{"id":1846,"date":"2025-08-19T11:57:30","date_gmt":"2025-08-19T11:57:30","guid":{"rendered":"http:\/\/www.lopsssdoner.com\/?p=1846"},"modified":"2025-08-19T11:57:31","modified_gmt":"2025-08-19T11:57:31","slug":"yargi-bagimsizligi-ve-tarafsizligi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/2025\/08\/19\/yargi-bagimsizligi-ve-tarafsizligi\/","title":{"rendered":"YARGI BA\u011eIMSIZLI\u011eI VE TARAFSIZLI\u011eI"},"content":{"rendered":"\n
Av. Kamil U\u011fur YARALI<\/em><\/td><\/tr>
GENEL OLARAK<\/strong>            Yarg\u0131n\u0131n ana i\u015flevi \u201cadaletin ger\u00e7ekle\u015fmesini\u201d sa\u011flamakt\u0131r. Avrupa Komisyonu ve Liberal D\u00fc\u015f\u00fcnce Toplulu\u011fu\u2019 nun i\u015fbirli\u011fiyle yap\u0131lan yak\u0131n zamandaki bir kamuoyu ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda sorulan, T\u00fcrkiye\u2019 de mahkemeler, kanunlar\u0131 adil ve tarafs\u0131z olarak uyguluyor mu ? sorusuna ara\u015ft\u0131rmaya kat\u0131lanlar\u0131n %64,5 uygulanmad\u0131\u011f\u0131, %21,2 uyguland\u0131\u011f\u0131 cevab\u0131n\u0131 vermi\u015flerdir. Bu oranlara g\u00f6re halk\u0131n 1\/5\u2019 i mahkemelerin verdi\u011fi kararlar\u0131 adalete uygun ve tarafs\u0131z bulmakta, 3\/5\u2019 ini olu\u015fturan b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funluk mahkeme kararlar\u0131n\u0131 adil ve tarafs\u0131z bulmamaktad\u0131r.<\/strong> Fikir belirtmeyenlerin oran\u0131 ise % 14,3\u2019 t\u00fcr.  Yine ayn\u0131 ara\u015ft\u0131rmaya kat\u0131lanlar\u0131n % 47,8\u2019 i mahkemelerin insan haklar\u0131n\u0131 ihlal etti\u011fini, %32\u2019 si ise ihlal etmedi\u011fini belirtmi\u015flerdir.<\/strong> Bu ara\u015ft\u0131rman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 T\u00fcrk Yarg\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7ok ciddi ve kronik sorunlarla malul oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Ayr\u0131ca hukuk teorisi ve prati\u011fi i\u00e7inde bulunan hukuk\u00e7ular taraf\u0131ndan da s\u0131k\u00e7a ifade edilen ve halka \u201cadaletsizlik veya geciken adalet \u201c olarak yans\u0131yan bu sorunlar\u0131n tespiti ve \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc konusunda  uzmanlar taraf\u0131ndan teorik ve pratik \u00f6neriler i\u00e7eren \u00e7ok say\u0131da \u00f6neri ve \u00e7al\u0131\u015fma haz\u0131rlanm\u0131\u015f, her yeni adli y\u0131l a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda tekrar tekrar g\u00fcndeme getirilmi\u015ftir. Ancak devlete hakim olan zihniyet ve anlay\u0131\u015fta  adalet \u00f6ncelikli bir yere sahip olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, son y\u0131llarda h\u0131zlanan AB\u2019 ne giri\u015f s\u00fcrecinin olu\u015fturdu\u011fu d\u0131\u015f bask\u0131dan kaynaklanan uyum \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kadar bu alanda \u00f6nemli bir ad\u0131m at\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131r. Mevzuatta son zamanlarda h\u0131zla \u00f6nemli de\u011fi\u015fiklikler yap\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen uygulamaya yans\u0131mas\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r.                G\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e a\u011f\u0131rla\u015fan ve say\u0131lar\u0131 artan meseleleri temel olarak iki kategoride de\u011ferlendirmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u0130lki T\u00fcrkiye\u2019 deki mevcut sistem ve devlet anlay\u0131\u015f\u0131ndan kaynaklanan, yans\u0131malar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki mevzuat ve yarg\u0131 prati\u011finde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz sorunlar, ikincisi ise personel, bina, ara\u00e7, gere\u00e7 ve e\u011fitim yetersizli\u011fi gibi adalete ayr\u0131lan b\u00fct\u00e7enin \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck olmas\u0131ndan ve adalet mekanizmas\u0131n\u0131n eskimesinden ve hantalla\u015fmas\u0131ndan kaynaklanan daha \u00e7ok teknik \u00f6zellikli sorunlard\u0131r.<\/strong> Ancak bu sorunlar\u0131 birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ele almak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Mevcut kurumsal yap\u0131y\u0131 olu\u015fturan (\u201chikmet-i h\u00fck\u00fcmet\u201d veya \u201cdevletin ali menfaatleri \u201c gibi s\u00f6zlerle ifadesini bulan ve milleti ikinci plana iten) anlay\u0131\u015f\u0131n \u00f6ncelikleri i\u00e7inde yarg\u0131 mekanizmas\u0131n\u0131n adaleti sa\u011flayacak i\u015flerli\u011fe getirilmesi yer almad\u0131\u011f\u0131ndan, millete hizmeti ve birey hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin korunmas\u0131n\u0131 temel anlay\u0131\u015f haline getirecek zihniyet de\u011fi\u015fikli\u011fine gitmeden kal\u0131c\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fckmemektedir.<\/strong> Ba\u015flang\u0131\u00e7ta ifade etmemiz gereken \u00f6nemli olgulardan biri de T\u00fcrkiye\u2019 deki adalet mekanizmas\u0131n\u0131n bizzat sorun \u00fcreten bir hale gelmi\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/strong>            1982 Anayasas\u0131  g\u00fc\u00e7ler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilkesiyle,  yasama, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131n\u0131n birbirlerini etkilemeden fonksiyonlar\u0131n\u0131 icra etmesini hedeflemi\u015f, yarg\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ayr\u0131ca g\u00fcvencelere ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Y\u00fcr\u00fctme ve \u00f6zellikle yasama faaliyetlerinin birey hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin korunmas\u0131 amac\u0131yla anayasaya uygunluk denetimi anayasa mahkemesi taraf\u0131ndan yap\u0131lmak(tad\u0131r !) gerekir. Anayasa Mahkemesinin kurulu\u015f gerek\u00e7esi budur.<\/strong> Ancak mahkemenin kararlar\u0131 tersine bir s\u00fcre\u00e7 izlemi\u015ftir.<\/strong> \u0130lk bak\u0131\u015fta anayasal bir demokrasinin en az\u0131ndan asgari \u015fartlar\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015f gibi g\u00f6z\u00fckse de, ne yaz\u0131k ki uygulamayla ilgili olarak merkezinde Anayasa Mahkemesi, Yarg\u0131tay ve Dan\u0131\u015ftay gibi y\u00fcksek mahkemelerin ve \u00f6zellikle son zamanlarda YSK gibi kurullar\u0131n kararlar\u0131n\u0131n oldu\u011fu yo\u011fun tart\u0131\u015fma ve endi\u015feler vard\u0131r. Bir taraf\u0131nda devletin oldu\u011fu ihtilaflarda y\u00fcksek mahkeme hakimlerinin tercihlerini her hal\u00fckarda devletten yana koymalar\u0131, \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri daralt\u0131c\u0131 yorumlar yapmalar\u0131 ger\u00e7ekten anayasal bir demokrasimiz var m\u0131 ? sorusunu s\u0131k s\u0131k g\u00fcndeme getirdi\u011finden  \u201cYarg\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 \u201c sorununu, sebeplerini, tarihi arkaplan\u0131n\u0131, adalet mekanizmas\u0131na yans\u0131malar\u0131n\u0131 ve \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131n\u0131 ele alaca\u011f\u0131z.            