{"id":1840,"date":"2025-08-19T11:55:30","date_gmt":"2025-08-19T11:55:30","guid":{"rendered":"http:\/\/www.lopsssdoner.com\/?p=1840"},"modified":"2025-08-19T11:55:32","modified_gmt":"2025-08-19T11:55:32","slug":"avrupa-birligi-anayasa-taslagi-ve-ongorduguyenilikler-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/2025\/08\/19\/avrupa-birligi-anayasa-taslagi-ve-ongorduguyenilikler-1\/","title":{"rendered":"AVRUPA B\u0130RL\u0130\u011e\u0130 ANAYASA TASLA\u011eI VE \u00d6NG\u00d6RD\u00dc\u011e\u00dcYEN\u0130L\u0130KLER (1)"},"content":{"rendered":"\n
Do\u00e7. Dr. Erc\u00fcment TEZCAN
Galatasaray \u00dcniversitesi
Uluslararas\u0131 \u0130li\u015fkiler B\u00f6l\u00fcm\u00fc<\/em><\/td><\/tr>
Avrupa b\u00fct\u00fcnle\u015fmesi ve bu b\u00fct\u00fcnle\u015fmenin temel hukuksal bir metne oturmas\u0131 fikri yeni bir fikir de\u011fildir. Eski d\u00f6nemlerde bu konuda bir tak\u0131m fikirler ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Avrupa Topluluklar\u0131 bir uluslararas\u0131 hukuk tekni\u011fi olan kurucu antla\u015fmalarla kurulmu\u015ftur. Kurucu antla\u015fmalar \u00fczerinde belli s\u00fcrelerde periyodik olarak revizyona gidilmi\u015f, Avrupa Tek Senedi (1986), Maastricht (1992), Amsterdam (1997) ve Nice (2001) antla\u015fmas\u0131 gibi antla\u015fmalar bu revizyonlar sonucu ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu antla\u015fmalar\u0131n her birinin Avrupa b\u00fct\u00fcnle\u015fmesine olduk\u00e7a \u00f6nemli katk\u0131lar\u0131 oldu\u011fu ku\u015fkusuzdur.Ancak Amsterdam ve Nice antla\u015fmalar\u0131nda elde edilen sonu\u00e7lar\u0131n m\u00fctevaz\u0131 olmas\u0131 H\u00fck\u00fcmetleraras\u0131 Konferans tekni\u011fini sorgulan\u0131r hale getirmi\u015ftir. Bunun sonucu olarak Temel Haklar \u015eart\u0131’n\u0131n (2) haz\u0131rlanmas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde kullan\u0131lan Kurultay tekni\u011finin, Avrupa Birli\u011fi i\u00e7in temel bir metin ya da Anayasa tasla\u011f\u0131 haz\u0131rlanmas\u0131 i\u00e7in de kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131 sorunu g\u00fcndeme gelmi\u015ftir. Bu y\u00f6ntemin, yetki verilen organda \u00fcye devletlerin temsilcilerinin d\u0131\u015f\u0131nda bir tak\u0131m ki\u015filerin olmas\u0131 ve bunun sonucu olarak yaln\u0131zca H\u00fck\u00fcmetleraras\u0131 olmama gibi bir avantaj\u0131 bulunmaktad\u0131r. Dahas\u0131 de\u011fi\u015fik kesimlerden temsilcilerin bu organda yer almas\u0131 bu organa \u00e7e\u015fitlilik ve renk katmaktad\u0131r.Di\u011fer yandan Avrupa Birli\u011fi’nin bir Anayasas\u0131 olmas\u0131 konusu 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda daha \u00f6nemli bir ba\u011flamda g\u00fcndeme gelmi\u015ftir. Geni\u015fleme s\u00fcrecini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ba\u015far\u0131yla tamamlayan bir Avrupa Birli\u011fi i\u00e7in anayasa deyim yerindeyse elzem hale gelmi\u015ftir. Bunun sonucu olarak Devlet ve H\u00fck\u00fcmet Ba\u015fkanlar\u0131 Nice Zirvesinde (Aral\u0131k 2000) Birli\u011fin gelece\u011fi \u00fczerine daha geni\u015f ve daha derin bir tart\u0131\u015fman\u0131n ba\u015flat\u0131lmas\u0131 ve kurucu antla\u015fmalar\u0131n daha ciddi bi\u00e7imde revize edilmesi konusunda g\u00f6r\u00fc\u015f birli\u011fine varm\u0131\u015flard\u0131r. Nice Antla\u015fmas\u0131na ekli 23 numaral\u0131 deklarasyonda bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7in 3 a\u015fama \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr: birinci a\u015famada a\u00e7\u0131k bir tart\u0131\u015fma ortam\u0131 olu\u015fturulacak ve buna her kesimden ki\u015fi ve kurulu\u015flar\u0131n kat\u0131lmas\u0131 sa\u011flanacakt\u0131r. Bir sonraki a\u015fama 2002-2003 y\u0131llar\u0131n\u0131 kapsayacak ve bu a\u015faman\u0131n uygulama \u015fekli Aral\u0131k 2001’de toplanacak Laeken Zirvesinde belirlenecektir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc a\u015famada ise kurucu antla\u015fmalarda yap\u0131lacak de\u011fi\u015fikliklere karar verilmesi i\u00e7in 2004’te H\u00fck\u00fcmetleraras\u0131 Konferans toplanacakt\u0131r.\u00d6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi Aral\u0131k 2001 tarihli Laeken Zirvesine kadar a\u00e7\u0131k tart\u0131\u015fma s\u00fcreci tamamlanm\u0131\u015f, bu zirvede (15 Aral\u0131k 2001) Devlet ve H\u00fck\u00fcmet Ba\u015fkanlar\u0131 taraf\u0131ndan Avrupa Birli\u011fi’nin gelece\u011fine ili\u015fkin Deklarasyon (3) kabul edilmi\u015ftir. Bu deklarasyonla Birli\u011fin daha demokratik, saydam ve etkin olmas\u0131 ve Avrupa yurtta\u015flar\u0131 i\u00e7in bir Anayasa haz\u0131rlanmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde karar al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Anayasan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 (4) i\u00e7in de bir Kurultay toplanmas\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.28 \u015eubat 2002’de toplanan Kurultay 15 ayl\u0131k bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ard\u0131ndan 13 Haziran 2003’te \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 tamamlam\u0131\u015ft\u0131r. Tasla\u011f\u0131n, Birli\u011fin tan\u0131m\u0131n\u0131n, ilkelerinin, kurumlar\u0131na ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmlerin yer ald\u0131\u011f\u0131 I. B\u00f6l\u00fcm\u00fcyle, Temel Haklar \u015eart\u0131’n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 II. B\u00f6l\u00fcm Kurultay Ba\u015fkan\u0131 Valery Giscard D’Estaing taraf\u0131ndan 20 Haziran 2003’te Selanik Zirvesinde Devlet ve H\u00fck\u00fcmet Ba\u015fkanlar\u0131na sunulmu\u015ftur. Tasla\u011f\u0131n III. ve IV. B\u00f6l\u00fcmlerinin de 27 Haziran 2003 itibariyle yaz\u0131m\u0131 tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r.Bu \u00e7al\u0131\u015fmada s\u00f6z konusu Kurultay taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan Anayasa tasla\u011f\u0131n\u0131n Avrupa Birli\u011fi i\u00e7in getirdi\u011fi yenilikler tart\u0131\u015f\u0131lacakt\u0131r (II). Ancak bu tart\u0131\u015fmaya ge\u00e7meden \u00f6nce Kurultay\u0131n haz\u0131rl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na bir g\u00f6z atmak yerinde olacakt\u0131r (I).I- Haz\u0131rl\u0131k \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131
<\/strong>
Bu \u00e7er\u00e7evede \u00f6nce Kurultay\u0131n olu\u015fumuna bir g\u00f6z at\u0131lacak (A), ard\u0131ndan Kurultay\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma metodu irdelenecek (B), son olarak da \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n tarih tarih nas\u0131l ilerledi\u011fi masaya yat\u0131r\u0131lacakt\u0131r (C).A- Kurultay\u0131n Olu\u015fumu<\/strong>

Anayasa tasla\u011f\u0131n\u0131 haz\u0131rlamakla g\u00f6revlendirilen Kurultay, Temel Haklar \u015eart\u0131n\u0131 haz\u0131rlamakla g\u00f6revlendirilen Kurultayla hemen hemen ayn\u0131 olu\u015fuma sahiptir. Buna g\u00f6re Kurultay toplam 105 \u00fcyeden olu\u015fmakta olup (5) \u015fu t\u00fcr bir da\u011f\u0131l\u0131m i\u00e7ermektedir:
-1 Ba\u015fkan (Valery Giscard D’Estaing) ve 2 Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 (Jean-Luc Dehaene ve G. Amato)
-28 Devlet veya H\u00fck\u00fcmet Ba\u015fkan\u0131 temsilcisi (her devlet i\u00e7in 1 ki\u015fi) (15 \u00fcye devlet+13 aday \u00fclke)
-56 ulusal parlamenter (her devlet i\u00e7in 2 parlamenter) (30 \u00fcye devlet parlamenteri+26 aday \u00fclke parlamenteri)
-16 Avrupa Parlamentosu \u00fcyesi
-2 Komisyon temsilcisi (Michel Barnier ve Antonio Vitorino)Aday \u00fclkelerden gelen temsilciler Kurultay\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kat\u0131lmaktalar, ancak \u00fcye devletler aras\u0131nda var\u0131lan konsens\u00fcs\u00fc engelleyememektedirler.Kurultaya ayr\u0131ca g\u00f6zlemci olarak a\u015fa\u011f\u0131daki organlardan 13 temsilci kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r:
-B\u00f6lgeler Komitesinden 6 temsilci,
-Ekonomik ve Sosyal Komiteden 3 temsilci,
-Avrupa \u00e7ap\u0131ndaki sosyal partnerlerden 3 temsilci,
-Avrupa Medyat\u00f6r\u00fc.Kurultay\u0131n Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 (Praesidium) a\u015fa\u011f\u0131daki 12 ki\u015fiden olu\u015fmu\u015ftur
-1 Ba\u015fkan (Valery Giscard D’Estaing) ve 2 Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 (Jean-Luc Dehaene ve G. Amato)
-Kurultay \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 boyunca d\u00f6nem ba\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fcten \u0130spanya’n\u0131n, Danimarka’n\u0131n ve Yunanistan’\u0131n h\u00fck\u00fcmet temsilcileri (bu \u00fclkelerin her birinden 1’er temsilci),
-Ulusal Parlamentolar\u0131 temsilen 2 ki\u015fi,
Avrupa Parlamentosunu temsilen 2 ki\u015fi,
-Komisyonu temsilen 2 ki\u015fi.Ayr\u0131ca Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131’nda aday \u00fclkelerin temsilcisi olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Slovenya Parlamentosu temsilcisi toplant\u0131lara kat\u0131lmak \u00fczere davet edilmi\u015ftir.Kurultay’\u0131n sekreteryas\u0131 da bulunmaktad\u0131r. Genel Sekreterlik g\u00f6revini Sir John Kerr y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fcr.B- Kurultay’\u0131n \u00c7al\u0131\u015fma Metodu<\/strong>Kurultay\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma metodu \u00fczerine bilgi verirken \u00f6nce lojistik ve teknik veriler (1 ve 2) \u00fczerinde durulacak, ard\u0131ndan \u00e7al\u0131\u015fma gruplar\u0131 \u00fczerine bilgi verilecek (3), son olarak da Kurultay \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kat\u0131l\u0131m konusu ele al\u0131nacakt\u0131r (4).1- Lojistik Veriler<\/strong>Kurultay, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 Avrupa Parlamentosunun Br\u00fcksel’deki binas\u0131nda s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu durum lojistik olarak bile olsa Parlamentonun, Avrupa Birli\u011fi’nin gelece\u011fine katk\u0131da bulunmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir.Asil ya da yedek \u00fcyeler veya g\u00f6zlemciler Kurultay\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla ilgili olarak Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131na yaz\u0131l\u0131 olarak ba\u015fvurabilmektedirler. Ba\u015fvurular bireysel ya da kolektif olabilir. Ba\u015fvurular Kurultay Sekreterli\u011fi taraf\u0131ndan di\u011fer asil ve yedek \u00fcyelere ya da g\u00f6zlemcilere iletilmektedir. \u0130steyen herkes bu ba\u015fvurulara sanal ortamda Kurultay\u0131n web sayfas\u0131ndan ula\u015fabilir.Kurultay toplant\u0131lar\u0131 Avrupa Birli\u011fi taraf\u0131ndan kabul edilen 11 resmi dilde yap\u0131lmaktad\u0131r. E\u015fzamanl\u0131 terc\u00fcme mevcuttur. Di\u011fer yandan aday \u00fclkelerden gelen temsilcilere Kurultay toplant\u0131lar\u0131nda kendi dillerinde s\u00f6z alabilme ve konu\u015fma olana\u011f\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu durumda bir terc\u00fcman vas\u0131tas\u0131yla konu\u015fma Topluluk resmi dillerinden birine \u00e7evrilmi\u015f, ard\u0131ndan bu \u00e7eviri esas al\u0131narak di\u011fer Topluluk resmi dillerine aktar\u0131m yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.Kurultay Sekreterli\u011fi her toplant\u0131dan sonra bu toplant\u0131n\u0131n sentetik bir \u00f6zetini yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca toplant\u0131 esnas\u0131nda yap\u0131lan konu\u015fmalar\u0131n yap\u0131ld\u0131klar\u0131 dillerdeki geni\u015f \u00f6zeti Kurultay\u0131n web sayfas\u0131nda mevcuttur.

