karar verilmesini kabul etmi\u015f olur.Hakime ald\u0131\u011f\u0131 disiplin cezas\u0131 tebli\u011f edilir. Bu tebli\u011fden itibaren ise on g\u00fcn i\u00e7inde, Adalet Bakan\u0131 veya ilgili hakimce verilen cezan\u0131n bir defa daha incelenmesi Kuruldan istenilebilir. Bu halde kurul, gerekli incelemeyi yaparak karar\u0131n\u0131 verir. Kurulca yeniden incelenerek verilen bu karara kar\u015f\u0131 ilgililer tebli\u011f tarihinden itibaren on g\u00fcn i\u00e7inde itirazda bulunabilirler. Bu itiraz Kurul\u2019un asil ve yedek \u00fcyelerinin tamam\u0131ndan olu\u015fan \u201c\u0130tirazlar\u0131 \u0130nceleme Kurul\u201dnca incelenerek sonu\u00e7land\u0131r\u0131l\u0131r. \u0130tiraz \u00fczerine bu Kurul\u2019ca verilen kararlar kesin olup, hi\u00e7bir yarg\u0131 yoluna gidilemez. (2802 SK m.73)Disiplin su\u00e7lar\u0131 bu \u015fekilde kesinle\u015ftikten sonra h\u00fck\u00fcm ifade eder ve uygulanmak \u00fczere Kurul\u2019ca Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na g\u00f6nderilir. Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan derhal uygulan\u0131r. (m.47)Meslekten \u00e7\u0131karma ve yer de\u011fi\u015ftirme cezalar\u0131ndan ba\u015fka bir disiplin cezas\u0131 verilen hakim, uyarma, ayl\u0131ktan kesme ve k\u0131nama cezalar\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131ndan itibaren d\u00f6rt y\u0131l, kademe ve derece ilerlemesinin durdurulmas\u0131 cezalar\u0131n\u0131n uygulamas\u0131ndan itibaren alt\u0131 y\u0131l ge\u00e7tikten sonra Kurul\u2019a ba\u015fvurarak bu disiplin cezalarinin sicillerinden silinmesini isteyebilirler. Ilgilinin az \u00f6nce belirtilen s\u00fcreler i\u00e7erisindeki tutum ve davrani\u015flari ile meslekteki ba\u015farisi istegini hakli kilacak nitelikte g\u00f6r\u00fcl\u00fcrse, disiplin cezasinin silinmesine Kurul\u2019ca karar verilir. (m.75)Disiplin soru\u015fturmasinin devami sirasinda hakkinda soru\u015fturma yapilan hakim soru\u015fturmanin selameti i\u00e7in ge\u00e7ici bir tedbir olarak, soru\u015fturmanin sonu\u00e7lanmasina kadar g\u00f6revden uzakla\u015ftirilmasina veya ge\u00e7ici yetki ile bir ba\u015fka yargi \u00e7evresinde g\u00f6revlendirilmesine Kurul\u2019ca karar verilebilir. G\u00f6revden uzakla\u015ftirmada bu s\u00fcre en \u00e7ok \u00fc\u00e7 ay olabilir, gerekirse bu s\u00fcre dolmadan Kurul\u2019ca g\u00f6reve tekrar ba\u015flatilabilir. Ge\u00e7ici yetki de her zaman kaldirilabilir. (m.77, 79, 81)657 sayili DMK, memurlarca i\u015flenen disiplin su\u00e7lari ile ilgili olarak zamana\u015fimi s\u00fcreleri kabul etmi\u015ftir. Buna g\u00f6re; uyarma, kinama, ayliktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulmasi cezalarinin i\u015flenildiginin \u00f6grenildigi tarihten itibaren bir ay i\u00e7inde, memurluktan \u00e7ikarma cezasinda alti ay i\u00e7inde disiplin kovu\u015fturmasina ba\u015flanmadigi takdirde disiplin cezasi verme yetkisi zamana\u015fimina ugrar. Disiplin cezasini gerektiren fiil ve hallerin i\u015flendigi tarihten itibaren nihayet iki yil i\u00e7inde disiplin cezasi verilmedigi takdirde ceza verme yetkisi de zamana\u015fimina ugrar.