Yarg\u0131 Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Niteli\u011fi ve Anlam\u0131<\/strong>            Yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 yarg\u0131n\u0131n siyaset ve iktidara ba\u011f\u0131ml\u0131 olmamas\u0131n\u0131 ifade etti\u011finden, bu mesele g\u00fcndeme getirildi\u011finde, bir k\u0131s\u0131m hukuk\u00e7ular hemen Hakimler ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kurulunun yap\u0131s\u0131n\u0131n yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 zedeledi\u011fini belirtmekte ve sanki sorunu bu kurulla s\u0131n\u0131rl\u0131 tutmaktad\u0131rlar. Kurulun tamam\u0131 hakimlerden olu\u015ftu\u011funda yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n  sa\u011flanaca\u011f\u0131 yarg\u0131s\u0131 ne kadar do\u011frudur ? Belki bir ad\u0131m ileri ge\u00e7ip, \u00fcyelerinin tamam\u0131 hakimlerden olu\u015fan T\u00fcrkiye\u2019 deki b\u00fct\u00fcn \u00fcst derece mahkemelerinin verdikleri kararlar\u0131n da adil ve hukuka uygun oldu\u011funu s\u00f6yleyebildi\u011fimizde…<\/strong>            Bilindi\u011fi gibi HSYK\u2019 da Cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan se\u00e7ilen 5 Yarg\u0131tay ve Dan\u0131\u015ftay \u00fcyesi hakim ile kurula ba\u015fkanl\u0131k eden Adalet Bakan\u0131 ve Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 M\u00fcste\u015far\u0131 g\u00f6rev yapmaktad\u0131r. Anayasa\u2019 n\u0131n 159\/4. Maddesine g\u00f6re ise Hakimler ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek kurulunun kararlar\u0131 aleyhine yarg\u0131 yoluna ba\u015fvurulamaz h\u00fckm\u00fc getirilmi\u015ftir. Kurula ba\u015fkanl\u0131k eden Adalet Bakan\u0131 ve bakana ba\u011fl\u0131 olarak g\u00f6rev yapan m\u00fcste\u015far\u0131n y\u00fcr\u00fctme ve b\u00fcrokrasinin i\u00e7inde olmalar\u0131 kurulun ba\u011f\u0131ms\u0131z karar vermesini etkileyecek fakt\u00f6rler olarak zikredilmektedir. Bu endi\u015fe hakl\u0131d\u0131r. Kurulun Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131nda toplanmas\u0131 ve kendi sekreteryas\u0131n\u0131n da bulunmamas\u0131 \u00f6nemli bir sorundur. Ancak karar nisab\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda kuruldaki hakim \u00fcyelerin say\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlukta olmas\u0131 bu endi\u015feyi hafifletecek bir unsurdur. \u00dcyelerinin tamam\u0131 hakimlerden olu\u015fan Anayasa Mahkemesi, Yarg\u0131tay ve Dan\u0131\u015ftay gibi \u00fcst mahkemelerin, \u00f6zellikle devletin taraf oldu\u011fu davalarda verdikleri kararlar\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131n toplum vicdan\u0131nda kabul g\u00f6rmemesi ve yarg\u0131n\u0131n siyasalla\u015fmas\u0131 olgusunun \u00fclke g\u00fcndemindeki yerini koruyarak halen tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131, meselenin bir kurulun yap\u0131s\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/strong> Sorunun kayna\u011f\u0131n\u0131 daha derinlerde; devletin ideolojik yap\u0131s\u0131nda, siyasi k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fczde, devletin hukuka bi\u00e7ti\u011fi rol ve bunun tarihi arka plan\u0131nda, hakimlerin hukuk birikimlerinin ve k\u00fclt\u00fcrlerinin nas\u0131l olu\u015ftu\u011funda ve \u00fcst mahkemelere hangi kriterlerle ve nas\u0131l se\u00e7ildiklerinde aramak gerekir.<\/strong>            Y<\/strong>arg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n gerek\u00e7esi, yarg\u0131n\u0131n kendisine verilen g\u00f6revleri yerine getirirken iktidar sahiplerinden gelecek m\u00fcdahalelerden masun olmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131d\u0131r. Bu, anayasal-demokratik devlet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n doruk noktas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, herhangi bir harici etki veya bask\u0131ya kar\u015f\u0131 korunmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, hakim adaleti hukuka uygun olarak ve tarafs\u0131zca da\u011f\u0131tacak bir – konumda de\u011fildir. Hakimin efendisi hukuk, yaln\u0131zca hukuk olmal\u0131d\u0131r. Yarg\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z olmas\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn en b\u00fcy\u00fck g\u00fcvencesidir.<\/strong>
\u00d6yleyse, yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n amac\u0131 adaletin sa\u011flanmas\u0131na hizmet etmek<\/strong>\u00fczere tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n sa\u011flanmas\u0131d\u0131r. Anayasal devletlerde hakimlerin kesin siyasal tarafs\u0131zl\u0131\u011fa riayet etmeleri esast\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, hukukun otoritesi onun politik olmamas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r, bu ise hakimlerin ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z olmalar\u0131n\u0131 gerektirir. T\u00fcrkiye’deki bask\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f, tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n m\u00fcnhas\u0131ran davan\u0131n taraflar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131ndaki bir yarg\u0131 tutumu olarak anla\u015f\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde olmakla beraber,<\/strong> yarg\u0131n\u0131n devlete kar\u015f\u0131 tarafs\u0131z olmas\u0131na da en az sivil yurtta\u015flar kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tarafs\u0131zl\u0131k kadar ihtiya\u00e7 vard\u0131r.<\/strong> Bu anlamda tarafs\u0131zl\u0131\u011fa olan ihtiya\u00e7, T\u00fcrkiye gibi, ideolojik devletlerde \u00e7ok daha belirgindir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, hakimlerin resmi ideolojinin taraf\u0131n\u0131 tuttuklar\u0131 yerde adalet olmaz.<\/strong>Hakimler iki anlamda politik -yani tarafgir- olabilirler: (1) D\u0131\u015f etkilerden kaynaklanan tarafgirlik<\/strong>, partiler, meclis ve h\u00fck\u00fcmet gibi siyasi kurumlar\u0131n yarg\u0131 \u00fczerinde g\u00fc\u00e7 kullanabilmelerinin sonucunda ortaya \u00e7\u0131kar. Bu t\u00fcr tarafgirlik yarg\u0131n\u0131n siyasi iktidardan ba\u011f\u0131ms\u0131z olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan kurumlar yoluyla b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ger\u00e7ekle\u015febilir. (2) Buna kar\u015f\u0131l\u0131k bir de bizatihi hakimlerin \u00f6nyarg\u0131 ve sempatilerinden, \u00f6zellikle de bunlar\u0131 yarg\u0131sal karar verme s\u00fcrecine kar\u0131\u015ft\u0131rmalar\u0131ndan ileri gelen i\u00e7sel tarafgirlik s\u00f6z konusudur. Bu da hakimlerin nas\u0131l atand\u0131klar\u0131ndan \u00e7ok kimlerin hakim olarak atand\u0131\u011f\u0131yla ve yarg\u0131\/hukuk k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle ilgilidir.<\/strong> Hakimler aras\u0131nda mevcut siyasi ve sosyal d\u00fczeni savunmaya e\u011filimli olma anlam\u0131nda muhafazakar bir tarafgirlik s\u0131k\u00e7a rastlanan bir durumdur. Bu bazen hakimlerin geldikleri toplumsal tabanla ve ald\u0131klar\u0131 e\u011fitimle de yak\u0131ndan ilgilidir.Ne var ki, yarg\u0131n\u0131n kurumsal olarak ba\u011f\u0131ms\u0131z olmas\u0131 vatanda\u015flar kar\u015f\u0131s\u0131nda tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n sa\u011flanmas\u0131na esasl\u0131 bir katk\u0131 yapabilirse de, hakimlerin devlet kar\u015f\u0131s\u0131nda tarafs\u0131z davranacaklar\u0131n\u0131 her zaman garanti etmez. Hatta kimi zaman kurumsal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k, cari rejimden yana bir tarafgirli\u011fin maskesi haline bile d\u00f6n\u00fc\u015febilir.