2- Teknik Veriler<\/strong>Kurultay ayda 1 ya da 2 kez oturum (session pleni\u00e8re) yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bu oturumlar genelde 2 ya da 3 g\u00fcn s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.Kurultay i\u015fe bir Anayasa taslak plan\u0131 ya da \u00e7at\u0131s\u0131 olu\u015fturarak ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6nce bu plan olu\u015fturulmu\u015f ve Valery Giscard D’Estaing taraf\u0131ndan 28-29 Ekim 2002 tarihlerinde kamuoyuna a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. Ard\u0131ndan bu planda yer alan maddeler kaleme al\u0131narak taslak olu\u015fturulmu\u015ftur.Bu a\u015famadan sonra tart\u0131\u015fma ve \u00e7al\u0131\u015fmalar 5-6 maddeden olu\u015fan madde gruplar\u0131 \u00fczerinde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6nce bu madde gruplar\u0131na ili\u015fkin metin \u00f6nerisini Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131, Kurultay \u00fcyelerine ilgili oturumda takdim edilmi\u015f, ard\u0131ndan bu maddeler \u00fczerinde tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f ve de\u011fi\u015fiklik \u00f6nerileri Kurultay \u00fcyeleri taraf\u0131ndan Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131na iletilmi\u015ftir. Oturumlar Ba\u015fkan Valery Giscard D’Estaing’nin s\u00f6zl\u00fc olarak bir sonraki oturumda tart\u0131\u015f\u0131lacak maddeleri sunmas\u0131yla sona ermi\u015ftir.Anayasa tasla\u011f\u0131nda yer alan maddelerin metinleri \u00fczerinde mutabakat konsens\u00fcsle sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00dcye devletler aras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan konsens\u00fcs\u00fc aday \u00fclkelerin bozmalar\u0131 engellenmi\u015ftir. E\u011fer metin \u00fczerinde de\u011fi\u015fik opsiyonlar varsa bunlar belirtilmi\u015f ve en \u00e7ok say\u0131da \u00fcye devletin mutab\u0131k kald\u0131\u011f\u0131 metin taslakta yer alm\u0131\u015ft\u0131r.Son olarak Kurultay Ba\u015fkan\u0131n\u0131n Sevilla ve Kopenhag Zirvelerinde Devlet ve H\u00fck\u00fcmet Ba\u015fkanlar\u0131 Konseyine s\u00f6zl\u00fc olarak Kurultay \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 hakk\u0131nda bilgi verdi\u011fini belirtmek gerekir.3- \u00c7al\u0131\u015fma Gruplar\u0131<\/strong>Kurultay \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n daha etkin bir bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fct\u00fclebilmesi i\u00e7in Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 taraf\u0131ndan \u00e7e\u015fitli konularda 14 tane \u00e7al\u0131\u015fma grubu olu\u015fturulmu\u015ftur. Bu \u00e7al\u0131\u015fma gruplar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma konular\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma bi\u00e7imleri ve bu gruplarda kimlerin yer alaca\u011f\u0131 gene Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 taraf\u0131ndan belirlenmi\u015ftir. \u00c7al\u0131\u015fma gruplar\u0131n\u0131n her birine Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131ndan bir \u00fcye ba\u015fkanl\u0131k etmi\u015ftir. Kurultay Sekreterli\u011fi \u00e7al\u0131\u015fma gruplar\u0131n\u0131n her toplant\u0131s\u0131ndan sonra bu toplant\u0131ya ili\u015fkin bir sentez notu haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r.\u00c7al\u0131\u015fma gruplar\u0131n\u0131n ilk 6’s\u0131 May\u0131s 2002’de olu\u015fturulmu\u015ftur. Bu \u00e7al\u0131\u015fma gruplar\u0131 \u015funlard\u0131r:
-Grup I: G\u00f6revi s\u00fcbsidiyarite ilkesine uyulup uyulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n kontrol\u00fcd\u00fcr. Ba\u015fkan\u0131 Mendez de Vigo’dur.
-Grup II: Temel Haklar \u015eart\u0131yla ilgilidir. Ba\u015fkan\u0131 A. Vitorino’dur.
-Grup III: Avrupa Birli\u011fi’nin hukuksal ki\u015fili\u011finin a\u00e7\u0131k\u00e7a tan\u0131nmas\u0131yla ilgilidir. Ba\u015fkan\u0131 G. Amato’dur.
-Grup IV: Avrupa Birli\u011fi’nin \u015fu anki yap\u0131s\u0131 i\u00e7inde ulusal parlamentolar\u0131n rol\u00fcyle ilgilidir. Ba\u015fkan\u0131 H. Stuart’d\u0131r.
-Grup V: Tamamlay\u0131c\u0131 olarak nitelenen yetkilerle ilgilidir. Ba\u015fkan\u0131 C. Christpherden’dir.
-Grup VI: Ekonomik ve mali i\u015fbirli\u011fiyle ilgilidir. Ba\u015fkan\u0131 H. H\u00e4nsch’d\u0131r.12 Eyl\u00fcl 2002 tarihli Kurultay toplant\u0131s\u0131nda yukar\u0131daki \u00e7al\u0131\u015fma gruplar\u0131na ek olarak 4 \u00e7al\u0131\u015fma grubu daha olu\u015fturulmu\u015ftur. Bu gruplar \u015funlard\u0131r:
-Grup VII: Avrupa Birli\u011fi’nin d\u0131\u015f faaliyetleriyle ilgilidir. Ba\u015fkan\u0131 J.L. Dehaen’d\u0131r.
-Grup VIII: Avrupa Birli\u011fi’nin savunmas\u0131yla ilgilidir. Ba\u015fkan\u0131 M. Barnier’dir.
-Grup IX: Karar tekniklerinin ve prosed\u00fcrlerinin basitle\u015ftirilmesiyle ilgilidir. Ba\u015fkan\u0131 G. Amato’dur.