(647 SK m.127)2802 sayili HSK\u2019nda ise disiplin su\u00e7lar\u0131 ile ilgili zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresini d\u00fczenleyen bir madde bulunmamaktad\u0131r. Ayr\u0131ca DMK\u2019na bir at\u0131f da yer almamaktad\u0131r.Hakimler hakk\u0131nda, DMK d\u0131\u015f\u0131nda ayr\u0131 bir \u201c\u00f6zel kanun\u201d yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yani kamu g\u00f6revi yapanlar\u0131n durumunu d\u00fczenleyen genel kanun DMK\u2019dur, HSK ise ona g\u00f6re \u00f6zel bir kanundur. Nitekim DMK. 1\/son maddesi \u201chakimler \u00f6zel kanunlar\u0131 h\u00fck\u00fcmlerine tabidir\u201d demek suretiyle genel kanun-\u00f6zel kanun itribat\u0131n\u0131 kurmu\u015ftur. \u00d6zel kanunda h\u00fck\u00fcm bulunmayan hallerde genel kanun h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanaca\u011f\u0131 da yine hukukun temel ilkelerindedir. O halde disiplin su\u00e7lar\u0131nda zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresi ile ilgili genel kanun olan DMK h\u00fckm\u00fc hakimlerin disiplin su\u00e7lar\u0131nda da uygulanmal\u0131d\u0131r. Ancak Hakimler ve Savc\u0131lar Kurulu disiplin su\u00e7una zamana\u015f\u0131m\u0131 ile ilgili Devlet Memurlar\u0131 Kanunundaki h\u00fck\u00fcmleri uygulamamaktad\u0131r. Bu ise Hukukla ba\u011fda\u015fmayacak bir tutumdur. Kurul\u2019un kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 yarg\u0131 yolu kapal\u0131 oldu\u011fundan ilgili hakimler bir \u015fey yapamamakta ve ma\u011fdur olmaktad\u0131rlar.Sonu\u00e7 ve De\u011ferlendirme<\/strong>TCK m.231\u2019de yer alan hakimin g\u00f6rev ihmali su\u00e7unu d\u00fczenleyen bu maddenin \u015f\u00f6yle ifade edilmesi daha yerinde olur:TCK m.231: Ge\u00e7erli bir sebep olmaksizin yargilama g\u00f6revini yapmakta ihmal ve gecikme g\u00f6steren hakimin bu fiili sonucu bir zarar meydana gelmi\u015fse \u00fc\u00e7 aydan bir yila kadar hapis cezasi verilir.<\/strong><\/em>Meydana gelen zarar su\u00e7un failine \u00f6dettirilir.<\/strong><\/em>Hakimlerin TCK m.232 ve 244\u2019te d\u00fczenlenen su\u00e7lar\u0131 ve memurlar\u0131n g\u00f6revi ihmalleri ile ilgili su\u00e7un mevsuf \u015feklinde memuriyetten muvakkaten yasaklanmalalar\u0131 ceza yer ald\u0131\u011f\u0131 halde bu su\u00e7lar\u0131 ile ilgili maddede yer almamas\u0131 bir eksikliktir.TCK m.231\u2019in yerine alacak madde TCKT\u2019de yukar\u0131daki \u015fekilde yer almal\u0131d\u0131r. Bu durum hakimlerin kay\u0131r\u0131lmas\u0131 de\u011fil, yarg\u0131lama faaliyeti g\u00f6ren hakimlerin daha rahat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 temin i\u00e7in olmal\u0131, ihmali g\u00f6r\u00fclenler ise mevcut hukuki d\u00fczenlemeye ra\u011fmen fiilen korunmamal\u0131d\u0131r.