<\/strong> Bu, ideolojik devletlerde ola\u011fan bir durumdur. Bu gibi devletlerde hakimlerin kendilerini hukukun evrensel ama\u00e7lar\u0131 olan adalet, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve toplumsal bar\u0131\u015f ilkelerinden \u00e7ok cari rejimin ideolojik tercihlerini korumakla g\u00f6revli saymalar\u0131 genel bir e\u011filimdir. Bu da hukuku g\u00fcndelik politikan\u0131n basit bir arac\u0131 haline getirir. Hakimlerin kendilerini halk ad\u0131na yetki kullanan ba\u011f\u0131ms\u0131z otoriteler olarak de\u011fil de, yerle\u015fik kurumsal yap\u0131 \u00e7er\u00e7evesindeki devletin bek\u00e7ileri olarak g\u00f6rmeleri bir toplum i\u00e7in akla gelebilecek en b\u00fcy\u00fck tehlikelerden biridir.<\/strong>\u00c7\u00fcnk\u00fc, “bek\u00e7i- hakim” nosyonu hukuk ad\u0131na son s\u00f6z\u00fc s\u00f6yleme yetkisinin k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131 suretiyle, stat\u00fckonun onaylanmas\u0131 u\u011fruna \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin tahribinin yolunu a\u00e7ar. B\u00f6yle bir durumda, T\u00fcrkiye’de oldu\u011fu gibi, hukukun evrensel gerekleriyle ve maruf tekni\u011fiyle ilgisi olmayan, i\u00e7inde hukuktan \u00e7ok politikan\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131, hatta siyasi parti bildirilerine benzeyen s\u00f6zde mahkeme kararlar\u0131 ile bile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131labilir. Bu, ne yaz\u0131k ki, T\u00fcrkiye’de s\u0131k\u00e7a rastlanan bir durumdur. Oysa, bir anayasal demokraside, herkes i\u00e7in nihai hak arama kap\u0131s\u0131 olan mahkemelerin politik konjonkt\u00fcrden etkilenmeyeceklerini, ideolojik stat\u00fckonun arac\u0131 haline d\u00f6n\u00fc\u015fmeyeceklerini bilmek her g\u00f6r\u00fc\u015f ve inan\u00e7taki vatanda\u015flar i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck g\u00fcvencedir.<\/strong>            Yarg\u0131n\u0131n varl\u0131k nedeni, kanunlar\u0131n uygulanmas\u0131ndan dolay\u0131 ortaya \u00e7\u0131kan anla\u015fmazl\u0131klar\u0131 gidermek ve bireyin haklar\u0131n\u0131 devlet kar\u015f\u0131s\u0131nda korumakt\u0131r. Yarg\u0131n\u0131n bu i\u015flevini yerine getirebilmesi i\u00e7in, siyasal iktidardan ba\u011f\u0131ms\u0131z olmas\u0131 ve yarg\u0131sal iktidar\u0131n\u0131 kullanabilece\u011fi bir \u00f6zerklik alan\u0131na sahip olmas\u0131 gerekir. Di\u011fer yandan, bireyin hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin hukuksal d\u00fczlemde korunmas\u0131 adil ve tarafs\u0131z bir yarg\u0131 sisteminin varl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Esasen yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, tarafs\u0131z yarg\u0131n\u0131n gerekli, fakat yeterli olmayan bir \u015fart\u0131d\u0131r. Yarg\u0131lamada tarafs\u0131zl\u0131k, hakimlerin d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, i\u00e7inde bulunduklar\u0131 sosyo-ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131 gibi bir \u00e7ok de\u011fi\u015fkene ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi \u00e7ok daha zordur.<\/strong>            Yarg\u0131 – Siyaset \u0130li\u015fkisi      <\/strong>            Teoride birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olmas\u0131 gereken siyaset ve yarg\u0131, ger\u00e7ekte hi\u00e7bir zaman tam anlam\u0131yla birbirinden ayr\u0131 olmam\u0131\u015ft\u0131r. Asl\u0131nda bu, Nietzsche’nin “g\u00fc\u00e7 istenci” (will to power) olarak ifade etti\u011fi, iktidar\u0131n ayart\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda anla\u015f\u0131labilir bir durumdur. Siyasal iktidar, bazen kendisine ayak ba\u011f\u0131 olan yarg\u0131y\u0131 denetlemek istemekte, yarg\u0131sal iktidar da g\u00fc\u00e7 sava\u015f\u0131nda “ben de var\u0131m” diyerek siyasete direnme ve m\u00fcdahale etme e\u011filimi ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Ancak, siyaset ve yarg\u0131 aras\u0131nda s\u00fcrekli bir \u00e7at\u0131\u015fmadan bahsetmek yanl\u0131\u015f olur. Tersine, siyaseti ve yarg\u0131y\u0131 da i\u00e7ine alan sisteme hakim olan iktidar se\u00e7kinleri, \u00e7o\u011fu kez bu iki kurum aras\u0131nda birbirini tamamlay\u0131c\u0131 bir ili\u015fki \u00f6ng\u00f6r\u00fcrler. Siyaseten \u00fcstesinden gelinemeyen ya da gelinmek istenmeyen i\u015fler, yarg\u0131ya havale edilir. Siyasal i\u00e7erikli bu i\u015flerin yarg\u0131ya havale edilmesi, zorunluluktan ve me\u015fruluk kayg\u0131s\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. S\u00f6zgelimi,<\/strong> yarg\u0131 yoluyla siyasal muhalefetin tasfiyesinin birbiriyle ili\u015fkili iki amac\u0131 vard\u0131r: (a) yap\u0131lan i\u015fin hukuka uygun, dolay\u0131s\u0131yla me\u015fru oldu\u011fu, ve (b) tasfiye edilen siyasal hareketin ya da ki\u015finin hukuku \u00e7i\u011fnedi\u011fi, dolay\u0131s\u0131yla gayri me\u015fru oldu\u011fu izlenimini vermek.<\/u><\/strong>             <\/strong>            Yarg\u0131n\u0131n siyasalla\u015ft\u0131\u011f\u0131 iddialar\u0131, hem yarg\u0131\u00e7lar\u0131n ne yapt\u0131klar\u0131 konusunda ampirik bir g\u00f6zlemi, hem de ne yapmalar\u0131 gerekti\u011fi konusunda normatif bir temenniyi yans\u0131tmaktad\u0131r<\/strong>. Bu temenni, yarg\u0131\u00e7lar\u0131n kararlar\u0131n\u0131, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca, siyasi g\u00f6r\u00fc\u015flerinin etkisinden uzakla\u015farak vermeleri gerekti\u011fini ifade eder. Yarg\u0131n\u0131n siyasalla\u015fmas\u0131n\u0131n iki ciddi sonucu vard\u0131r. Birincisi, siyasalla\u015fan yarg\u0131n\u0131n g\u00fcvenilirli\u011fini kaybetme tehlikesi, ikincisi ise yarg\u0131n\u0131n siyasete m\u00fcdahalesiyle ortaya \u00e7\u0131kan “siyasetin yarg\u0131salla\u015fmas\u0131” sorunudur.<\/u><\/strong> Bu iki durumda da, g\u00fc\u00e7ler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 gere\u011fi kendisine bi\u00e7ilen “siyasal iktidar\u0131 denetleyerek \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri koruma” i\u015flevini yerine getiremeyen bir yarg\u0131n\u0131n me\u015fruluk krizi ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r. \u00d6zellikle siyasetin yarg\u0131salla\u015fmas\u0131, siyasal alan\u0131 muhalefete ve “siyasi zenci”lere kapatarak demokratik rejimlerin karabasan\u0131 olan temsil krizine de ebelik yapmaktad\u0131r. Temsil krizini a\u015fman\u0131n bilinen en etkili yolu kat\u0131l\u0131md\u0131r. Siyasal kat\u0131l\u0131m ise ancak herkesin kendi kimli\u011fi ve farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131yla oyuna m\u00fcdahil oldu\u011funda anlaml\u0131d\u0131r. “Farkl\u0131 ol, bizim gibi ol!” anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n hakim oldu\u011fu bir siyasal k\u00fclt\u00fcrde, \u00e7o\u011fulculuktan s\u00f6z edilemez. B\u00f6yle bir siyasal iklimde ancak hipokrasi ye\u015ferebilir. “\u00d6teki”nin “beriki”le\u015fmeye zorlanmas\u0131 ve muhalefetsiz bir demokrasi aray\u0131\u015f\u0131, beraberinde iki y\u00fczl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ve maskeli bir sosyal\/siyasal ya\u015fam\u0131 dayat\u0131r. “Beriki”le\u015fti\u011fini ispat i\u00e7in y\u00fcz\u00fcndeki beyaz boyay\u0131 g\u00f6steren “siyasi zenci”ler de, “\u00f6teki”ne damarlar\u0131ndaki kanlar\u0131 de\u011fi\u015ftirmeden “beriki”le\u015femeyece\u011fini s\u00f6yleyen “siyasi egemen”ler de ayn\u0131 b\u00fcy\u00fck yalan\u0131 ya\u015famaktad\u0131r.            Bu bilgilerin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda rahatl\u0131kla \u015funu s\u00f6yleyebiliriz; Bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019 de yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, siyasetin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 tehlike alt\u0131ndad\u0131r.