-Grup X: \u00d6zg\u00fcrl\u00fck, g\u00fcvenlik ve adalet alan\u0131yla ilgilidir. Ba\u015fkan\u0131 J. Bruton’dur.Say\u0131lan bu 10 grup \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 tamamlam\u0131\u015f ve nihai raporlar\u0131n\u0131 2002 y\u0131l\u0131 sona ermeden kabul etmi\u015flerdir. Bu raporlar Kurultay toplant\u0131lar\u0131nda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.Sosyal Avrupa’ya ili\u015fkin XI. \u00c7al\u0131\u015fma Grubu Aral\u0131k 2002’nin ba\u015f\u0131nda olu\u015fturulmu\u015ftur. M. Katiforis taraf\u0131ndan ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclen bu \u00e7al\u0131\u015fma grubu nihai raporunu Kurultay\u0131n 6 \u015eubat 2003 tarihli toplant\u0131s\u0131nda sunmu\u015ftur.Ocak 2003’teki Kurultay toplant\u0131s\u0131nda Ba\u015fkan Valery Giscard D’Estanig Adalet Divan\u0131’n\u0131n i\u015fleyi\u015fi \u00fczerine bir tart\u0131\u015fma kul\u00fcb\u00fcn\u00fcn (cercle de discussion) olu\u015fturulaca\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir. Antonio Vitorino taraf\u0131ndan ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclen ve \u00f6nceki \u00e7al\u0131\u015fma gruplar\u0131na nazaran daha s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131daki ki\u015fiden olu\u015fan bu \u00e7al\u0131\u015fma grubu, ilk toplant\u0131s\u0131n\u0131 17 \u015eubat 2003’te yapm\u0131\u015f ve nihai raporunu Kurultaya 25 Mart 2003’te sunmu\u015ftur.Son olarak 2 fikir \u00fcretme kul\u00fcb\u00fcn\u00fcn (cercle de reflexion) daha olu\u015fturuldu\u011funu belirtmek gerekir. Bunlardan birincisi b\u00fct\u00e7e prosed\u00fcr\u00fcne ili\u015fkin olup ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 C. Christophersen taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u0130kinci \u00e7al\u0131\u015fma grubu ise Avrupa Birli\u011fi’nin \u00f6z kaynaklar\u0131 \u00fczerine fikir \u00fcretmekle g\u00f6revlendirilmi\u015f olup ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 Mendez de Vigo y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fcr.4- Kurultay \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131na Kat\u0131l\u0131m<\/strong>Kurultay \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 esnas\u0131nda tart\u0131\u015fmalara olabildi\u011fince geni\u015f bir kitlenin kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n sa\u011flanabilmesi i\u00e7in Laeken Zirvesinde kabul edilen Devlet ve H\u00fck\u00fcmet Ba\u015fkanlar\u0131 Deklarasyonuyla sivil toplumu temsil eden kurulu\u015flar (sosyal partnerler, ekonomik \u00e7evreler, sivil toplum kurulu\u015flar\u0131, akademik \u00e7evreler vs.) i\u00e7in Birli\u011fin gelece\u011fi \u00fczerine bir Forum a\u00e7\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu forum bir a\u011f bi\u00e7iminde olup Kurultay \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na y\u00f6nelik olarak katk\u0131da bulunmak isteyen ulusal ya da Avrupa \u00e7ap\u0131ndaki kurulu\u015flara a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.Yap\u0131lan bu katk\u0131lar \u00f6zet \u00e7evirileriyle birlikte katk\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 dilde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. Kurultay Sekreterli\u011fi bu forum i\u00e7in bir internet sitesi (6) haz\u0131rlam\u0131\u015f olup bu siteye teknik deste\u011fi Komisyon sunmu\u015ftur. Kurultay Sekreterli\u011fi ayr\u0131ca Forumun toplant\u0131 gibi di\u011fer bir tak\u0131m faaliyetlerini de d\u00fczenlemekle g\u00f6revlendirilmi\u015ftir.Tart\u0131\u015fman\u0131n geni\u015fletilmesi ve t\u00fcm yurtta\u015flar\u0131n bu tart\u0131\u015fmalara kat\u0131labilmeleri i\u00e7in Kurultay\u0131n bir oturumu sivil toplumun dinlenmesine ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yukar\u0131da zikredilen \u00e7al\u0131\u015fma gruplar\u0131 modeli benimsenerek, ilgili alanlarda temas gruplar\u0131 olu\u015fturulmu\u015f, bu sayede sivil toplum kurulu\u015flar\u0131na g\u00f6r\u00fc\u015flerini ifade etme olana\u011f\u0131 sunulmu\u015ftur (7).Son olarak Komisyonun haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 ya da uzman ki\u015filere haz\u0131rlatt\u0131\u011f\u0131 \u00e7e\u015fitli raporlarla (8) Kurultay \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na katk\u0131da bulundu\u011funu, “Birli\u011fin gelece\u011fi ve kurumsal sorunlar” isimli bir \u00e7al\u0131\u015fma grubu olu\u015fturdu\u011funu belirtmek gerekir.C- \u00c7al\u0131\u015fma Takvimi<\/strong>Yukar\u0131da Kurultay\u0131n 28 \u015eubat 2002’de \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flad\u0131\u011f\u0131, 28 Ekim 2002’de Kurultay Ba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan Anayasa taslak plan\u0131n\u0131n kamuoyuna a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 ve Anayasa tasla\u011f\u0131n\u0131n ilk 2 b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn Kurultay Ba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan 20 Haziran 2003’te Devlet ve H\u00fck\u00fcmet Ba\u015fkanlar\u0131 Konseyine sunuldu\u011fu belirtilmi\u015fti. Tasla\u011f\u0131n III. ve IV. B\u00f6l\u00fcmlerinin yaz\u0131m\u0131 ise 27 Haziran 2003 itibariyle bitmi\u015ftir. Bu b\u00f6l\u00fcmde \u00e7al\u0131\u015fma takvimi \u00fczerine biraz daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgiler verilecektir.\u00d6ncelikle I. B\u00f6l\u00fcm\u00fcn ilk 3 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n (Birli\u011fin tan\u0131m\u0131 ve objektifleri, temel haklar ve Birlik yurtta\u015fl\u0131\u011f\u0131, Birli\u011fin yetkileri) 27-28 \u015eubat 2003 tarihli oturumlarda tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmek gerekir. Ancak tart\u0131\u015fmalar bitmemi\u015f, 5 ve 26 Mart 2003 tarihli ek oturumlarda da gene bu konular tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.Kurumsal yap\u0131yla ilgili h\u00fck\u00fcmler olduk\u00e7a ge\u00e7 say\u0131labilecek 15-16 May\u0131s 2003 tarihli oturumlarda tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.Gene tasla\u011f\u0131n ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yer alan yetkilerin kullan\u0131lmas\u0131yla ilgili h\u00fck\u00fcmler 28 \u015eubat 2003 tarihli oturumda, Birli\u011fin demokratik ya\u015fam\u0131yla ilgili h\u00fck\u00fcmler 24 Nisan 2003 tarihli oturumda, Birli\u011fin mali yap\u0131s\u0131yla ilgili h\u00fck\u00fcmler 4 Nisan 2003 tarihli oturumda, Birli\u011fin yak\u0131n \u00e7evresiyle ili\u015fkileri ve son olarak Birli\u011fe aidiyet (Birli\u011fe \u00fcye olma ya da \u00e7\u0131kma) konular\u0131 25 Nisan 2003 tarihli oturumda tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.Birlik politikalar\u0131na ili\u015fkin III. B\u00f6l\u00fcmle ilgili olarak Parlamento, Konsey ve Komisyonun hukuk servislerindeki uzmanlardan olu\u015fan bir grup, Kurultayda \u00fczerinde mutabakata var\u0131lan maddelerin redaksiyonunu yapmakla g\u00f6revlendirilmi\u015ftir. Bu grup raporunu Mart 2003 ortalar\u0131na do\u011fru Kurultaya sunmu\u015ftur. Ayr\u0131ca III. s\u00fctunla ilgili h\u00fck\u00fcmler 3-4 Nisan 2003 tarihli oturumda, II. s\u00fctunla ilgili h\u00fck\u00fcmler 15-16 May\u0131s 2003 tarihli oturumda tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.Genel H\u00fck\u00fcmlere ili\u015fkin IV. B\u00f6l\u00fcm 25 Nisan 2003 tarihli oturumda tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.Tasla\u011f\u0131n I. III. ve IV. B\u00f6l\u00fcmlerinin geneline ili\u015fkin olarak, Kurultay\u0131n 5-6 ve 12-13 Haziran 2003 tarihli oturumlar\u0131nda tart\u0131\u015fma yap\u0131lm\u0131\u015f, tasla\u011fa Selanik Zirvesi \u00f6ncesi son \u015fekli verilmi\u015ftir.II- Tasla\u011f\u0131n \u00d6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc Yenilikler<\/strong>Tasla\u011f\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc yeniliklerin ayr\u0131nt\u0131l\u0131 incelemesine ge\u00e7meden \u00f6nce gerek Nice antla\u015fmas\u0131yla gerekse Laeken Zirvesiyle Kurultay\u0131n g\u00fcndemine getirilen konulara bir g\u00f6z atmak yerinde olacakt\u0131r.
Yukar\u0131da bahsedilen Nice antla\u015fmas\u0131na ekli Birli\u011fin gelece\u011fine ili\u015fkin 23 numaral\u0131 Deklarasyon, a\u00e7\u0131k\u00e7a 4 konuyu belirlemekte ve tart\u0131\u015fmalar\u0131n bu 4 konu \u00fczerinde yo\u011funla\u015fmas\u0131 gerekti\u011fini belirtmekteydi. Bu 4 konu \u015funlard\u0131r:
-Birlikle \u00fcye devletler aras\u0131ndaki yetki payla\u015f\u0131m s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n tam olarak belirlenmesi (s\u00fcbsidiyarite ilkesine uygun olarak),
-Temel Haklar \u015eart\u0131n\u0131n Stat\u00fcs\u00fc,
-Daha anla\u015f\u0131l\u0131r ve a\u00e7\u0131k hale gelmesi i\u00e7in antla\u015fmalar\u0131n basitle\u015ftirilmesi,
-Ulusal parlamentolar\u0131n Avrupa Birli\u011fi \u00e7er\u00e7evesindeki rollerinin a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde belirlenmesi.Benzer bi\u00e7imde 15 Aral\u0131k 2001 tarihli Laeken Zirvesinde kabul edilen Birli\u011fin gelece\u011fine ili\u015fkin Deklarasyon, 60 civar\u0131nda soru ortaya atm\u0131\u015ft\u0131. Bu sorular\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki 4 noktada toplamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr:
1- Birlik i\u00e7inde yetkilerin tan\u0131m\u0131 ve genel i\u015fleyi\u015f
2- Birlik ara\u00e7lar\u0131n\u0131n basitle\u015ftirilmesi: Bu \u00e7er\u00e7evedeki konular yasal d\u00fczenlemelerle y\u00fcr\u00fctme \u00f6nlemlerinin ayr\u0131m\u0131, yasal d\u00fczenleme t\u00fcrlerinin say\u0131s\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131, \u00e7er\u00e7eve-yasalara daha fazla \u00f6nem verilmesi gibi konulard\u0131r.
3- Daha fazla demokrasi, saydaml\u0131k ve etkinlik: Bu \u00e7er\u00e7evedeki konular Komisyon (ba\u015fkan ve \u00fcyelerin atanmas\u0131), Avrupa Parlamentosunun se\u00e7imi ve yetkileri, kurumlararas\u0131 denge, ulusal parlamentolar\u0131n rolleri, karar s\u00fcrecinin etkinli\u011fi ve kurumlar\u0131n i\u015fleyi\u015fi gibi konulard\u0131r.
4- Birlik Anayasas\u0131na do\u011fru: Bu \u00e7er\u00e7evedeki konular halihaz\u0131rdaki antla\u015fmalar\u0131n basitle\u015ftirilmesi (Birlik ve Topluluklar aras\u0131 ayr\u0131m ve 3 s\u00fctunlu yap\u0131 dahil olmak \u00fczere), antla\u015fmalar\u0131n temel h\u00fck\u00fcmleriyle di\u011fer h\u00fck\u00fcmleri aras\u0131nda ayr\u0131m yap\u0131lmas\u0131, Temel Haklar \u015eart\u0131n\u0131n stat\u00fcs\u00fc, anayasal bir metin kabul edilmesi ihtimali gibi konulard\u0131r.Yukar\u0131daki konularla g\u00fcndemi olu\u015fan Kurultay 28 \u015eubat 2002’de toplanm\u0131\u015f ve yukar\u0131da belirtildi\u011fi gibi t\u00fcm bu konulara yan\u0131t olmak \u00fczere bir Anayasa tasla\u011f\u0131 haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu tasla\u011f\u0131 4 b\u00f6l\u00fcm halinde ele almak yerinde olacakt\u0131r.