\u00d6rnek Bir Soru\u015fturma<\/strong>\u201cHakim…in … say\u0131l\u0131 yabanc\u0131 mahkeme kararlar\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131 konulu dava dosyalar\u0131n\u0131n yarg\u0131lamalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda bu hususu d\u00fczenleyen 2675 say\u0131l\u0131 M\u00d6HUK\u2019un ilgili h\u00fck\u00fcmlerinin \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc prosed\u00fcre riayet etmeyerek dava dosyalar\u0131n\u0131n has\u0131ms\u0131z olarak sonu\u00e7land\u0131rd\u0131\u011f\u0131 iddia edilmi\u015f ve keyfiyet soru\u015fturmay\u0131 gerektirir nitelikte g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu itibarla .. hakk\u0131nda … taraf\u0131ndan soru\u015fturma yap\u0131lmak \u00fczere 2802 say\u0131l\u0131 HSK\u2019nun 82. maddesine tevfikan izin verilmesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Keyfiyet tasviplerine arzolunur.\u201d \u015feklinde Adalet Bakanindan izin istenmi\u015f, Bakan… … tarihli olur ile bu izni vermi\u015ftir.Soru\u015fturmaci olarak tayin edilen … soru\u015ftururulan… dan 2802 SK m. 84 geregince savunmasini istemi\u015f, aksi takdirde savunma hakkindan vazge\u00e7mi\u015f sayilacagi hususu teblig edilmi\u015ftir.Hakim… savunmasinin disiplin soru\u015fturmasi a\u00e7isindan mi, yoksa ceza kogu\u015fturumasina esas olarak mi istendigi hususunda bir a\u00e7iklik olmadigi i\u00e7in iki hususla ilgili olarak ayri ayri savunmasini vermi\u015ftir \u015f\u00f6yle ki;I-Disiplin Soru\u015fturmasi ile Ilgili Olarak<\/strong>657 sayili DMK\u2019nun 1\/son maddesinde, Hakim ve Savc\u0131lar\u0131n \u00f6zel kanuna tabi olduklar\u0131, yani 2802 SK\u2019nun \u00f6zel, 657 SK\u2019nun ise genel kanun oldu\u011fu belirtilmektedir.2802 SK\u2019nun disiplin soru\u015fturmasini d\u00fczenleyen maddelerinde zamana\u015fimini ile ilgili bir h\u00fck\u00fcm bulunmamaktadir. 647 SK m.127\/son\u2019a g\u00f6re; \u201cDisiplin cezas\u0131n\u0131 gerektiren fiil ve hallerin i\u015flendi\u011fi tarihten itibaren nihayet iki y\u0131l i\u00e7inde disiplin cezas\u0131 verilmedi\u011fi takdirde ceza verme yetkisi zamana\u015f\u0131m\u0131na u\u011frar.\u201d Dolay\u0131s\u0131yla 4 y\u0131l \u00f6nceki eylemle ilgili olarak soru\u015fturma a\u00e7\u0131lmas\u0131 yetkisi zamana\u015f\u0131m\u0131na u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r yolsuzdur.II-Ceza Sorumlulu\u011fu A\u00e7\u0131s\u0131ndan<\/strong>1-Her ne kadar yaz\u0131n\u0131z ekindeki Bakanl\u0131k yaz\u0131s\u0131nda yap\u0131lan isnat belirsiz ise de, 2802 SK m. 82 vd. ceza mahkemesi ile ilgili h\u00fck\u00fcmler oldu\u011fundan