<\/u> Siyasetin kendi dinamiklerinden uzakla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, muhalefetten ar\u0131nd\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, siyasal alan\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n ve akt\u00f6rlerinin yarg\u0131sal iktidar taraf\u0131ndan belirlendi\u011fi bir ortamda “siyasetin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131” sorunu vard\u0131r. Bu sorunun do\u011fal sonucu, iktidar\u0131n siyaseti terk etmesidir. \u0130ktidars\u0131z siyaset de tan\u0131m gere\u011fi patolojik bir durumu yans\u0131t\u0131r. Siyasetin vesayet alt\u0131nda oldu\u011fu b\u00f6ylesi bir durumda ne hukukun ne de se\u00e7im ve oy gibi demokratik mekanizmalar\u0131n itibar\u0131 olur.<\/strong>            YARGININ S\u0130YASALLA\u015eMASI VE S\u0130YASET\u0130N YARGISALLA\u015eMASI            Yarg\u0131 ve siyaset ili\u015fkileri \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde ge\u00e7en y\u0131llarda iki yeni kavramla\u015ft\u0131r\u0131lmaya gidilmi\u015ftir. “Siyasetin hukukile\u015ftirilmesi \u201c ve \u201cHukukun Siyasalla\u015fmas\u0131\u201d \u00d6nce siyasetin hukukile\u015ftirilmesi kavram\u0131<\/u><\/strong> ile anlat\u0131lmak istenenin \u00fczerinde dural\u0131m. Yarg\u0131\u00e7lar ve yarg\u0131 yerleri, daha \u00f6nce yasama ve yarg\u0131 organlar\u0131na ait kamu politikalar\u0131n\u0131 olu\u015fturma s\u00fcre\u00e7lerinde etki sahibi olabiliyor ve hatta belli alanlarda kamu politikalar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmalar\u0131n\u0131 kendi egemenlikleri alt\u0131na al\u0131yorlarsa siyaset alan\u0131n\u0131n hukukile\u015ftirilmesinden<\/u> s\u00f6z edilebilir.<\/strong> Siyasetin hukukile\u015ftirilmesinin iki farkl\u0131 bi\u00e7imi vard\u0131r. Bunlardan birincisi<\/u>, yarg\u0131 yerlerinin do\u011frudan siyasete m\u00fcdahalesi , ikincisi<\/u> ise idari organlar\u0131n, kendi i\u00e7 organizasyonlar\u0131ndaki karar alma ve m\u00fczakere s\u00fcre\u00e7lerine yarg\u0131 benzeri i\u015flevleri dahil etmesidir.<\/strong> Birinci t\u00fcre en iyi \u00f6rnek anayasa mahkemeleri ile idare mahkemelerinin sisteme m\u00fcdahalesi, ikinci t\u00fcre en iyi \u00f6rnekse idarenin kendi yap\u0131s\u0131 i\u00e7inde kurdu\u011fu yarg\u0131 benzeri i\u015flevler g\u00f6ren komisyonlard\u0131r.            Hukukun siyasile\u015ftirilmesi ile anlat\u0131lmak istenen ise yarg\u0131 yerleri ile siyaset aras\u0131ndaki farkl\u0131 bir ili\u015fki bi\u00e7imidir. Hukukun siyasile\u015ftirilmesi, yarg\u0131 ile siyaset aras\u0131ndaki \u00e7izginin bulan\u0131kla\u015fmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan siyasetin hukukile\u015ftirilmesi ile benzerlikler ta\u015f\u0131sa da, asl\u0131nda olduk\u00e7a z\u0131t bir anlam i\u00e7erir. Bir kere hukukun siyasile\u015ftirilmesi, klasik yarg\u0131 i\u015flevine siyasi karar alma tarz\u0131n\u0131n sokularak, kararlar\u0131n hukuki ara\u00e7lar yerine siyasi kanaatlerle verilmesi demektir. <\/strong>\u00d6rne\u011fin, \u00e7a\u011fda\u015f anayasal demokrasilerde ki\u015filerin yarg\u0131lanmalar\u0131 ceza hukuku ve ceza usul hukukunun gereklerine g\u00f6re yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yani fiilin kimin taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kan\u0131tlanmadan ve yasal temel ile fiil aras\u0131nda ili\u015fki kurulmadan ceza verilemez. Siyasile\u015ftirilen bir hukuk sisteminde ise kanaatler delillerin ve di\u011fer hukuki ara\u00e7lar\u0131n yerini al\u0131r, bireyler fiilleri ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak de\u011fil, siyasi de\u011ferlendirilmeler sonucu su\u00e7lan\u0131rlar. Dolay\u0131s\u0131yla, hukukun siyasile\u015ftirilmesi, yarg\u0131\u00e7lar\u0131n \u00f6nlerine gelen olaylarda hukuk teknikleri ile de\u011fil siyasi gerek\u00e7elerle karar vermesini ifade eder.<\/u><\/strong> Siyasetin hukukile\u015ftirilmesi, yarg\u0131n\u0131n siyasete, hukuk teknikleriyle m\u00fcdahale etmesi oldu\u011fu halde, hukukun siyasile\u015ftirilmesi bilinen, yayg\u0131n kabul g\u00f6ren hukuk devleti uygulamalar\u0131ndan ayr\u0131larak ger\u00e7ekle\u015ftirilir.            Siyasetin hukukile\u015ftirilmesi daha \u00e7ok yerle\u015fmi\u015f demokrasilerde tart\u0131\u015f\u0131lan bir konudur. <\/u><\/strong>Klasik demokratik mekanizmalar\u0131n yetersiz kald\u0131\u011f\u0131 durumlarda toplumu derinden etkileyen ve yasama ve y\u00fcr\u00fctme organ\u0131n\u0131n m\u00fcdahalede bulunmas\u0131n\u0131n toplumda siyasi ya da sosyal gerginlikler do\u011furaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen sorunlara teknik bir boyut kazand\u0131r\u0131larak hukuk alan\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcm aranmas\u0131 ihtiyac\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Siyasetin hukukile\u015ftirilmesinde, yarg\u0131\u00e7lar\u0131n kamusal politikalar\u0131n \u00fcretimine kat\u0131lmalar\u0131 s\u00f6z konusudur. Hukukun siyasile\u015ftirilmesi ise, demokrasileri hen\u00fcz yerle\u015fmemi\u015f \u00fclkelerde ba\u015fvurulan bir y\u00f6ntemdir.<\/u><\/strong> Yarg\u0131n\u0131n hukuka m\u00fcdahalesi, yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131n kendi insiyatifleri sonucu ger\u00e7ekle\u015fmez, zaten genellikle bu insiyatifi kullanacak ba\u011f\u0131ms\u0131z bir yarg\u0131 organ\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 da s\u00f6zkonusu de\u011fildir. \u00dclke de siyasi iktidar\u0131n g\u00fcc\u00fc \u00f6ylesine fazlad\u0131r ki, mahkemeler iktidar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerine ayk\u0131r\u0131 bir karar vermeye \u00e7ekinebilir ya da iktidar \u00e7e\u015fitli yollarla yarg\u0131\u00e7lar \u00fczerinde etkili olarak kendi istekleri do\u011frultusunda yarg\u0131 karar\u0131 elde etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Hukukun siyasile\u015ftirilmesinde ama\u00e7 siyasi \u00e7\u00f6z\u00fcmlerin hukuken me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamak ve birey hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin en \u00f6nemli g\u00fcvencesi olan yarg\u0131 organ\u0131n\u0131 i\u015flevsiz b\u0131rakarak bireysel haklar konusunda son s\u00f6z\u00fc s\u00f6yleme yetkisini siyaset alan\u0131nda tutmakt\u0131r.<\/strong>    T\u00dcRK\u0130YE\u2019 DEK\u0130 YARGI-S\u0130YASET \u0130L\u0130\u015eK\u0130LER\u0130N\u0130N TAR\u0130H\u0130 S\u00dcREC\u0130<\/strong>            Siyasetin Hukukile\u015fmesi Bak\u0131m\u0131ndan<\/strong>            Cumhuriyet tarihimizde, 1923-1950 aras\u0131ndaki d\u00f6nemde demokratik bir sistem hen\u00fcz kurulmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu d\u00f6nemde hukukumuz ve mahkemeler esas olarak bat\u0131 sistemleri esas al\u0131narak olu\u015fturulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f ve bu anlamda Avrupa hukuk sistemlerinin etkisi alt\u0131nda kal\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Cumhuriyetin kurulmas\u0131ndan sonra hukukun kendi fonksiyonu olan adaletin ger\u00e7ekle\u015fmesi yerine, devrimlerin yerle\u015ftirilmesinde bir ara\u00e7 olarak kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6n plana  \u00e7\u0131kmas\u0131, bug\u00fcn ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z sorunlar\u0131n temel kaynaklar\u0131ndan biridir.  