A- Birli\u011fin Ama\u00e7lar\u0131, Yetkileri ve Kurumlar\u0131<\/strong>Tasla\u011f\u0131n, Birli\u011fin ama\u00e7lar\u0131, yetkileri ve kurumlar\u0131na ayr\u0131lan ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fc 9 ba\u015fl\u0131ktan olu\u015fmaktad\u0131r. Bu ba\u015fl\u0131klar\u0131 \u015f\u00f6yle \u00f6zetlemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr:
I. Ba\u015fl\u0131k (md. I-1 ila I-4) Birli\u011fin tan\u0131m\u0131 ve ama\u00e7lar\u0131na ili\u015fkindir. Taslak, Avrupa halklar\u0131ndan ve devletlerinden olu\u015fan bir Avrupa Birli\u011fi kurmakta ve bu Birli\u011fin t\u00fcm Avrupa devletlerine a\u00e7\u0131k oldu\u011funu belirtmektedir. Taslak, Birli\u011fin \u00fczerine oturdu\u011fu de\u011ferleri \u015f\u00f6yle s\u0131ralamaktad\u0131r: insan onuruna sayg\u0131, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, demokrasi, e\u015fitlik, hukuk devleti, insan haklar\u0131na sayg\u0131. Bu b\u00f6l\u00fcmle ilgili olarak tasla\u011f\u0131n getirdi\u011fi en \u00f6nemli yenilik, Birli\u011fin \u00fcye devlet kimliklerine sayg\u0131l\u0131 oldu\u011funun belirtilmi\u015f olmas\u0131 (md. I-5\/1) ve Birli\u011fe hukuksal ki\u015fili\u011fin a\u00e7\u0131k\u00e7a tan\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r (md. I-6)II. Ba\u015fl\u0131k Temel Haklar ve Birlik yurtta\u015fl\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkindir (md.I-7 ve I-8). Bu ba\u015fl\u0131kta Temel Haklar \u015eart\u0131n\u0131n Anayasan\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu ifadesi yer almaktad\u0131rIII. Ba\u015fl\u0131k Birli\u011fin yetkilerine ili\u015fkindir (md. I-9 ila I-17). Taslak, yetkilerle ilgili olarak bir s\u0131n\u0131flama getirmektedir. Buna g\u00f6re Birli\u011fin yetkileri
-m\u00fcnhas\u0131r yetkiler (\u00f6rne\u011fin ortak ticaret politikas\u0131, g\u00fcmr\u00fck birli\u011fi),
-payla\u015f\u0131lm\u0131\u015f yetkiler ( \u00f6rne\u011fin tar\u0131m, sosyal politika),
-istihdam ve ekonomik politikalar\u0131n koordinasyonu,
-ortak g\u00fcvenlik ve d\u0131\u015f politika ve
-ulusal eylemlere destek sa\u011flanan alanlar (\u00f6rne\u011fin e\u011fitim, k\u00fclt\u00fcr) bi\u00e7iminde s\u0131n\u0131flanmaktad\u0131r.Bu ba\u015fl\u0131k, AT antla\u015fmas\u0131n\u0131n 308. maddesindeki (eski 235. madde) esneklik h\u00fckm\u00fcn\u00fc korumu\u015ftur. Taslakta yer alan d\u00fczenlemeye g\u00f6re, Birli\u011fin ama\u00e7lar\u0131ndan birinin ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in bir tasarruf gerekli olur ve bu konuda Birli\u011fe tan\u0131nan yetkilerde bir eksiklik oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131rsa, Konsey, Komisyonun teklifi \u00fczerine Avrupa Parlamentosunun onay\u0131n\u0131 ald\u0131ktan sonra oybirli\u011fiyle gerekli \u00f6nlemleri al\u0131r (md. I-17).IV. Ba\u015fl\u0131k Birli\u011fin kurumlar\u0131yla ilgilidir (md. I-18 ila I-31). Ba\u015ftan belirtmek gerekir ki ne kadar ele\u015ftirilirse ele\u015ftirilsin tasla\u011f\u0131n en \u00e7ok yenilik \u00f6ng\u00f6ren ba\u015fl\u0131klar\u0131ndan biri bu ba\u015fl\u0131kt\u0131r.\u00d6ncelikle kurumsal \u00e7er\u00e7evede \u00f6nemli bir de\u011fi\u015fiklik yap\u0131larak Devlet ve H\u00fck\u00fcmet Ba\u015fkanlar\u0131 Konseyine kurum stat\u00fcs\u00fc verildi\u011fini belirtmek gerekir (md. I-18). Bu genel de\u011fi\u015fikli\u011fin yan\u0131 s\u0131ra kurumlarla ilgili \u015fu de\u011fi\u015fiklikler getirilmi\u015ftir:Avrupa Parlamentosundaki milletvekili say\u0131s\u0131 736 ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (md. I-19). Bunun yan\u0131 s\u0131ra Parlamentonun Konseyle birlikte ortak yasama organ\u0131 oldu\u011funu (9), ortak-karar prosed\u00fcr\u00fcn\u00fcn genel yasama prosed\u00fcr\u00fc olarak taslakta nitelendi\u011fini ve 30 civar\u0131ndaki yeni alanda da bu prosed\u00fcr\u00fcn uygulanmas\u0131n\u0131n kabul edildi\u011fini belirtmek gerekir. Bununla birlikte 50 civar\u0131ndaki konuda hala oybirli\u011fi sistemi devam etmektedir.Devlet ve H\u00fck\u00fcmet Ba\u015fkanlar\u0131 Konseyi’ne bu Konsey taraf\u0131ndan 2,5 y\u0131l s\u00fcreyle bir Ba\u015fkan se\u00e7ilmesi sisteminin getirildi\u011fini, 2 kez se\u00e7ilmenin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu belirtmek gerekir (md. I-21). Ba\u015fkan se\u00e7ilecek ki\u015finin \u00f6nceki d\u00f6nemlerde bu Konseyin \u00fcyeleri aras\u0131nda yer alm\u0131\u015f, ya da halihaz\u0131rda bu Konseyin \u00fcyesi olmas\u0131 gerekmektedir. Ba\u015fkan Devlet ve H\u00fck\u00fcmet Ba\u015fkanlar\u0131 Konseyinin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 canland\u0131rma, toplant\u0131lar\u0131na ba\u015fkanl\u0131k etme, devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 sa\u011flama gibi g\u00f6revleri yerine getirecektir. Ayr\u0131ca taslak Devlet ve H\u00fck\u00fcmet Ba\u015fkanlar\u0131 Konseyinin olu\u015fumunu da d\u00fczenlemektedir. Buna g\u00f6re Devlet ve H\u00fck\u00fcmet Ba\u015fkanlar\u0131 Konseyi, Ba\u015fkan, Devlet ve H\u00fck\u00fcmet Ba\u015fkanlar\u0131, Komisyon Ba\u015fkan\u0131 ve Avrupa Birli\u011fi D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131ndan olu\u015fmaktad\u0131r. Taslakta ayr\u0131ca Devlet ve H\u00fck\u00fcmet Ba\u015fkanlar\u0131 Konseyinin her 3 ayda bir toplanmas\u0131 kural\u0131 benimsenmi\u015ftir (md. I-21).Bakanlar Konseyiyle ilgili olarak Bakanlar Konseyinin olu\u015fumlar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n azalt\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmek gerekir (md. I-23). Bundan b\u00f6yle Bakanlar Konseyinin Genel \u0130\u015fler Konseyi, Yasama fonksiyonunu icra edecek Konsey, D\u0131\u015fi\u015fleri Konseyi ve Ecofin (Ekonomi ve Maliye) gibi olu\u015fumlar\u0131 s\u00f6z konusu olacakt\u0131r. Konseyin bu olu\u015fumlar\u0131n\u0131n ba\u015fkanl\u0131klar\u0131 Devlet ve H\u00fck\u00fcmet Ba\u015fkanlar\u0131 Konseyinde konsens\u00fcsle belirlenecek bir \u00fcye devlet taraf\u0131ndan 1 y\u0131l s\u00fcreyle y\u00fcr\u00fct\u00fclebilecektir. Ancak bu kuraldan D\u0131\u015fi\u015fleri Konseyi istisnad\u0131r. Zira Konseyin bu olu\u015fumunun ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 AB D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 y\u00fcr\u00fctecektir.AB D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Birli\u011fin hem ortak g\u00fcvenlik ve d\u0131\u015fi\u015fleri y\u00fcksek temsilcisi, hem de d\u0131\u015f ili\u015fkilerden sorumlu komiseri s\u0131fat\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yacakt\u0131r (md. I-27). Daha a\u00e7\u0131k bir anlat\u0131mla, AB D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131’n\u0131n “\u00e7ifte kasketli” olma durumu s\u00f6z konusudur. Taslaktaki d\u00fczenlemeye g\u00f6re AB D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131, Komisyon Ba\u015fkan\u0131n\u0131n mutabakat\u0131yla Devlet ve H\u00fck\u00fcmet Ba\u015fkanlar\u0131 Konseyi taraf\u0131ndan belirlenecek ve Komisyon Ba\u015fkan\u0131n\u0131n yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revini de \u00fcstlenecektir. Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda AB D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131n\u0131n yeni sistemde olduk\u00e7a \u00f6nemli bir role sahip olaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.Komisyonun olu\u015fumuyla ilgili olarak taslak olduk\u00e7a ilgin\u00e7 bir y\u00f6ntem benimsemi\u015ftir (md. I-25). Buna g\u00f6re Komisyon 2009 y\u0131l\u0131ndan itibaren 1 Ba\u015fkan, 1 Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 (ayr\u0131ca AB D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 otomatik olarak Komisyon Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 olacakt\u0131r) ve 13 Komiser olmak \u00fczere toplam 15 \u00fcyeden olu\u015facakt\u0131r. S\u00f6z konusu 13 Komiser \u00fcye devletlerden e\u015fitlik\u00e7i rotasyon sistemine g\u00f6re (10) belirlenecek ve \u00fcye devletler taraf\u0131ndan her devlet i\u00e7in \u00f6nerilen 3 isim aras\u0131ndan Komisyon Ba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan se\u00e7ilecektir. Ayr\u0131ca Komisyonda oy hakk\u0131na sahip olmayan Komiserlerin de yer alabilece\u011fi taslakta yer alan ilgin\u00e7 bir tekliftir. Son olarak Devlet ve H\u00fck\u00fcmet Ba\u015fkanlar\u0131 Konseyi, Komisyon Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in aday belirlerken Avrupa Parlamentosu se\u00e7imlerinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 hesaba katacakt\u0131r (md. I-26).Taslak Adalet Divan\u0131n\u0131n olu\u015fumuyla ilgili olarak da ilgin\u00e7 bir d\u00fczenlemeye gitmi\u015ftir. Buna g\u00f6re Adalet Divan\u0131, Avrupa Adalet Divan\u0131, \u00dcst Derece Mahkemesi (Tribunal de Grande Instance) ve Uzmanla\u015fm\u0131\u015f Mahkemelerden olu\u015facakt\u0131r (md. I-28).Kurumsal sistemle ilgili son de\u011fi\u015fiklik nitelikli \u00e7o\u011funlukla ilgilidir. Taslak, bir oylama sistemi olarak nitelikli \u00e7o\u011funlu\u011fu yeniden tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r (md. I-24). Buna