hakimlerin g\u00f6revi ihmal su\u00e7u ile ilgili olarak TCK m. 231 esas al\u0131narak savunmam\u0131 yapaca\u011f\u0131m TCK m.231 \u00f6zel, 230 ise genel bir h\u00fck\u00fcmd\u00fcr.G\u00f6revi ihmal kanunun emrinin kasden yerine getirilmemesidir. Yani bu su\u00e7un manevi unsuru kastt\u0131r. C\u00fcrm\u00fcn olu\u015fmas\u0131 kast\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Kast; fiil ve neticelerini bilerek ve isteyerek i\u015flemek iradesidir. (TCKT m.21)Bu su\u00e7 taksirle i\u015flenemez. TCK m.231\u2019deki su\u00e7un olu\u015fabilmesi i\u00e7in ihmal yeterli degildir. Ayrica HUMK m.573\u2019deki \u015fartlarin olu\u015fmasi gerekir. Bu maddeye g\u00f6re kanunun a\u00e7ik ve kesin, tevili m\u00fcmk\u00fcn olmayan h\u00fck\u00fcmlerine aykiri karar vermek gerekir.2675 sayili M\u00d6HUK\u2019da duru\u015fmalarin nasil yapilmasi gerektigi konusunda a\u00e7ik h\u00fck\u00fcm yoktur. Kanunda a\u00e7ik h\u00fckm\u00fcn olmamasi, kanuna aykiri davranma hususunun ortadan kaldirir. Bu sebeple ceza sorumlulugu cihetine de gidilemez.2-G\u00f6rev yeri 5. b\u00f6lge olup, personel, k\u00fct\u00fcphane yetersizligi, b\u00fcy\u00fck merkezlere uzakligi, tecr\u00fcbeli meslekta\u015flarla ileti\u015fim zorlugu vb. hususlar g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alinirsa mevcut hatanin kast ve taksirden kaynaklanmadigi da g\u00f6r\u00fclecektir.Sonu\u00e7 ve Talep<\/strong>: <\/em>A\u00e7iklanan sebeplerle hakkimda a\u00e7ilmi\u015f bulunan soru\u015fturmanin :a)Disiplin cezasi y\u00f6n\u00fcnden zamana\u015fimina ugramasi,b)Ceza sorumlulugu a\u00e7isindan TCK m.231\u2019deki su\u00e7un manevi unsurunun olu\u015fmamasi nedeniyle soru\u015fturmaya yer olmadigina dair kararla sonu\u00e7landirilmasini saygi ile arz ederim.Soru\u015fturmaci d\u00fczenledigi fezleke\u2019de ceza kovu\u015fturmasindan bahsetmemi\u015f, \u201cad\u0131 ge\u00e7en hakimin davran\u0131\u015flar\u0131 sebebiyle disiplin y\u00f6n\u00fcnden merciince muaheze edilmesi uygun olaca\u011f\u0131\u201d gerek\u00e7esiyle bakanl\u0131\u011fa sunmu\u015ftur.Bakanl\u0131k … tarihli uygun g\u00f6r\u00fc\u015fle Hakimler Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kuruluna evrak\u0131 intikal ettirmi\u015f, hakimden 2802 SK m. 71 gere\u011fince yeniden savunmas\u0131 istenmi\u015f, hakim… \u00f6ncekine benzer gerek\u00e7eleri i\u00e7eren savunmas\u0131n\u0131 kurula sunulmak \u00fczere Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 Ceza \u0130\u015fleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne postalam\u0131\u015ft\u0131r.Hakimler ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kurulu … tarih ve … say\u0131l\u0131 karar\u0131nda sonu\u00e7 olarak hakim … e isnad olunan soru\u015fturma maddesinin s\u00fcbuta ermedi\u011fi anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f