Demokratik sisteme ge\u00e7ilmemi\u015f olmas\u0131 ve tek parti iktidar\u0131 mahkemelerin birey hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini korumaya y\u00f6nelik i\u015flevlerini tam anlam\u0131yla yerini getirmesini etkileyen fakt\u00f6rler olmu\u015ftur. Bu d\u00f6nem i\u00e7in b\u0131rak\u0131n yarg\u0131 yetkisinin geni\u015flemesini, klasik yarg\u0131 i\u015flevlerinin dahi tam anlam\u0131yla yerine getirildi\u011fini savunmak olduk\u00e7a zor olacakt\u0131r. Kald\u0131 ki, yeni cumhuriyet y\u00f6neticileri Rousseau\u2019 cu egemenlik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n etkisi alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131ndan, mahkemelerin yetkileri, \u00f6zellikle de siyasi iktidarla ili\u015fkili olanlar s\u0131n\u0131rl\u0131 tutulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f, egemenlik yetkilerinin mecliste toplanmas\u0131na \u00f6zen g\u00f6sterilmi\u015ftir.            Mahkemelerin sistem i\u00e7inde oynayaca\u011f\u0131 roller esas olarak 1950\u2019 den sonra, yani demokrasiye ge\u00e7ildikten sonra anla\u015f\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. 1950\u2019 nin \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc havas\u0131 i\u00e7inde, halk\u0131n hakl\u0131 taleplerini dile getiren bir parti olarak siyasi hayata giren ve ezici bir \u00e7o\u011funlukla iktidar\u0131 ele ge\u00e7iren Demokrat Parti, demokrasi deneyiminin s\u0131n\u0131rl\u0131 olmas\u0131n\u0131n getirdi\u011fi acemilikler nedeniyle yasalar\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131nda, \u00f6zellikle 1950\u2019 lerin sonlar\u0131nda hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 bir tutum i\u00e7ine girmi\u015f ve T\u00fcrkiye\u2019 de yasama organ\u0131n\u0131n i\u015flemlerine kar\u015f\u0131 ne yap\u0131labilece\u011fi sorunu ilk kez tart\u0131\u015f\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong> Bu d\u00f6nemde b\u00f6yle bir g\u00f6revin Yarg\u0131tay taraf\u0131ndan yerine getirilebilece\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bir anayasal d\u00fczenleme olmad\u0131\u011f\u0131ndan, Yarg\u0131tay, t\u0131pk\u0131 ABD\u2019 de oldu\u011fu gibi, kendini yetkilendirmek yoluyla yasalar\u0131 denetleme yetkisini kullanmaya s\u0131cak bakmam\u0131\u015f<\/strong> ve 1960 askeri darbesiyle yeni kurulan demokrasi 10. Y\u0131l\u0131nda y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 1924 Anayasas\u0131\u2019 n\u0131n Meclis i\u015flemlerini denetleyecek bir organa dolay\u0131s\u0131yla \u00e7o\u011funlu\u011fun anayasay\u0131 ihlal eden i\u015flemlerine kar\u015f\u0131 ba\u015fvurulabilecek bir yola yer vermemi\u015f olmas\u0131 demokrasinin y\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131n nedenlerinden biri olarak g\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/strong>            1960 askeri darbesini izleyen 1961 Anayasas\u0131 d\u00f6nemin Avrupa anayasalar\u0131ndan etkilenmi\u015f ve Avrupa\u2019 n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 deneyimler sonucu, Kelsen\u2019 in g\u00f6r\u00fc\u015flerinden etkilenerek geli\u015ftirdi\u011fi Anayasa Mahkemesi modeli 1961 Anayasas\u0131\u2019n\u0131 haz\u0131rlayanlar taraf\u0131ndan benimsenmi\u015ftir.<\/strong> B\u00f6ylece T\u00fcrkiye\u2019 de ilk kez yasama organ\u0131n\u0131n i\u015flemlerini denetleyen bir mahkeme kurulmu\u015f ve yarg\u0131n\u0131n i\u015flevi geni\u015flemi\u015ftir. Ancak, model olarak Avrupa devletlerindeki sistem al\u0131nmakla birlikte, \u00f6z itibar\u0131yla ayn\u0131 \u015feyi s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bir kere, Anayasa Mahkemesinin olu\u015fturuldu\u011fu 60’\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131nda, mahkemenin ilk hakimleri demokratik olmayan bir d\u00f6nemin ola\u011fan\u00fcst\u00fc mahkemelerinde g\u00f6rev yapanlar aras\u0131ndan atanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/u> Birey hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini yasama organ\u0131na kar\u015f\u0131 savunmak amac\u0131yla kurulan bir mahkemenin \u00fcyelerinin se\u00e7ilmeleri titizlik gerektiren bir konu oldu\u011fu halde, rejimin d\u00fc\u015fmanlar\u0131na kar\u015f\u0131 korunmas\u0131 kayg\u0131s\u0131 a\u011f\u0131r basarak \u00fcyeler hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin korunmas\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki kayg\u0131larla atanm\u0131\u015flard\u0131r. Bu durum mahkemenin gelene\u011finin olu\u015fmas\u0131nda etkili olmu\u015ftur.<\/strong> Anayasa mahkemesi bug\u00fcn dahi bu erken d\u00f6nem etkilerinin alt\u0131ndad\u0131r.            Anayasa Mahkemesi\u2019 nin \u00f6zellikle siyasi partilere, kimi hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere ve iktisadi ya\u015fama ili\u015fkin yasalara kar\u015f\u0131 tutumu bu erken d\u00f6nemin izlerini ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu konularda mahkeme verdi\u011fi kararlar ile zaman zaman \u201cHukukun siyasalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na\u201d \u00f6rnek te\u015fkil eden tutumlar sergilemi\u015f, baz\u0131 kararlar\u0131nda ise hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin kullan\u0131m\u0131n\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131ran ve bir anayasa mahkemesinin i\u015flevlerine ters d\u00fc\u015fen anlay\u0131\u015flar\u0131 benimsemi\u015ftir.<\/strong> Bunun en g\u00fczel \u00f6rne\u011fi Mahkemenin son y\u0131llarda verdi\u011fi iki siyasi parti kapatma karar\u0131n\u0131n A\u0130HM taraf\u0131ndan A\u0130HS ne ayk\u0131r\u0131 bulunmas\u0131d\u0131r. Kendisi \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri koruma misyonuyla kurulmu\u015f bir mahkemenin kararlar\u0131n\u0131n, \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131c\u0131 ve bu konuda olu\u015fturulmu\u015f evrensel d\u00fczenlemeleri ihlal edici bulunmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr.            Bir ba\u015fka sorun, mahkemenin askeri iktidar d\u00f6nemlerindeki tavr\u0131d\u0131r. Anayasa mahkemesi, ne yaz\u0131k ki \u00fclkemizde ya\u015fanan askeri iktidar d\u00f6nemlerinin en etkisiz kurumlar\u0131ndan biri olmu\u015ftur.<\/strong> Mahkeme, bu d\u00f6nemlerde adeta i\u015flevlerini ask\u0131ya alm\u0131\u015f, kararlar\u0131n\u0131 asgariye indirerek d\u00f6nemin ge\u00e7mesini beklemi\u015ftir. !980-1983 d\u00f6nemi incelendi\u011finde Anayasa Mahkemesi\u2019 nin ne kadar az karar verdi\u011fi g\u00f6r\u00fclecektir.            Bununla birlikte, Anayasa Mahkemesinin \u00f6nemli bir i\u015flevi \u00fcstlendi\u011fi yads\u0131namaz. \u00dclkemizde yasama organ\u0131n\u0131n hukuki denetimini yapan tek organ Anayasa Mahkemesi\u2019 dir. T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan sorun anayasa mahkemesinin varl\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, kararlar\u0131n\u0131n ne kadar birey hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinden yana oldu\u011fu sorunudur.<\/strong> Dolay\u0131s\u0131yla, genel olarak yarg\u0131n\u0131n siyasi alana m\u00fcdahalesi sorunu \u00fclkemizde daha de\u011fi\u015fik bir boyutta ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bizim sorunlar\u0131m\u0131z. Sadece d\u00fcnyadaki genel e\u011filime uygun olarak yasama organ\u0131 aleyhine giderek geni\u015fleyen yarg\u0131 yetkileri de\u011fil, yarg\u0131n\u0131n ve \u00f6zellikle de Anayasa Mahkemesi\u2019 nin temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri korumada g\u00f6sterdi\u011fi \u00e7ekingen tutumlard\u0131r.            