g\u00f6re 2009’dan itibaren nitelikli \u00e7o\u011funluk, \u00fcye devletlerin salt \u00e7o\u011funlu\u011funun ya da -Komisyonun teklifi \u00fczerine karar verilmeyen durumlarda- 2\/3 \u00e7o\u011funlu\u011funun oylar\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fecektir. Ayr\u0131ca bir teklif ya da karar lehinde oy kullanan \u00fcye devletlerin, Birlik n\u00fcfusunun en az be\u015fte \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fc (% 60) temsil etmesi gerekmektedir. B\u00f6ylece tasla\u011f\u0131n Amsterdam antla\u015fmas\u0131ndan bu yana seslendirilen \u00e7ifte \u00e7o\u011funluk (\u00fcye devlet say\u0131s\u0131+toplam n\u00fcfus) y\u00f6n\u00fcnde tercihini kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmaz.V. Ba\u015fl\u0131k Birli\u011fin yetkilerinin kullan\u0131m\u0131yla ilgilidir (md. I-32 ila I-43). Bu ba\u015fl\u0131k Birli\u011fin yasal d\u00fczenleme ara\u00e7lar\u0131n\u0131, ortak d\u0131\u015f politika, g\u00fcvenlik ve savunma ilkelerini tan\u0131mlamakta, ayr\u0131ca \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, g\u00fcvenlik ve adalet alan\u0131n\u0131n hayata ge\u00e7irilmesini belirlemektedir.Bu ba\u015fl\u0131kta ayr\u0131ca Birli\u011fin yasal d\u00fczenleme teknikleri de 6 ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (md. I-32). Bunlar s\u0131rayla yasa, \u00e7er\u00e7eve-yasa, y\u00f6netmelik, karar, tavsiye ve g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcr. Yasal ve y\u00f6netsel d\u00fczenlemeler aras\u0131ndaki hiyerar\u015fi de taslakta d\u00fczenlenmi\u015ftir. Buna g\u00f6re yasa, bir alanda \u00f6nemli unsurlar\u0131 belirleyecek, daha teknik y\u00f6nler Komisyona b\u0131rak\u0131labilecektir (md. I-35). Tasla\u011fa g\u00f6re yasalar\u0131n esas olmayan \u00f6\u011felerini tamamlayan ya da de\u011fi\u015ftiren uygulama y\u00f6netmeliklerini Konsey ve Parlamentonun denetiminde yaln\u0131zca Komisyon kabul edebilecektir (md. I-36). Bunun yan\u0131 s\u0131ra bir yandan ortak g\u00fcvenlik ve d\u0131\u015f politika konusunda, di\u011fer yandan \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, g\u00fcvenlik ve adalet konular\u0131nda (md. I-41) karar alma prosed\u00fcrleriyle ilgili \u00f6zel h\u00fck\u00fcmler \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr (md. I-39 ve I-40).VI. Ba\u015fl\u0131k Birli\u011fin demokratik hayat\u0131yla ilgilidir (md. I-44 ila I-51). Bu ba\u015fl\u0131k kat\u0131l\u0131mc\u0131 demokrasi veya kurumlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n saydaml\u0131\u011f\u0131 gibi baz\u0131 ilkeleri koymaktad\u0131r. Bu ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n as\u0131l orijinal yan\u0131, Birlik kurumlar\u0131 i\u00e7in sivil topluma dan\u0131\u015fma, saydaml\u0131k (md. I-49), belgelere eri\u015fim, ki\u015fisel bilgilerin korunmas\u0131 (md. I-50) gibi konularda yeni y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015f olmas\u0131d\u0131r. Dahas\u0131 sosyal partnerlerin ve kiliselerin rolleri taslakta sa\u011flam bi\u00e7imde yer alm\u0131\u015ft\u0131r (md. I-51). Ayr\u0131ca yasama s\u00fcrecinde yurtta\u015f giri\u015fimi ilkesi kabul edilmi\u015ftir. Buna g\u00f6re 1 milyon yurtta\u015f\u0131n imzas\u0131, Komisyona yeni bir teklif haz\u0131rlamas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde bir giri\u015fim i\u00e7in yeterli olacakt\u0131r (md. I-46\/4).VII. Ba\u015fl\u0131k Birli\u011fin mali yap\u0131s\u0131yla ilgilidir ve Birli\u011fin b\u00fct\u00e7esiyle ilgili ilkeleri koymaktad\u0131r (md. I-52 ila I-55). Taslak, \u015fu ankine g\u00f6re daha basit bir prosed\u00fcrle Birlik b\u00fct\u00e7esinin Konsey ve Avrupa Parlamentosu taraf\u0131ndan kabul edilece\u011fini \u00f6ng\u00f6rmektedir (md. III-306). Ayn\u0131 \u00e7er\u00e7evede Konsey taraf\u0131ndan kabul edilen ve “\u00e7ok y\u0131ll\u0131k mali \u00e7er\u00e7eve” ad\u0131 verilen yasa, Birli\u011fin harcamalar\u0131n\u0131n \u00fcst s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 belirleyecektir (md. I-54 ve III-306). Y\u0131ll\u0131k b\u00fct\u00e7eler Konsey taraf\u0131ndan belirlenen \u00e7ok y\u0131ll\u0131k mali \u00e7er\u00e7eveye riayet etmek zorundad\u0131r.VIII. Ba\u015fl\u0131k Birli\u011fin yak\u0131n \u00e7evresiyle ili\u015fkileri \u00fczerinedir (md. I-56). Bu ba\u015fl\u0131k, Birli\u011fin yak\u0131n \u00e7evresiyle iyi kom\u015fuluk ili\u015fkileri kurmas\u0131na ve bir refah alan\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131na ili\u015fkindir. Ancak bu ba\u015fl\u0131kla ilgili olarak bir tak\u0131m spek\u00fclasyonlar yap\u0131lmaktad\u0131r. Bu spek\u00fclasyonlara g\u00f6re bu ba\u015fl\u0131k, Kurultay Ba\u015fkan\u0131 Valery Giscard D’Estaing taraf\u0131ndan tasla\u011fa koydurulmu\u015f olup T\u00fcrkiye’nin \u00fcyeli\u011fini engellemeye y\u00f6neliktir. Taslaktaki bu h\u00fck\u00fcmler kabul edildi\u011fi takdirde, Birlik T\u00fcrkiye’yi tam \u00fcye olarak almaktansa bu h\u00fck\u00fcmleri temel alarak T\u00fcrkiye’yle daha yak\u0131n ili\u015fkiler kurmay\u0131 ye\u011fleyecektir. Bu t\u00fcr de\u011ferlendirmeler yukar\u0131da da belirtildi\u011fi gibi spek\u00fclasyondan \u00f6teye gitmemekte ve dile getirilmesi bile T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece inciticidir.I. B\u00f6l\u00fcm\u00fcn son ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ise Birli\u011fe aidiyet ba\u015fl\u0131kl\u0131 IX. Ba\u015fl\u0131kt\u0131r (md. I-57 ila I-59). Bu ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda Avrupa Birli\u011fi’ne \u00fcye olmak i\u00e7in gerekli kriterler, Birli\u011fe \u00fcye olma prosed\u00fcr\u00fc, temel haklar\u0131n ihlali durumunda Birlik \u00fcyeli\u011finin ask\u0131ya al\u0131nmas\u0131, Birlikten kendi iste\u011fiyle \u00e7\u0131kma gibi konular d\u00fczenlenmi\u015ftir. Bu konular aras\u0131nda Birlikten kendi iste\u011fiyle \u00e7\u0131kma konusu tasla\u011f\u0131n getirdi\u011fi bir yenilik olup tasla\u011f\u0131n I-59 maddesinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Bu maddede \u00f6ng\u00f6r\u00fclen d\u00fczenlemeye g\u00f6re, her \u00fcye devlet kendi anayasal kurallar\u0131na uygun bir bi\u00e7imde Birlikten \u00e7\u0131kabilir. B\u00f6yle bir durumda bu devletle Birli\u011fin ili\u015fkileri \u00f6zel bir anla\u015fmayla d\u00fczenlenecektir. Bu anla\u015fma \u00e7er\u00e7evesinde Birli\u011fi Konsey temsil edecek ve Konsey Avrupa Parlamentosunun onay\u0131n\u0131 ald\u0131ktan sonra nitelikli \u00e7o\u011funlukla karar verecektir.Son olarak I. B\u00f6l\u00fcm\u00fcn sonunda protokollerle d\u00fczenlenen 2 konuya de\u011finmekte yarar vard\u0131r: Bunlardan birincisi ikincillik (s\u00fcbsidiyarite) ve oranl\u0131l\u0131k ilkelerinin uygulanmas\u0131d\u0131r. Protokolde yer alan d\u00fczenlemeye g\u00f6re, Komisyon bir teklif yapt\u0131\u011f\u0131 zaman bu iki ilkeyi nas\u0131l hesaba katt\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayacakt\u0131r (Protokol md. 4). Ayr\u0131ca ulusal parlamentolar Komisyonun teklifini inceleyebilir ve ikincillik ilkesine riayet edilmedi\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndeyse bir gerek\u00e7eli g\u00f6r\u00fc\u015f a\u00e7\u0131klayabilir. E\u011fer \u00fcye devletlerden \u00fc\u00e7te birinin de ulusal parlamentolar\u0131 ayn\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fteyse Komisyon teklifini yeniden form\u00fcle etmek zorundad\u0131r (Protokol md. 6). Teklif d\u00fczeyindeki bu kontrole bir de a posteriori bir kontrol eklenmi\u015ftir. O da ilgili d\u00fczenleme kabul edildikten sonra a\u00e7\u0131lacak davalar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Adalet Divan\u0131 taraf\u0131ndan yarg\u0131sal olarak yap\u0131lacakt\u0131r (Protokol md. 7).G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi taslak ikincillik ve oranl\u0131l\u0131k ilkelerinin uygulanmas\u0131yla ilgili olarak olduk\u00e7a karma\u015f\u0131k ve c\u00fcretkar bir denetim mekanizmas\u0131 getirmi\u015ftir. Ancak bu mekanizman\u0131n H\u00fck\u00fcmetleraras\u0131 Konferansta da kabul g\u00f6r\u00fcp g\u00f6rmeyece\u011fini, kabul g\u00f6rse bile etkin olarak i\u015fleyip i\u015flemeyece\u011fini zaman bize g\u00f6sterecektir.\u0130kinci konu ulusal parlamentolar\u0131n rol\u00fcd\u00fcr. \u0130lgili Protokolde benimsenen d\u00fczenlemeye g\u00f6re ulusal parlamentolar, Komisyon taraf\u0131ndan yap\u0131lan her t\u00fcrl\u00fc teklif ve \u00f6neri i\u00e7in Konsey ve Avrupa Parlamentosuyla ayn\u0131 zamanda bilgilendirileceklerdir (Protokol md. 1 ve 2). Ayr\u0131ca ulusal parlamentolar Konseyde kendi h\u00fck\u00fcmetlerinin benimsedikleri pozisyonlar\u0131 izleme olana\u011f\u0131na sahip olacaklard\u0131r. Bunun yan\u0131 s\u0131ra ulusal parlamentolar ikincillik ilkesinin uygulanmas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde, teklif a\u015famas\u0131nda yukar\u0131da aktar\u0131lan “erken uyar\u0131” mekanizmas\u0131n\u0131 harekete ge\u00e7irebileceklerdir (Protokol md. 3). B\u00f6ylece ulusal parlamentolar yasama s\u00fcrecini daha etkin bir bi\u00e7imde etkileme olana\u011f\u0131na sahip olacaklard\u0131r. Son olarak Avrupa Parlamentosu ve ulusal parlamentolar aras\u0131 i\u015fbirli\u011finin geli\u015ftirilmesi konusunun da bu Protokolde yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmek gerekir (Protokol md. 9-10).B- Temel Haklar \u015eart\u0131yla \u0130lgili Geli\u015fmeler<\/strong>Temel Haklar \u015eart\u0131 tasla\u011f\u0131n i\u00e7ine dahil edilmi\u015f ve tasla\u011f\u0131n II. B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u015earta ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (md. II-1 ila II-54). \u00d6ze ili\u015fkin olmayan baz\u0131 d\u00fczeltmelerin d\u0131\u015f\u0131nda Temel Haklar \u015eart\u0131 bu b\u00f6l\u00fcmde aynen yer almaktad\u0131r. Bu nedenle k\u0131saca \u015eart\u0131n i\u00e7eri\u011fine de\u011finmekte yarar vard\u0131r.Temel Haklar \u015eart\u0131 medeni, siyasi, ekonomik ve sosyal haklar\u0131 i\u00e7ermektedir (11). Ancak \u015eartta, haklar\u0131n bu bi\u00e7imde b\u00f6l\u00fcmlenmesi yerine orijinal bir b\u00f6l\u00fcmlenme tercih edilmi\u015f ve a\u015fa\u011f\u0131da ele al\u0131nan 7 b\u00f6l\u00fcm halinde \u015eart Anayasa tasla\u011f\u0131nda yer almaktad\u0131r:
1- \u0130lk b\u00f6l\u00fcm\u00fcn ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 Onur (dignit\u00e9)dur. 5 maddeden olu\u015fan bu b\u00f6l\u00fcmde, s\u0131rayla insan onurunun ihlal edilemezli\u011fi (inviolabilit\u00e9), ya\u015fam hakk\u0131, ki\u015finin bedensel ve ruhsal dokunulmazl\u0131k hakk\u0131, i\u015fkence veya insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 veya al\u00e7alt\u0131c\u0131 muamele veya ceza yasa\u011f\u0131, k\u00f6lelik ve zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lma yasa\u011f\u0131 gibi konular yer almaktad\u0131r. Bu b\u00f6l\u00fcmde dikkati \u00e7eken h\u00fck\u00fcm “hi\u00e7 kimse \u00f6l\u00fcm cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131lmamal\u0131 veya idam edilmemelidir” h\u00fckm\u00fcd\u00fcr.
2- \u0130kinci b\u00f6l\u00fcm, \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere (libert\u00e9s) ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Toplam 14 maddeden olu\u015fan bu b\u00f6l\u00fcmde, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve g\u00fcvenlik hakk\u0131, \u00f6zel ya\u015fama ve aile ya\u015fam\u0131na sayg\u0131, ki\u015fisel bilgilerin korunmas\u0131, evlenme ve aile kurma hakk\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnce, vicdan ve din \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, ifade ve haber alma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, toplanma ve \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, ticari faaliyette bulunma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, m\u00fclk edinme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, s\u0131\u011f\u0131nma hakk\u0131, ihra\u00e7, s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 veya iade etme yasa\u011f\u0131 gibi konular\u0131n yan\u0131 s\u0131ra sanat ve bilim \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, e\u011fitim hakk\u0131, meslek se\u00e7me ve \u00e7al\u0131\u015fma hakk\u0131 gibi yeni ku\u015fak hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler bulunmaktad\u0131r.
3- E\u015fitlik konusuna ayr\u0131lan 3. B\u00f6l\u00fcm, toplam 7 maddeden olu\u015fmakta ve yasa \u00f6n\u00fcnde e\u015fitlik, ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yasa\u011f\u0131, din, dil ve k\u00fclt\u00fcr \u00e7e\u015fitlili\u011fi, kad\u0131n-erkek e\u015fitli\u011fi, \u00e7ocuk haklar\u0131, ya\u015fl\u0131lar\u0131n haklar\u0131, engellilerin toplumla b\u00fct\u00fcnle\u015ftirilmesi gibi konular bu b\u00f6l\u00fcmde yer almaktad\u0131r. Dikkat edilirse bu konular\u0131n hemen hemen tamam\u0131n\u0131n, yeni ku\u015fak hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler aras\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.
4- Ku\u015fkusuz \u015eart\u0131n en ilgin\u00e7 ve modern b\u00f6l\u00fcm\u00fc Dayan\u0131\u015fma (solidarit\u00e9) ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan 4. B\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Toplam 12 maddeden olu\u015fan bu b\u00f6l\u00fcmde s\u0131ras\u0131yla \u015fu konulara yer verilmi\u015ftir: i\u015f\u00e7ilerin i\u015fletme i\u00e7inde bilgi alma ve dan\u0131\u015fma hakk\u0131, toplu s\u00f6zle\u015fme g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri yapma ve eylem hakk\u0131, i\u015fe yerle\u015ftirme hizmetlerinden yararlanma hakk\u0131, haks\u0131z i\u015ften \u00e7\u0131karmaya kar\u015f\u0131 koruma, adil ve hakkaniyete uygun \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131, \u00e7ocuk i\u015f\u00e7i \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rman\u0131n yasaklanmas\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fan gen\u00e7lerin korunmas\u0131, aile ve meslek ya\u015fam\u0131, sosyal g\u00fcvenlik ve sosyal yard\u0131m, sa\u011fl\u0131k hizmetleri, genel ekonomik konulardaki hizmetlerden yararlanma, \u00e7evrenin korunmas\u0131 ve t\u00fcketicinin korunmas\u0131. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi \u00e7evre bir kenara b\u0131rak\u0131lacak olursa, bu b\u00f6l\u00fcmde yer alan h\u00fck\u00fcmler daha ziyade sosyal i\u00e7eriklidir.
5- \u015eart\u0131n getirdi\u011fi bir di\u011fer yenilik, Birlik yurtta\u015flar\u0131n\u0131n bug\u00fcne kadar kurucu antla\u015fmalar\u0131n \u00e7e\u015fitli h\u00fck\u00fcmlerinde da\u011f\u0131lm\u0131\u015f olan haklar\u0131n\u0131 tek b\u00f6l\u00fcm alt\u0131nda toplam\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. B\u00f6ylece doktrin taraf\u0131ndan da ileri s\u00fcr\u00fclen bu teklif, projede somut bir \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturulmu\u015ftur. Yurtta\u015flar\u0131n Haklar\u0131 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan bu b\u00f6l\u00fcmde \u015fu haklar yer almaktad\u0131r: ikamet \u015fart\u0131na ba\u011fl\u0131 olmaks\u0131z\u0131n Avrupa Parlamentosu se\u00e7imlerinde ve yerel se\u00e7imlerde oy kullanma ve aday olma hakk\u0131, iyi idare hakk\u0131, belgelere eri\u015fme hakk\u0131, Arabulucuya ba\u015fvurma hakk\u0131, dola\u015f\u0131m ve ikamet \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, diplomatik ve konsolosluk korumas\u0131.
6- Bireylerin etkin bir yarg\u0131sal korumaya kavu\u015fturulmas\u0131 konusuyla ilgili h\u00fck\u00fcmler 6. B\u00f6l\u00fcmde Adalet ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Toplam 4 maddeden olu\u015fan bu b\u00f6l\u00fcmde s\u0131ras\u0131yla etkin yarg\u0131sal ba\u015fvuru ve adil yarg\u0131lanma hakk\u0131, masuniyet karinesi ve savunma hakk\u0131, cezay\u0131 gerektiren su\u00e7lar\u0131n ve cezalar\u0131n orant\u0131l\u0131 olmas\u0131 ve yasada tan\u0131mlanmas\u0131, cezay\u0131 gerektiren ayn\u0131 su\u00e7tan iki kere yarg\u0131lanmama veya cezaland\u0131r\u0131lmama gibi konular yer almaktad\u0131r.
7- Nihayet 4 maddeden olu\u015fan son b\u00f6l\u00fcm Genel H\u00fck\u00fcmler ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu b\u00f6l\u00fcmde projenin kapsam\u0131, teminat alt\u0131na al\u0131nan haklar\u0131n kapsam\u0131, koruma d\u00fczeyi ve haklar\u0131n istismar edilmemesi gibi t\u00fcm haklara ili\u015fkin yatay h\u00fck\u00fcmler olarak adland\u0131r\u0131labilecek genel h\u00fck\u00fcmler yer almaktad\u0131r.\u015eart\u0131n taslak i\u00e7ine dahil edilmesiyle Birli\u011fin bir temel haklar kataloguna sahip olmas\u0131 hedeflenmi\u015ftir. \u015eart\u0131n h\u00fck\u00fcmleri ba\u011flay\u0131c\u0131 bir g\u00fcce sahiptir. Bununla birlikte bu durumun Birli\u011fin yetkilerinde bir geni\u015flemeye neden olmamas\u0131 gerekir.Birlik kurum ve organlar\u0131 \u015eartta yer alan haklara riayet etmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcrler. Ayn\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck Birlik hukukunu uygulamaya koymalar\u0131 esnas\u0131nda \u00fcye devletler i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Adalet Divan\u0131 \u015earta riayet edilip edilmedi\u011fini kontrolle g\u00f6revlendirilmi\u015ftir.Son olarak halihaz\u0131rdaki antla\u015fmalar uyar\u0131nca Avrupa Birli\u011finin Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesine taraf olma yetkisinin bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmek gerekir. Oysa taslak bu noktada radikal bir \u00e7\u00f6z\u00fcm benimseyerek bu yetkiyi Birli\u011fe tan\u0131m\u0131\u015f ve Birli\u011fin s\u00f6z konusu S\u00f6zle\u015fmeye taraf olmas\u0131 i\u00e7in gerekli giri\u015fimleri yapaca\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir (md. I-7\/2). Dolay\u0131s\u0131yla tasla\u011f\u0131n benimsedi\u011fi yakla\u015f\u0131ma g\u00f6re, Temel Haklar \u015eart\u0131n\u0131n Avrupa Birli\u011fi Anayasas\u0131nda yer almas\u0131 ve Avrupa Birli\u011finin Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesine taraf olmas\u0131 birbirinin alternatifi olmay\u0131p tam tersine birbirinin tamamlay\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r.