olmakla hakk\u0131nda disiplin cezas\u0131 tayinine yer olmad\u0131\u011f\u0131\u201d \u015feklinde karar vermi\u015ftir. KAYNAK\u00c7A<\/strong>ADALET BAKANLIGI TEFTI\u015e KURULU Y\u00d6NETMELIGI (13.9.1989 g\u00fcn ve 20113 sa.RG)AKBULUT Ilhan: Ceza Hukuku Denemeleri-1, Ist. 1994.AKG\u00dcND\u00dcZ Ahmet: Islam-Osmanli Hukuku K\u00fclliyati, Diyarbakir, 1986.ALINGE Court: Mogol Kanunlari (\u00c7ev. C. \u00dc\u00c7OK) Ank. 1967.AMIR Abdulaziz: et-Ta\u2019zir fi\u2019\u015f-\u015eeriati\u2019l-\u0130slamiye, Kahire, 1964.ANIL Y. \u015eahin: Hukuk Davalar\u0131nda Hakimin Kendili\u011finden Yapaca\u011f\u0131\u0130ncelemeler, Adalet Dergisi<\/em>, 1982, S: 2.ARAL Vecdi: Hukuk ve Hukuk Bilimi \u00dczerine,\u0130st. 1980.ARTUK-G\u00d6KCEN-YEN\u0130D\u00dcNYA: Ceza Hukuku \u00d6zel H\u00fck\u00fcmler, Ank. 1998.ATAR Fahrettin: \u0130slam \u0130cra-\u0130flas Hukuku, \u0130st. 1990.ATAR Fahrettin: \u0130slam Adliye Te\u015fkilat\u0131, Ank. 1991.AYDINALP Sezai: Hakimlerin Hukuki Sorumlulu\u011fu, Ank. 1997.BARDAKO\u011eLU Ali: Toplum-Hukuk \u0130li\u015fkisi A\u00e7\u0131s\u0131ndan Cahiliyet Hukuku \u00d6rne\u011fi, in; Zihniyet De\u011fi\u015fikleri ve \u00c7a\u011fda\u015fla\u015fma Problemleri Sempozyumu Bildirileri<\/em>, Bursa, 1990.BATUM S\u00fcheyl: Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi ve T\u00fcrkiye, \u0130st. 1996.BAYINDIR Abdulaziz:\u0130slam -Osmanl\u0131 Muhakeme Hukuku, \u0130st. 1986.BECCARIA Cesare: Su\u00e7lar ve Cezalar (\u00c7ev: M. G\u00d6KL\u00dc) \u0130st. 1964.BELGESAY M. Re\u015fit: Kur\u2019an H\u00fck\u00fcmleri ve Modern Hukuk, \u0130st. 1963.B\u0130LMEN \u00d6. Nasuhi: Hukuku \u0130slamiye ve Ist\u0131lahat\u0131 F\u0131khiye Kamusu, \u0130st. 1975.CENTEL Nur: Hakimin Tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, \u0130st. 1996.C\u0130HAN Erol: Hakim Unsuru A\u00e7\u0131s\u0131ndan Ceza Davas\u0131n\u0131n Uzama Sebepleri, \u0130\u00dcHFM, 1979-1981, C: XLV-XLVII.C\u0130HAN-YEN\u0130SEY: Ceza Muhakemesi Hukuku, \u0130st. 1997.C\u0130N-AKG\u00dcND\u00dcZ: T\u00fcrk-\u0130slam Hukuk Tarihi, \u0130st. 1990.\u00c7A\u011eATAY Ne\u015fet: \u0130slam \u00d6ncesi Arap Tarihi, Ank. 1982.\u00c7A\u011eLAYAN Muhtar: T\u00fcrk Ceza Kanunu \u015eerhi, Ank. Ty. (Yetkin Yay. 3. Bas\u0131)\u00c7UHACI \u015eemsettin: G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Yetkili Mercilerin Emirlerine Uymama Su\u00e7lar\u0131 AD, 1988\/I.DAMAD Abdullah b.