Yukar\u0131da de\u011findi\u011fimiz gibi, anayasa mahkemelerinin as\u0131l i\u015flevi, demokratik teoride demokrasinin en \u00f6nemli zaaf\u0131 olarak ele al\u0131nan \u201c\u00c7o\u011funluk despotizmini \u201c engellemesi  ve birey hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin korunmas\u0131d\u0131r. Anayasal yarg\u0131 i\u015flevini \u00fcstlenen mahkemelerin siyasete m\u00fcdahalesine bu ama\u00e7la izin verilmi\u015ftir. Ancak, mahkemelerin bu yetkiyi kullan\u0131rken demokrasinin evrensel gereklerine uygun davranmalar\u0131 bir zorunluluktur. Aksi halde, anayasal denetim yapan mahkeme, demokrasinin zaaflar\u0131n\u0131 gidermek yerine, kendisi yeni sorunlar yaratan ve birey hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini korumada zaafa d\u00fc\u015fen bir organa d\u00f6n\u00fc\u015febilir.<\/strong>            Hukukun Siyasalla\u015fmas\u0131 Bak\u0131m\u0131ndan<\/strong>            T\u00fcrkiye, hukukun siyasile\u015fmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan sorunsuz bir \u00fclke de\u011fildir. Ara rejimler, askeri iktidar d\u00f6nemleri ve ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal d\u00f6nemlerinde hukukun siyasile\u015fmesi ciddi bir sorun haline gelirken, normal d\u00f6nemlerde sorunun boyutlar\u0131 nispeten k\u00fc\u00e7\u00fclmektedir.<\/strong> Ancak, cumhuriyet tarihi boyunca bu sorun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hep korumu\u015ftur. Daha Cumhuriyetin ilk y\u0131llar\u0131nda kurulan \u0130stiklal Mahkemelerinin verdi\u011fi kararlar hukuki niteliklerinden \u00e7ok \u201crejimin korunmas\u0131na\u201d y\u00f6nelik siyasi nitelikleriyle an\u0131lmaktad\u0131rlar.<\/strong> Kurtulu\u015f sava\u015f\u0131 d\u00f6neminde ola\u011fan\u00fcst\u00fc \u015fartlar i\u00e7in kurulmu\u015f olan bu mahkemelerin cumhuriyetin in\u015fa d\u00f6neminde kapat\u0131lmamalar\u0131, birey hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri i\u00e7in 1924 Anayasas\u0131nca getirilmi\u015f hukuki \u00e7er\u00e7eveye ayk\u0131r\u0131 sonu\u00e7lar do\u011furmu\u015ftur.            Cumhuriyet d\u00f6nemi boyunca ve yak\u0131n zamanlara kadar s\u00fcren bir ba\u015fka uygulama ise Dan\u0131\u015ftay\u2019 \u0131n kendi g\u00f6rev alan\u0131na girdi\u011fi halde belli konularda karar vermekten \u00e7ekinmesi ve hukuki denetleme yapmay\u0131 reddetmesidir.<\/strong> \u0130darenin yarg\u0131 yoluyla denetiminde yarg\u0131 yerleri taraf\u0131ndan getirilen k\u0131s\u0131nt\u0131ya hukukumuzda \u201ch\u00fck\u00fcmet tasarrufu \u201c denilmektedir. Yarg\u0131 yerlerinin kendilerine k\u0131s\u0131nt\u0131 getirmesi hukukun dolayl\u0131 olarak siyasile\u015fmesine hizmet eder. Bir toplumdaki bireylerin kendi hak ve h\u00fcrriyetlerini koruyabilmeleri i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck g\u00fcvence yarg\u0131 organ\u0131na ba\u015fvurma haklar\u0131d\u0131r. Hukuka ayk\u0131r\u0131 idari kararlar\u0131n iptali sadece mahkemeler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla olanakl\u0131 oldu\u011fundan, mahkemelerin kendi g\u00f6revlerini yapmamas\u0131, siyasi organlara tam bir takdir yetkisi verilmesi anlam\u0131na gelir.            Hukukun siyasile\u015ftirilmesinin \u00f6nemli \u00f6rneklerinden biri hi\u00e7 ku\u015fkusuz  1960 askeri m\u00fcdahalesinden sonra kurulan Yass\u0131ada askeri mahkemesi taraf\u0131ndan verilen kararlard\u0131r.<\/strong> Bu mahkemenin verdi\u011fi kararlar sonucu Demokrat Parti siyasi olarak yarg\u0131lanm\u0131\u015f ve somut, a\u00e7\u0131k delillere dayan\u0131lmaks\u0131z\u0131n  askeri bir darbeyle iktidardan d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclen ba\u015fbakan Adnan Menderes mahkemenin karar\u0131 ile idam edilmi\u015ftir. T\u00fcrk demokrasi tarihinin belki de en ciddi y\u00fczkaralar\u0131ndan biri olan \u00fc\u00e7 h\u00fck\u00fcmet \u00fcyesinin idam kararlar\u0131n\u0131n bu i\u015f i\u00e7in \u00f6zel olarak kurulan ve hukuku uygulamakla g\u00f6revli bir mahkeme taraf\u0131ndan verilmi\u015f olmas\u0131 T\u00fcrk yarg\u0131s\u0131na vurulmu\u015f olan b\u00fcy\u00fck bir darbe olmu\u015ftur. Benzer nitelikteki kararlar\u0131n 1971 askeri muht\u0131ras\u0131ndan sonra olu\u015fturulan \u00f6zel nitelikli s\u0131k\u0131y\u00f6netim mahkemelerinin verdikleri kararlarda da g\u00f6rmekteyiz. Bu d\u00f6nemde, bir hukuk devletinde olmas\u0131 gereken kurallara uyulmadan bir \u00e7ok ki\u015finin \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri mahkeme kararlar\u0131yla k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r. 1980 askeri m\u00fcdahelesi sonucunda 1983\u2019 e kadar s\u00fcren askeri y\u00f6netim d\u00f6neminde de yine sik\u0131y\u00f6netim mahkemeleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla hukuk devleti s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fan kararlar verilmi\u015ftir.            T\u00fcrk hukuk tarihinde 1950 sonras\u0131 d\u00f6neme bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, 1980\u2019 lere kadar hukukun siyasile\u015fmesinde kurulan \u00f6zel ve ola\u011fan\u00fcst\u00fc mahkemelerin oynad\u0131\u011f\u0131 rol \u00f6n plana \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/strong> Bu mahkemelerde sivil yarg\u0131\u00e7lar\u0131n yerine askeri yarg\u0131\u00e7lar\u0131n g\u00f6rev almas\u0131 ise herhangi bir hukuk devletinde g\u00f6r\u00fclebilecek bir durum de\u011fildir. Hukukun siyasile\u015fmesinde, ola\u011fan\u00fcst\u00fc ve \u00f6zel mahkemelerin oynad\u0131\u011f\u0131 role ek olarak, baz\u0131 uzmanl\u0131k mahkemelerinin kurulu\u015flar\u0131n\u0131n ve uygulad\u0131klar\u0131 yarg\u0131lama y\u00f6ntemlerinin hukuka ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131 da dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken bir konudur. 1 Temmuz 1973 y\u0131l\u0131nda kurulan DGM\u2019 leri, yarg\u0131n\u0131n hukuk devleti normlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda i\u015flemesine olanak sa\u011flamas\u0131 nedeniyle Anayasa Mahkemesinin 15 Haziran 1976 y\u0131l\u0131nda verdi\u011fi bir kararla kapat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, 1982 Anayasas\u0131 d\u00f6neminde DGM yeniden kurulmu\u015ftur. DGM\u2019 lerin hukuk devleti ilkesine ters d\u00fc\u015fen en \u00f6nemli y\u00f6n\u00fc kurulu\u015f bi\u00e7imleridir.<\/strong> \u00dc\u00e7 yarg\u0131\u00e7la g\u00f6rev yapan bu mahkemelerde \u00fcyelerden biri askeri yarg\u0131 alan\u0131ndan gelmektedir. Sivil bir mahkemede askeri yarg\u0131\u00e7lar\u0131n g\u00f6rev yapmas\u0131 \u00fcstelik bu yarg\u0131\u00e7lar\u0131n atanma ve \u00f6zl\u00fck i\u015flerinin yarg\u0131\u00e7 g\u00fcvencelerini etkileyecek bi\u00e7imde ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi hukuk devleti standartlar\u0131na ayk\u0131r\u0131d\u0131r ve hukukun siyasile\u015fmesi tehlikesine yol a\u00e7ar niteliktedir. Bu nedenle A\u0130HM 9 Haziran 1998 g\u00fcn\u00fcnde verdi\u011fi bir kararla DGM\u2019lerinde askeri yarg\u0131\u00e7lar\u0131n g\u00f6rev almas\u0131n\u0131 A\u0130HS\u2019 ne ayk\u0131r\u0131 bulmu\u015ftur. Bu karar i\u00e7 hukuka uygulanarak DGM\u2019 lerindeki askeri \u00fcye yarg\u0131\u00e7 bir kanun de\u011fi\u015fikli\u011fiyle DGM heyetinden \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.            