C- Ortak Politikalarla \u0130lgili Geli\u015fmeler<\/strong>Tasla\u011f\u0131n III. B\u00f6l\u00fcm\u00fc ortak politikalara ili\u015fkindir. Bu b\u00f6l\u00fcm Birli\u011fin ortak politika ve eylemlerini d\u00fczenlemekte olup, halihaz\u0131rdaki h\u00fck\u00fcmlerin tamam\u0131na yak\u0131n\u0131 tasla\u011f\u0131n bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yer almaktad\u0131r.Bu b\u00f6l\u00fcmde \u015fu hususlar dikkati \u00e7ekmektedir:
\u00d6ncelikle taslak, ortak g\u00fcvenlik ve d\u0131\u015f politika, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, g\u00fcvenlik ve adalet alan\u0131, ekonomik ve parasal Birlik gibi baz\u0131 politikalar\u0131n reformuna \u00f6zel bir \u00f6nem vermektedir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Birli\u011fin y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc di\u011fer politikalarla ilgili olarak taslak \u00f6nemli de\u011fi\u015fiklikler i\u00e7ermemektedir.Taslakta ayr\u0131ca Birli\u011fin politikalar \u00e7er\u00e7evesindeki eyleminin uyumuna \u00f6zel bir \u00f6nem verilmektedir. Bu \u00e7er\u00e7evede politikalar\u0131n tan\u0131m\u0131 ve uygulamalar\u0131nda f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi, \u00e7evre, t\u00fcketicinin korunmas\u0131 gibi bir tak\u0131m hususlara dikkat edilece\u011fi ifade edilmektedir.Son olarak taslak, Birli\u011fin baz\u0131 alanlarda faaliyet g\u00f6sterebilmesi i\u00e7in yeni olanaklar \u00f6ng\u00f6rmektedir. Bu \u00e7er\u00e7evede a\u015fa\u011f\u0131daki alanlarda Birli\u011fin gerekti\u011finde m\u00fcdahale edebilmesine olanak sa\u011flayan hukuksal altyap\u0131n\u0131n olu\u015fturuldu\u011funu belirtmek gerekir:
-Kamu sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 (SARS, biyolojik ter\u00f6rizm gibi yurtta\u015flar\u0131n g\u00fcvenli\u011fini tehdit eden unsurlara kar\u015f\u0131)
-Enerji (kamu hizmetine eri\u015fimi kolayla\u015ft\u0131rmak, ikmal g\u00fcvenli\u011fini, yenilenebilir enerjilerin geli\u015ftirilmesini sa\u011flamak i\u00e7in)
-Sivil savunma (do\u011fa ya da insan kaynakl\u0131 afetlerle m\u00fccadelede \u00fcye devletlere yard\u0131m i\u00e7in)
-Spor (e\u011fitim boyutunun geli\u015ftirilmesi ve dopinge kar\u015f\u0131 m\u00fccadele \u00e7abalar\u0131n\u0131n koordinasyonu i\u00e7in).Bu b\u00f6l\u00fcmde son olarak d\u0131\u015f ili\u015fkiler alan\u0131yla \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, g\u00fcvenlik ve adalet konular\u0131na g\u00f6z atmak yerinde olacakt\u0131r.\u00d6ncelikle Birli\u011fin d\u0131\u015far\u0131ya y\u00f6nelik t\u00fcm eylemlerinin -gerek insani, gerek politik gerekse ekonomik- tasla\u011f\u0131n III. B\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yer alan V. Ba\u015fl\u0131kta topland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmek gerekir (12). Bu da kurucu antla\u015fmalar\u0131n \u00e7e\u015fitli yerlerinde da\u011f\u0131lm\u0131\u015f durumda bulunan \u015fu anki d\u00fczenlemeye g\u00f6re daha d\u00fczenli ve uyumlu bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm arz etmektedir.D\u0131\u015f politika konusunda bir \u00e7ok konuda oybirli\u011fiyle karar al\u0131nmaya devam edilecektir (md. I-39 ve md. III-196). Bu nokta taslaktan bu konuda b\u00fcy\u00fck bir ilerleme bekleyenleri d\u00fc\u015f k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011fratm\u0131\u015ft\u0131r. D\u0131\u015f politika konusunda en \u00f6nemli geli\u015fme yukar\u0131da ele al\u0131nan Birlik D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 makam\u0131n\u0131n ihdas edilmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Birlik D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 d\u0131\u015f politika konular\u0131ndan \u00fcye devletlere yak\u0131n temas halinde \u00e7al\u0131\u015facak ve Birli\u011fin 125 de\u011fi\u015fik \u00fclkedeki diplomatik temsilcilikleri Birlik D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131na ba\u011fl\u0131 olacakt\u0131r. Bu ki\u015fi Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u00fcvenlik Konseyinde de Birlik ad\u0131na konu\u015fabilecektir (md. III-192).Savunma politikas\u0131 konusunda taslak radikal de\u011fi\u015fiklikler i\u00e7ermemektedir. NATO ile rekabete girme ya da baz\u0131 \u00fclkelerin tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131na son verme gibi durumlar s\u00f6z konusu de\u011fildir (md. I-40). Ayr\u0131ca savunma konusunda Avrupa Silahlanma Ajans\u0131 kurulmas\u0131 taslakta yer almaktad\u0131r (md. I-40 ve md. III-207). B\u00f6ylece birden fazla \u00fclkenin ayn\u0131 konuda vakit ve para harcamas\u0131 \u00f6nlenecektir. Ter\u00f6rist sald\u0131r\u0131 veya do\u011fal afet durumunda Birli\u011fin m\u00fcdahale etme olana\u011f\u0131 taslakta yer almaktad\u0131r (md. I-40).Ortak Ticaret Politikas\u0131 alan\u0131nda \u015fimdiye kadar neredeyse hi\u00e7 rol\u00fc olmayan Avrupa Parlamentosunun rol\u00fc art\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece Parlamento Konseyle neredeyse e\u015fit konuma gelmi\u015ftir (md. III-212).Taslakta insani yard\u0131m politikas\u0131yla ilgili d\u00fczenleme h\u00fckm\u00fc yer almakta ve bu politikan\u0131n uluslararas\u0131 insani yard\u0131m hukuku kurallar\u0131na ba\u011fl\u0131 olaca\u011f\u0131 belirtilmektedir (md. III-188 ve md. III-218).D\u0131\u015fa y\u00f6nelik son konu Birli\u011fin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00fclke ya da \u00f6rg\u00fctlerle uluslararas\u0131 anla\u015fma yapmas\u0131d\u0131r. Taslakta yer alan d\u00fczenlemeye g\u00f6re Komisyon ya da Birlik D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri y\u00fcr\u00fctecek, Konsey Avrupa Parlamentosuyla birlikte anla\u015fmay\u0131 sonu\u00e7land\u0131racakt\u0131r (md. III-220 ila 223).\u00d6zg\u00fcrl\u00fck, g\u00fcvenlik ve adalet alan\u0131yla ilgili olarak tasla\u011f\u0131n getirdi\u011fi en \u00f6nemli de\u011fi\u015fiklik III. s\u00fctunu kald\u0131rm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Bunun yerine Birli\u011fin t\u00fcm politikalar\u0131 (II. ve III. s\u00fctunlar da dahil olmak \u00fczere) tek bir \u00e7at\u0131 alt\u0131nda toplanm\u0131\u015f ve karar prosed\u00fcrlerinin daha demokratik, etkin ve saydam hale getirilmesi ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede \u00fcye devletlerin d\u00f6rtte biri taraf\u0131ndan sunulan bir teklif Komisyonun teklifiyle ayn\u0131 niteli\u011fe sahiptir. Di\u011fer bir deyi\u015fle taslakta da Komisyon teklif yetkisini \u00fcye devletlerle payla\u015fmaktad\u0131r. Ayn\u0131 bi\u00e7imde III. s\u00fctun \u00e7er\u00e7evesinde oybirli\u011fi yerini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde nitelikli \u00e7o\u011funlu\u011fa b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r.Di\u011fer yandan III. s\u00fctunla ilgili olarak kurumsal anlamda da bir tak\u0131m de\u011fi\u015fiklikler \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu noktada \u015fu anki durumda neredeyse hi\u00e7 rol\u00fc olmayan Avrupa Parlamentosu Konseyle ortak karar organ\u0131 haline getirilmi\u015ftir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra Adalet Divan\u0131n\u0131n yarg\u0131 yetkisine ili\u015fkin k\u0131s\u0131tlamalar kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, Adalet Divan\u0131 III. s\u00fctun \u00e7er\u00e7evesinde kabul edilen t\u00fcm kararlar \u00fczerinde yarg\u0131sal kontrol yetkisine kavu\u015fmu\u015ftur.Kurumsal konular\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda III. s\u00fctunda \u015fu noktalarda da bir tak\u0131m de\u011fi\u015fiklikler \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr:\u00d6ncelikle Birli\u011fin, tek bir m\u00fclteci stat\u00fcs\u00fcn\u00fc ve ortak iltica prosed\u00fcr\u00fcn\u00fc i\u00e7eren bir ortak iltica politikas\u0131 olmas\u0131 fikri taslakta a\u00e7\u0131k\u00e7a yer almaktad\u0131r (md. III-161). Dolay\u0131s\u0131yla iltica konusunda halen y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan minimum kurallar\u0131n belirlenmesi yakla\u015f\u0131m\u0131 bir kenara b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 bi\u00e7imde taslak \u015fu anki durumdan farkl\u0131 olarak Birli\u011fin g\u00f6\u00e7 konusunda ortak bir politikas\u0131n\u0131n olmas\u0131 fikrine a\u00e7\u0131k\u00e7a yer vermi\u015ftir (md. III-163).Taslakta say\u0131lan ter\u00f6rizm, uyu\u015fturucu ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131, insan ticareti, \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k, Yahudi d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131, \u00e7ocuklar\u0131n cinsel s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc, \u00e7evreye kar\u015f\u0131 i\u015flenen su\u00e7lar gibi ciddi ve s\u0131n\u0131r a\u015fan su\u00e7lar i\u00e7in Konsey ve Avrupa Parlamentosu taraf\u0131ndan tan\u0131mlar ve yapt\u0131r\u0131mlar kabul edilebilecektir (md. III-167).Ceza usul\u00fc, ma\u011fdurlar\u0131n haklar\u0131 gibi konularda \u00e7er\u00e7eve yasalar\u0131n kabul edilebilmesi ve s\u0131n\u0131ra\u015fan su\u00e7 faillerinin takibat\u0131 ve soru\u015fturulmas\u0131 i\u00e7in Avrupa Savc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n kurulabilmesi olana\u011f\u0131 (\u00fcye devletler taraf\u0131ndan oybirli\u011fiyle al\u0131nacak bir kararla, md. III-170) taslakta ceza hukukuyla ilgili di\u011fer yenilikleri olu\u015fturmaktad\u0131r (md. III-166).Ayr\u0131ca adalete eri\u015fim konusunda (Medeni Hukuk alan\u0131nda) Konsey ve Avrupa Parlamentosu birlikte yasa veya \u00e7er\u00e7eve-yasa kabul edebilecektir (III-165).Son olarak Avrupa Polis Te\u015fkilat\u0131n\u0131n (Europol) hem Avrupa Parlamentosunun hem de ulusal parlamentolar\u0131n kontrol\u00fcne tabi k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmek gerekir (md. III-155 ve III-172)Taslak g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f i\u015fbirli\u011fi konusunda da sessiz kalmam\u0131\u015f, \u00fcye devletlerden \u00fc\u00e7te birinin kat\u0131l\u0131m\u0131yla g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f i\u015fbirli\u011fi yoluna gidilebilece\u011fini d\u00fczenlemi\u015ftir (md. I-43).D- Genel H\u00fck\u00fcmler<\/strong>Tasla\u011f\u0131n bu b\u00f6l\u00fcm\u00fc Avrupa Birli\u011fi’nin hukuksal devam\u0131 konusunu a\u00e7\u0131k h\u00fckme ba\u011flamaktad\u0131r. Zira yukar\u0131da da belirtildi\u011fi gibi, taslak AT-AB ayr\u0131m\u0131n\u0131 ve 3 s\u00fctunlu yap\u0131y\u0131 kald\u0131rmaktad\u0131r. Bu durumda ister istemez hukuksal olarak AT ve AB antla\u015fmalar\u0131n\u0131n devam\u0131 sorunu ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Tasla\u011f\u0131n IV-2 maddesi bu konuyu \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturmu\u015ftur.