\u015eeyh Muhammet: Mecmau\u2019l-Enh\u00fcr fi \u015eerh-i Multeka\u2019l-Ebhur, Amire, 1316.D\u0130N\u00c7KOL Abdullah: Hakimin Takdir Yetkisine Dayanarak Verdi\u011fi Kararlar\u0131n Denetlenmesi,M\u00dcHF Hukuk Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131<\/em>, 1995D\u00d6NMEZER Sulhi: Memuriyet Vazifesini \u0130hmal ve Suistimal, \u0130\u00dcHFM, 1945, C: II, S:1-2.D\u00d6NMEZER Sulhi: Ceza Adalet Sistemi \u00dczerine D\u00fc\u015f\u00fcnceler, Yeni T\u00fcrkiye<\/em>, S:X, A\u011fustos, 1996.D\u00d6NMEZER Sulhi: Hukuk ve Hayat, \u0130HFM, C:XXI, S: 1-4\u2019den ayr\u0131 bas\u0131,\u0130st. 1957.D\u00d6NMEZER Sulhi: Ceza Adaletinde Reform \u0130lkeleri \u0130HFM, C: XXXVII, S:1-4,\u0130st. 1972.D\u00d6NMEZER-ERMAN: Nazari ve Tatbiki Ceza Hukuku, \u0130st. 1994.D\u00dcZDA\u011e M. Ertu\u011frul: \u015eeyhulislam Ebussuud Efendi Fetvalar\u0131 I\u015f\u0131\u011f\u0131nda 16. As\u0131r T\u00fcrk Hayat\u0131, \u0130st.1972.ENSAR\u0130, Abdulali Muhammed b. Nizameddin: Fevatihu\u2019r-Rahamut, Beyrut, Ty. (el-Mustasfa kenar\u0131nda)ERDO\u011eMU\u015e-TAH\u0130RO\u011eLU: Roma Usul Hukuku (\u00d6zet) \u0130st. 1980.EREM Faruk: Ceza Kanunu \u015eerhi, Ank. 1993.EREM Faruk: T\u00fcrk Ceza Hukuku \u00d6zel H\u00fck\u00fcmler, Ank. 1984.EREM-ARTUK-DANI\u015eMAN: Ceza Hukuku, Ankara, 1997.ERMAN-\u00d6ZEK: Ceza Hukuku \u00d6zel K\u0131s\u0131m Kamu \u0130daresine Kar\u015f\u0131 Su\u00e7lar, \u0130st. 1992.FALATUR\u0130 Abdoldjavad: Klasik \u0130slam Hukukunda Muhakeme Usul\u00fc ve Hakim, in:\u0130slam Hukuku \u00dczerine Ara\u015ft\u0131rmalar (\u00c7ev: H. \u00dcnal) Kayseri, 1994.FENDO\u011eLU H. Tahsin : Yarg\u0131 Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, \u0130st. 1996.G\u00d6KCEN Ahmet: Tanzimat Devri Ceza Kanunlar\u0131 ve Bu Kanunlardaki Ceza M\u00fceyyideleri,\u0130st. 1989G\u00d6ZE Ayferi: Siyasal D\u00fc\u015f\u00fcnceler ve Sistemler, \u0130st. 1982.G\u00d6Z\u00dcB\u00dcY\u00dcK A. Pulat: T\u00fcrk Ceza Kanunu A\u00e7\u0131lamas\u0131, \u0130st. 5. Bas\u0131.G\u00d6Z\u00dcB\u00dcY\u00dcK A. Pulat: Memuriyet G\u00f6revinin \u0130hmali, Adalet Dergisi<\/em>, 1977, S: 3-4.G\u00dcNAL Y\u0131lmaz: Yetkili Merciin Emrini \u0130fa, Ank.1967.G\u00dcNAY Erhan: Uygulamada Hakim Savc\u0131 ve Avukatlar ile Di\u011fer Adli Personelin \u0130\u015fledikleri Su\u00e7lar ve Soru\u015fturmalar, Ank. 1997.HAKER\u0130 Hakan: Haks\u0131z Yakalanan ve Tutuklananlara Tazminat Verilmesi, Ank.1999.HAM\u0130DULLAH Muhammed: \u0130slam Peygamberi (\u00c7ev: S. Tu\u011f) \u0130st. 1980.HEYD Uriel: Osmanl\u0131da Fetva M\u00fcessesesinin Baz\u0131 Tezah\u00fcrleri (\u00c7ev: F. Gedikli) M\u00dcHF Hukuk Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131<\/em>,C:9 S:1-3, st.1995HUSAR\u0130 Ahmet: es-Siyaset\u00fc\u2019l-Cezaiye, Beyrut, 1993.\u0130BN A\u015eUR Tahir: \u0130slam Hukuk Felsefesi (\u00c7ev. V. Aky\u00fcz-M. Erdo\u011fan), \u0130st.1988.\u0130BN FERHUN \u0130brahim b. Ali: Tabs\u0131ratu\u2019l-Hukkam, Kahire, 1986.\u0130BN HALDUN: Mukaddime (\u00c7ev. Z. K. Ugan) \u0130st.1990, MEB Yay.\u0130BN KADI S\u0130MAVE: Camiu\u2019l-Fusuleyn, Kahire, 1300.\u0130\u00c7EL-YEN\u0130SEY: Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 ve Uygulamal\u0131 Ceza Kanunlar\u0131, \u0130st. 1994.