1982 Anayasas\u0131 y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdikten sonra ise yeni bir sorun daha ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f, idarenin her t\u00fcrl\u00fc eylem ve i\u015fleminin denetimini \u00f6ng\u00f6ren ve 1961 Anayasas\u0131 ile konulan ilkeye bir tak\u0131m istisnalar getirilmi\u015ftir.<\/strong> 1961 Anayasas\u0131\u2019 n\u0131n hukuk devleti bak\u0131m\u0131ndan en \u00f6nemli h\u00fck\u00fcmlerinden biri idarenin her t\u00fcrl\u00fc eylem ve i\u015flemine kar\u015f\u0131 yarg\u0131 yolunun a\u00e7\u0131k oldu\u011funa ili\u015fkin d\u00fczenlemedir. 1982 Anayasas\u0131\u2019 n\u0131n ayn\u0131 konuyu d\u00fczenleyen 125. Maddesinde ise yarg\u0131 yolunu kapayan kurallar bulunmaktad\u0131r. Bu anayasa ile, Cumhurba\u015fkan\u0131\u2019 n\u0131n tek ba\u015f\u0131na yapaca\u011f\u0131 i\u015flemlere, Y\u00fcksek Askeri \u015eura kararlar\u0131na, Hakimler ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kurulu kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 yarg\u0131 yoluna gidilemeyece\u011fi anayasal h\u00fck\u00fcm haline getirilmi\u015ftir. Bu h\u00fck\u00fcm, belli idari i\u015flem ve eylemlerin yarg\u0131 organlar\u0131 \u00f6n\u00fcne gitmesini engellemek yoluyla hukukun siyasile\u015fmesine hizmet etmektedir <\/strong>ve bu durum mahkemelerin kat\u0131l\u0131m\u0131 olmaks\u0131z\u0131n do\u011frudan anayasal \u00e7er\u00e7eve ile yarat\u0131lmaktad\u0131r. Bir hukuk devletinde normal olan her idari i\u015flemin hukuki denetime a\u00e7\u0131k olmas\u0131d\u0131r. Hukuki denetimden ka\u00e7\u0131r\u0131lan i\u015flemler salt siyasi nitelikte i\u015flemler olarak kalabilmekte, idareye ancak mahkemeler taraf\u0131ndan kullan\u0131labilecek bir yetki olan kesin karar verme yetkisi devredilmektedir. Mahkemeleri i\u015flevlerinden yoksun b\u0131rakmak hukuku siyasile\u015ftirmenin en kaba bi\u00e7imlerinden biridir ve bu k\u0131s\u0131tlamalar hem hukuk devleti, hem de i\u00e7 hukukumuzun bir par\u00e7as\u0131 olan A\u0130HS\u2019 ne ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Bu konuyla ilgili olarak A\u0130HM\u2019 ne \u00e7ok say\u0131da dava a\u00e7\u0131lmaktad\u0131r. Kald\u0131 ki toplumun \u00f6nemli bir \u00e7o\u011funlu\u011fu, demokratikle\u015fmenin \u00f6n\u00fcnde bir engel olarak duran Y\u00fcksek Askeri \u015eura kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 yarg\u0131 yoluna gidilmesi gerekti\u011fini yukar\u0131da belirtti\u011fimiz kamuoyu ara\u015ft\u0131rmas\u0131 sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re % 57,3 oran\u0131nda gerekli g\u00f6rmektedir. Yarg\u0131 yoluna gidilememeli diyenlerin oran\u0131 ise  % 17,9\u2019 da kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong>            T\u00fcrk hukuk sisteminde mahkeme kararlar\u0131n\u0131n siyasile\u015fmesinin tipik \u00f6rneklerinden biri de siyasi parti kapatma davalar\u0131d\u0131r.<\/strong> Bu davalara Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan bak\u0131lmakta ve mahkeme parti kapatma davalar\u0131nda 2820 say\u0131l\u0131 Siyasi Partiler Kanunu\u2019 nun h\u00fck\u00fcmleri ile anayasal h\u00fck\u00fcmlere ba\u015fvurmaktad\u0131r. 1982 Anayasas\u0131\u2019 n\u0131n Ge\u00e7ici 15.maddesine g\u00f6re 1980 ile 1983 aras\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lan yasalar\u0131n anayasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 iddia edilememektedir. Siyasi Partiler Kanunu\u2019 da bu d\u00f6nem i\u00e7inde \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, Anayasa Mahkemesi bakt\u0131\u011f\u0131 siyasi parti kapatma davalar\u0131nda yasa kurallar\u0131n\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 denetleyememektedir. Kald\u0131 ki, Anayasa\u2019 da siyasi parti kurma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn d\u00fczenlendi\u011fi maddeler bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc olduk\u00e7a s\u0131n\u0131rlayan bir yap\u0131da oldu\u011fundan Anayasa Mahkemesi \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc bir yorumu Anayasa\u2019 dan \u00e7\u0131karamamaktad\u0131r. Ayn\u0131 sorun Anayasan\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 k\u0131sm\u0131 ile baz\u0131 temel maddeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan da s\u00f6z konusudur. Son olarak Anayasa Mahkemesi \u00fcyeleri Anayasa\u2019 y\u0131 hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin d\u00fczenlendi\u011fi evrensel hukuk d\u00fczenlemelerine uygun olarak yorumlama y\u00f6ntemini de benimsememekte, dar ve anayasan\u0131n lafz\u0131na s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131 bir yorum anlay\u0131\u015f\u0131ndan yana tutum tak\u0131nmaktad\u0131rlar.            Nedenleri ne olursa olsun son y\u0131llarda artan siyasi parti kapatma davalar\u0131 T\u00fcrk Demokrasisinin sa\u011fl\u0131kl\u0131 geli\u015fimini engellemekte T\u00fcrkiye\u2019 nin di\u011fer demokratik devletler g\u00f6z\u00fcnde itibar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrmektedir. Yukar\u0131da bahsetti\u011fimiz Avrupa Komisyonu ve Liberal D\u00fc\u015f\u00fcnce Toplulu\u011fu ortak kamuoyu ara\u015ft\u0131rmas\u0131 T\u00fcrk toplumunun \u00f6nemli bir \u00e7o\u011funlu\u011funun siyasi partilerin kapat\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131 oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r. Ara\u015ft\u0131rmaya kat\u0131lanlar\u0131n % 64,1\u2019 i T\u00fcrkiye\u2019 de siyasi partilerin kapat\u0131lmas\u0131n\u0131 onaylamad\u0131klar\u0131n\u0131 belirtmi\u015flerdir. Onaylayanlar\u0131n oran\u0131 ise sadece % 27,8\u2019 dir.<\/strong> Toplumun bu deste\u011fi de dikkate al\u0131narak Siyasi Partiler Kanunu\u2019 nda \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc ve toplumun \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131c\u0131 de\u011fi\u015fiklerin yap\u0131lmas\u0131 ve siyasi partilerin kapat\u0131lmas\u0131n\u0131n \u015fiddet \u00f6\u011fesi bulunmad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcddet\u00e7e \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi gerekir.Hukukun siyasile\u015ftirilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir di\u011fer \u00f6nemli sorun, d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve devlete kar\u015f\u0131 i\u015flenen su\u00e7lar ba\u011flam\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. <\/strong>Yukar\u0131da belirtti\u011fimiz Avrupa Komisyonu ve Liberal D\u00fc\u015f\u00fcnce Toplulu\u011fu ortak kamuoyu ara\u015ft\u0131rmas\u0131 sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re, devletin d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcyle ilgili davalarda mahkemelere bask\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin toplumda yayg\u0131n bir kanaat olu\u015fu sorunun somut g\u00f6stergesidir. Ara\u015ft\u0131rmaya kat\u0131lanlar\u0131n % 63,2\u2019 si bu t\u00fcr davalarda devletin mahkemelere bask\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131, % 16,7\u2019 si ise yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015flerdir.<\/strong>            T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019 dan 141, 142 ve 163. Maddelerin kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 T\u00fcrk Hukuku a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir geli\u015fme olmakla birlikte, d\u00fc\u015f\u00fcnce su\u00e7unun Ter\u00f6rle M\u00fccadele Kanunu i\u00e7inde yeniden d\u00fczenlenmesi ve T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019 nun 312. Maddesinin yarg\u0131 yerlerince somutla\u015ft\u0131r\u0131larak yorumlanmamas\u0131 sonucu bir \u00e7ok ki\u015fi salt d\u00fc\u015f\u00fcncelerinden dolay\u0131 mahkum olmu\u015ftur. Bu alanda hukukun siyasile\u015fmesinin en \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6rne\u011fi Recep Tayyip Erdo\u011fan ve Hasan Celal G\u00fczel\u2019 in  durumudur. <\/strong>Recep Tayyip Erdo\u011fan okudu\u011fu bir \u015fiirden, Hasan Celal G\u00fczel ise yapt\u0131\u011f\u0131 bir konu\u015fmadan \u00f6t\u00fcr\u00fc TCK 312. maddesiyle yarg\u0131lan\u0131p mahkum edildiler  ve cezalar\u0131n\u0131 \u00e7ektiler. Daha sonra bu ki\u015filerin fiillerini su\u00e7 olmaktan \u00e7\u0131karan de\u011fi\u015fiklik yap\u0131ld\u0131. Anayasa Mahkemesi, G\u00fczel’e ili\u015fkin verdi\u011fi kararla, G\u00fczel’in eyleminin su\u00e7 olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu nedenle b\u00fct\u00fcn asli ve fer’i cezalar\u0131n ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ceza infaz edilmi\u015f olsa dahi hi\u00e7 su\u00e7 i\u015flememi\u015f say\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 belirterek G\u00fczel’e siyasetin yolunu a\u00e7t\u0131. Bu durumda G\u00fczel ile ayn\u0131 durumda olan Erdo\u011fan’\u0131n da bu de\u011fi\u015fiklikten yararlanmas\u0131 ve siyaset yaparken herhangi bir engelle kar\u015f\u0131la\u015fmamas\u0131 gerekirdi. Ancak YSK, TBMM’nin yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fiklikleri, Anayasa Mahkemesi’nin karar\u0131n\u0131 ve ceza hukukunun en temel ilkelerini g\u00f6zard\u0131 ederek Erdo\u011fan’\u0131n milletvekili olmak i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 ba\u015fvuruyu reddetti. YSK Ba\u015fkan\u0131, karar\u0131n gerek\u00e7esini bas\u0131na a\u00e7\u0131klarken hukukun siyasalla\u015fmas\u0131n\u0131n doru\u011funa ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 “….milletin ve devletin menfaati, ….Dumlup\u0131nar\u2019\u0131, 30 A\u011fustos\u2019\u0131 ve Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131’n\u0131 unutmamal\u0131y\u0131z…” s\u00f6zleriyle g\u00f6stermi\u015f oldu. Ceza hukukunun evrensel ilkelerine uyularak karar verilmeyen b\u00f6yle durumlarda , yukar\u0131da da belirtti\u011fimiz yarg\u0131n\u0131n me\u015fruiyeti krizi ortaya \u00e7\u0131kmakta ve demokrasinin olmazsa olmaz \u015fartlar\u0131 zedelenmektedir.            SONU\u00c7 ve \u00c7\u00d6Z\u00dcM<\/strong>               G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, 1980\u2019 lerden sonra hukukun siyasile\u015fmesi ile ilgili sorunlar\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 yasal \u00e7er\u00e7evenin yetersizlikleri ve demokratik \u00fclkelerdeki hukuk devleti standartlar\u0131na uygun olmamas\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, daha \u00f6nceki d\u00f6nemlerdeki hukukun siyasile\u015fmesiyle ile ilgili \u00f6rneklerin \u00e7o\u011fu ola\u011fan\u00fcst\u00fc d\u00f6nemlerde ortaya \u00e7\u0131karken, 1982 Anayasas\u0131\u2019ndan sonraki d\u00f6nemde hukukun siyasile\u015ftirilmesinde bizzat anayasan\u0131n ve yasal d\u00fczenlemelerin katk\u0131da bulundu\u011funu s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmaz. Anayasal ve yasal \u00e7er\u00e7evenin yetersizliklerine bir de Anayasa Mahkemesi \u00fcyelerinin devleti koruma refleksleri ve yasama organ\u0131n\u0131n gerekli de\u011fi\u015fiklikleri bir an \u00f6nce ger\u00e7ekle\u015ftirmeye isteksiz olmas\u0131 eklenince sorun son y\u0131llarda daha ciddi bir boyut kazanm\u0131\u015ft\u0131r            Yukar\u0131da anlat\u0131lanlar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, hukukun siyasile\u015ftirilmesi (siyasalla\u015fmas\u0131) ve siyasetin hukukile\u015ftirilmesi konular\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019 nin hen\u00fcz demokratik bir hukuk devletinin standartlar\u0131na ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez. Anayasal demokrasiler, t\u00fcm birey hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin korunmas\u0131 i\u00e7in gerekli \u00f6zeni g\u00f6steren, vatanda\u015flar\u0131 aras\u0131nda hi\u00e7bir ay\u0131r\u0131m yapmayan ve hi\u00e7bir kesime ayr\u0131cal\u0131k tan\u0131mayan, t\u00fcm devlet organlar\u0131n\u0131n hukuk devleti ilkesine uygun olarak faaliyet g\u00f6sterdi\u011fi rejimlerdir. T\u00fcm bu \u00f6zelliklerin korunmas\u0131 yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131n sorumlulu\u011fu alt\u0131ndad\u0131r. Yarg\u0131tay, Dan\u0131\u015ftay ve Anayasa Mahkemesi T\u00fcrk hukuk sisteminde hukuka uygunluk denetimi yapan ana organlard\u0131r ve kararlar\u0131 demokrasimizin gelece\u011fini belirleyecek g\u00fc\u00e7tedir. Ancak onlar\u0131 da ba\u011flayan anayasal ve yasal \u00e7er\u00e7eveyi ihmal edemeyiz. Yarg\u0131n\u0131n \u00f6ncelikli sorunlar\u0131ndan olan hukukun siyasalla\u015fmas\u0131, ancak hukuk devleti ilkesinin tam olarak uyguland\u0131\u011f\u0131 bir anayasal \u00e7er\u00e7eve, anayasal ilkelere uygun olarak \u00e7\u0131kar\u0131lan yasalar ve hukuk devleti ilkesini her \u015feye, gere\u011finde \u201cdevletin ali menfaatlerine\u201d  ra\u011fmen koruyan ba\u011f\u0131ms\u0131z, etkin, birey hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini en \u00fcstte tutan mahkeme ve hakimler ile \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturulabilir.<\/strong> Gerek son yap\u0131lan se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131, gerekse Avrupa Komisyonu ile Liberal D\u00fc\u015f\u00fcnce Toplulu\u011funun ortakla\u015fa yapt\u0131klar\u0131 kamuoyu ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 toplumun talep ve beklentilerinin de bu do\u011frultuda oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.    <\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Av. Kamil U\u011fur YARALI GENEL OLARAK            Yarg\u0131n\u0131n ana i\u015flevi \u201cadaletin ger\u00e7ekle\u015fmesini\u201d sa\u011flamakt\u0131r. Avrupa Komisyonu ve Liberal D\u00fc\u015f\u00fcnce Toplulu\u011fu\u2019 nun i\u015fbirli\u011fiyle yap\u0131lan yak\u0131n zamandaki bir kamuoyu ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda sorulan, T\u00fcrkiye\u2019 de mahkemeler, kanunlar\u0131 adil ve tarafs\u0131z olarak uyguluyor mu ? sorusuna ara\u015ft\u0131rmaya kat\u0131lanlar\u0131n %64,5 uygulanmad\u0131\u011f\u0131, %21,2 uyguland\u0131\u011f\u0131 cevab\u0131n\u0131 vermi\u015flerdir. Bu oranlara g\u00f6re halk\u0131n 1\/5\u2019 i mahkemelerin verdi\u011fi kararlar\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-1846","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-makalelink"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1846","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1846"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1846\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1847,"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1846\/revisions\/1847"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1846"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1846"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1846"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}