\u0130\u00c7EL-YEN\u0130SEY: Hususi Ceza Kanunlar\u0131, \u0130st. 1992.\u0130NALCIK Halil: Adaletnameler, T\u00fcrk Tarih Belgeleri Dergisi<\/em>, 1965, C:II, S:3-4, Ank.1967.J\u00c4 SCHKE Gotthard: T\u00fcrkiye\u2019de \u0130mam Nikah\u0131(\u00c7ev.A.Mumcu) AHFM, 1964, Ansay Arma\u011fan\u0131<\/em>KASAN\u0130 Ebubekir: Bedaiu\u2019s-Sanai, Beyrut, 1327.KASIM\u0130 Zafir: Nizamu\u2019l-Hukm, Beyrut, 1992.KA\u015eIK\u00c7I Osman:Islam ve Osmanli Hukukunda Mecelle, Ist.1997.KATOGLU Tugrul: DGM\u2019de Uygulanan Yarg\u0131lama Usulunun Genel Yarg\u0131lama Usul\u00fcnden Farklar\u0131, ASBFD, 1995 (G\u00dcNAL Arma\u011fan\u0131).<\/em>KIRMIZIG\u00dcL H\u00fcsamettin: Uygulamada ve Teoride Memurlar Hakk\u0131nda Tahkikat ve Muhakeme Usul\u00fc, \u0130st. 1995.KUNTER Nurullah: Vazifeyi \u0130hmal ve Suistimal, \u0130HFM, 1949, C: XV, S: 1.KUNTER Nurullah: Su\u00e7un Maddi Unsurlar\u0131 Nazariyesi, \u0130st. 1954.KUNTER-YEN\u0130SEY: Ceza Muhakemesi Hukuku, \u0130st. 1998.KURU Baki: Medeni Usul Hukuku Dersleri, Ank. 1981.MAJNO : Ceza Kanunu \u015eerhi, Ank. 1978.MALKO\u00c7-G\u00dcLER: Ba\u015fl\u0131ca Memur Su\u00e7lar\u0131, Ank. 1993.MARD\u0130N Ebul Ula: \u201cKad\u0131\u201d MEB \u0130slam Ans. C. VI.MAVERD\u0130 Ebul Hasen Ali b. Muhammed: Ahkamu\u2019s-Sultaniye, Beyrut 1990.Mecelle-i Ahkam-\u0131 AdliyeMUMCU Ahmet: Divan-\u0131 Humayun, Ank.1986.MUMCU Ahmet: Osmanl\u0131 Devletinde R\u00fc\u015fvet, \u0130st. 1985.NOMER Ergin: Devletler Hususi Hukuku, \u0130st. 1988.OKANDAN R. Galip: Romal\u0131lar\u0131n Su\u00e7 Telakki Etti\u011fi Fiiller ve Bunlara Terett\u00fcp Eden Cezalar,Taner\u2019 Arma\u011fan<\/em>,\u0130st. 1956.\u00d6\u011e\u00dcT Salim: \u201cEdebu\u2019l-Kad\u0131\u201d D\u0130A, X\/408-410.\u00d6NDER Ayhan: Ceza Hukuku Dersleri, \u0130st. 1992.\u00d6NDER Ayhan: Ceza Hukuku \u00d6zel H\u00fck\u00fcmler, \u0130st. 1994.\u00d6ZEL Ahmet: \u0130slam Hukukunda \u00dclke Kavram\u0131, \u0130st. 1988.\u00d6ZEK \u00c7etin: Yarg\u0131n\u0131n \u0130dari Denetimi, \u0130HFM, 1982 (Atat\u00fcrk\u2019e Arma\u011fan)<\/em>\u00d6ZGEN\u00c7 \u0130zzet:\u0130\u015ftirak\u0131n Hukuki Esas\u0131 ve Dolay\u0131s\u0131yla Faillik, \u0130st. 1996.\u00d6ZGEN\u00c7 \u0130zzet: Uygulamal\u0131 Ceza Hukuku, Konya 1998.\u00d6ZT\u00dcRK Bahri: Uygulamal\u0131 Ceza ve Emniyet Tedbirleri Hukuku, Ank. 1993.\u00d6ZT\u00dcRK Bahri: Uygulamal\u0131 Ceza Muhakemesi Hukuku, Ank. 1995.\u00d6Z\u00dcT\u00dcRK Nejat: T\u00fcrk Ceza Kanunu \u015eerhi ve Tatbikat\u0131, \u0130st. 1966.SAD\u0130 \u00c7ELEB\u0130 Sadullah b. \u0130sa: Ha\u015fiye (Fethu\u2019l-Kadir kenar\u0131nda) M\u0131s\u0131r,1970.SAVA\u015e-MOLLAMAHMUTO\u011eLU: T\u00fcrk Ceza Kanunu Yorumu, Ank. 1995.SEL\u00c7UK Sami: Memurin Muhakemat\u0131 Hakk\u0131nda Kanun-\u0131 Muvakkat\u0131n De\u011ferlendirmesi, Kunter Arma\u011fan\u0131<\/em>, \u0130st. 1998.SERAHS\u0130 Ebubekir Muhammet b. Ahmet : el-Mebsut, Beyrut, 1986.SOYASLAN Do\u011fan: Ceza Hukuku \u00d6zel H\u00fck\u00fcmler, Ank. 1997.\u015eEKERC\u0130 Osman:\u0130slam Ceza Hukukunda Tazir Su\u00e7lar\u0131 ve Cezalar\u0131, \u0130st. 1996.TERCAN Erdal: Hakimlerin Hukuki Sorumlulu\u011funa \u0130li\u015fkin H\u00fck\u00fcmlerin Hakim Kavram\u0131 A\u00e7\u0131s\u0131ndan Uygulama Alan\u0131, AHFD, 1995, C: 44, S: 1-4.TERCAN Erdal: Medeni Usul Hukukunda Ger\u00e7e\u011fi S\u00f6yleme Y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, S\u00dcHFD (\u015eakir BERK\u0130\u2019ye Arma\u011fan<\/em>), Konya 1996.TOROSLU Nevzat: Ceza Hukuku, Ank. 1994.TOSUN \u00d6ztekin: Su\u00e7 Muhakemesi Hukuku, \u0130st. 1984.TURHAN Ali: Hakim ve Savc\u0131larda Bulunmas\u0131 Gereken Nitelikler, Adalet Dergisi<\/em>, 1990\/4.UZUN\u00c7AR\u015eILI \u0130.Hakk\u0131: Osmanl\u0131 Devletinin \u0130lmiye Te\u015fkilat\u0131, Ank.1988.VEK\u0130 Muhammed b. Halef: Ahbaru\u2019l-Kudat, Beyrut, Ty.YILMAZ Ejder: Hukuk Davalar\u0131 Bak\u0131m\u0131ndan Adalet Hizmetlerinin \u0130yile\u015ftirilmesi \u0130htiyac\u0131 ve Yap\u0131lmas\u0131 Gerekenler, S\u00dcHFD, (\u015eakir BERK\u0130\u2019ye Arma\u011fan<\/em>) Konya, 1996.Y\u00dcCEL M. T\u00f6ren: Su\u00e7 ve Ceza, Ank. 1986.ZEYDAN A. Kerim: Nizamu\u2019l-Kaza, Beyrut, 1989.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yrd. Do\u00e7. Dr. Mustafa AVCI A-GENEL OLARAK I-Adalet Kavram\u0131 ve Adaletin Da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131Toplu ya\u015fam ihtilaf do\u011furan bir mekanizmad\u0131r. \u0130nsanlar bu ihtilaflar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmeden huzur bulamazlar ve ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcremezler. \u00c7\u0131kar h\u0131rs\u0131 ile k\u0131z\u0131\u015fan insanlar\u0131 teskin eden, birbirleriyle kayna\u015ft\u0131ran, y\u00f6neticilere n\u00fcfuz ve itibar sa\u011flayan biricik t\u0131ls\u0131m \u201cadalet\u201dtir. Adalet m\u00fclk\u00fcn ve t\u00fcm uygar erdemlerin temeli (Justitia fundamen tum regnorum), hukukun idesidir. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-1854","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-makalelink"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1854","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1854"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1854\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1855,"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1854\/revisions\/1855"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1854"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1854"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1854"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}