Bu b\u00f6l\u00fcmde ele al\u0131nan bir di\u011fer konu, Anayasan\u0131n kabul ve revizyon prosed\u00fcrleridir. Taslakta yer alan d\u00fczenleme (md. IV-6\/4), Anayasan\u0131n t\u00fcm \u00fcye devletler taraf\u0131ndan onaylanmas\u0131 ilkesinden hareket etmektedir. Anayasan\u0131n \u00fcye devlet temsilcileri taraf\u0131ndan imzalanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan 2 y\u0131l i\u00e7inde \u00fcye devletlerin sadece be\u015fte d\u00f6rd\u00fc taraf\u0131ndan onaylan\u0131rsa Devlet ve H\u00fck\u00fcmet Ba\u015fkanlar\u0131 Konseyi konuyu g\u00f6r\u00fc\u015fecektir.Anayasan\u0131n sonraki revizyonlar\u0131 ise s\u0131n\u0131rl\u0131 kapsamdaki de\u011fi\u015fiklikler hari\u00e7, bir Kurultay taraf\u0131ndan haz\u0131rlanacakt\u0131r (md. IV-6\/2). Bu Kurultay konsens\u00fcsle kararla\u015ft\u0131raca\u011f\u0131 tavsiyeyi H\u00fck\u00fcmetleraras\u0131 Konferansa sunacakt\u0131r. Anayasada yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikler \u00fcye devletlerin i\u00e7 hukuk prosed\u00fcrlerine g\u00f6re onayland\u0131ktan sonra y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girecektir. Dolay\u0131s\u0131yla revizyon prosed\u00fcr\u00fcyle ilgili olarak taslak Kurultay modelinin d\u0131\u015f\u0131nda bir de\u011fi\u015fiklik getirmemektedir.Sonu\u00e7 ve De\u011ferlendirme<\/strong>AB Anayasa tasla\u011f\u0131n\u0131n getirdi\u011fi de\u011fi\u015fikliklerin ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131, tasla\u011f\u0131n art\u0131 ve eksileri \u00fczerine genel bir de\u011ferlendirme yaparak bitirmek yerinde olacakt\u0131r (13).\u00d6ncelikle Temel Haklar \u015eart\u0131n\u0131n Anayasa tasla\u011f\u0131na dahil edilmi\u015f olmas\u0131 tasla\u011f\u0131n en b\u00fcy\u00fck art\u0131s\u0131 olarak de\u011ferlendirilmelidir. Bu nokta bir yandan temel haklar\u0131n korunmas\u0131na ve Birlik yurtta\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n geli\u015fmesine katk\u0131da bulunacak; di\u011fer yandan uluslararas\u0131 alanda AB’ne daha etkin bir rol oynama olana\u011f\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.Ayr\u0131ca AB antla\u015fmas\u0131ndaki 3 s\u00fctunlu yap\u0131n\u0131n Anayasa tasla\u011f\u0131nda yer almamas\u0131 ve AT ve AB ayr\u0131m\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 Kurultay\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bir di\u011fer b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131d\u0131r. B\u00f6ylece 3 s\u00fctunlu yap\u0131daki karma\u015f\u0131kl\u0131k ortadan kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, Birli\u011fin i\u015fleyi\u015fi daha basit ve saydam hale getirilmi\u015ftir.Bunun yan\u0131 s\u0131ra baz\u0131 istisnalar d\u0131\u015f\u0131nda Birlik yasalar\u0131n\u0131n kabul\u00fc i\u00e7in gerekli prosed\u00fcr genelle\u015ftirilmi\u015ftir. Bu da gene Birli\u011fin saydaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve demokratik me\u015fruiyetini g\u00fc\u00e7lendirici bir etki yaratacakt\u0131r.Bir di\u011fer \u00f6nemli nokta Birli\u011fin ve \u00fcye devletlerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yetkilerinin a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde belirlenmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Bu da gene yurtta\u015flara Birli\u011fin ve \u00fcye devletlerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yetkilerini daha iyi ay\u0131rt etme olana\u011f\u0131 sunacakt\u0131r.Son olarak II. ve III. s\u00fctunla ilgili geli\u015fmeleri ele almak yerinde olacakt\u0131r: II. s\u00fctunla ilgili getirilen yeni h\u00fck\u00fcmler, ihdas edilen Birlik D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 makam\u0131 ile birlikte ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda Birli\u011fin uluslararas\u0131 alanda daha belirgin bir rol oynamas\u0131na katk\u0131da bulunacakt\u0131r. Bu da \u015fimdiye kadar AB’ne bu konuda y\u00f6neltilen ele\u015ftirileri bir miktar olsun azaltacakt\u0131r. Ayn\u0131 bi\u00e7imde savunma alan\u0131nda getirilen yeni h\u00fck\u00fcmler Birli\u011fin askeri kapasitesinin iyile\u015ftirilmesine katk\u0131da bulunacak ve isteyen \u00fcye devletlere bu alandaki i\u015fbirli\u011fine kat\u0131lma olana\u011f\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.III. s\u00fctunla ilgili olarak da taslakla sa\u011flanan geli\u015fmelerin, bu alana Topluluk metodunun ve karar alma mekanizmalar\u0131n\u0131n uygulanabilmesine olanak sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtmek gerekir.Yukar\u0131da ele al\u0131nan art\u0131lar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Anayasa tasla\u011f\u0131nda bir tak\u0131m eksilerin bulundu\u011funu da belirtmek gerekir. Bu noktalar\u0131 \u015f\u00f6yle s\u0131ralamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr:\u00d6ncelikle Anayasa tasla\u011f\u0131na y\u00f6neltilebilecek en ciddi ele\u015ftiri kurumsal dengeyi g\u00f6zetmemi\u015f olmas\u0131 ve kurumlar\u0131n rollerini a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde belirlememi\u015f olmas\u0131 noktas\u0131nda yo\u011funla\u015fmaktad\u0131r. Bir yandan yukar\u0131da de\u011finildi\u011fi gibi Komisyonda 2 farkl\u0131 t\u00fcr Komiserlik bulunmas\u0131 (yani her \u00fcye devletten bir Komiser bulunmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k yaln\u0131zca 15 Komiserin oy hakk\u0131na sahip olmas\u0131) Komisyonun i\u015fleyi\u015fini zay\u0131flatma riskini beraberinde getirmektedir. Di\u011fer yandan 2,5 y\u0131ll\u0131k s\u00fcre i\u00e7in se\u00e7ilecek Devlet ve H\u00fck\u00fcmet Ba\u015fkanlar\u0131 Konseyi Ba\u015fkan\u0131 haliyle d\u00f6nem ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 sisteminden daha s\u00fcrekli ve a\u011f\u0131r bir makamda bulunacakt\u0131r. Bu da gene kurumlar aras\u0131 dengeyi Devlet ve H\u00fck\u00fcmet Ba\u015fkanlar\u0131 Konseyi lehine bozacak bir durumdur. Dahas\u0131 bu durumda Komisyon Ba\u015fkan\u0131 varken Devlet ve H\u00fck\u00fcmet Ba\u015fkanlar\u0131 seviyesinde neden b\u00f6ylesine \u00f6nemli bir makam\u0131n yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, ileride Devlet ve H\u00fck\u00fcmet Ba\u015fkanlar\u0131 Konseyi Ba\u015fkan\u0131’n\u0131n Komisyon Ba\u015fkan\u0131yla ister istemez ayn\u0131 rolleri payla\u015fma riskinin ortaya \u00e7\u0131k\u0131p \u00e7\u0131kmayaca\u011f\u0131 sorgulanabilir. Ayr\u0131ca Devlet ve H\u00fck\u00fcmet Ba\u015fkanlar\u0131 Konseyi Ba\u015fkan\u0131’n\u0131n sorumlulu\u011fu konusu taslakta net olarak yer almamaktad\u0131r.Bunun yan\u0131 s\u0131ra nitelikli \u00e7o\u011funlukla karar alman\u0131n alan\u0131 \u015fu anki duruma g\u00f6re geni\u015fletilmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, bu durum 30 \u00fcyeli bir Birlikte karar alma s\u00fcrecinin rahat i\u015fleyebilmesi i\u00e7in yeterli de\u011fildir. \u0130deal olan Komisyon’un da belirtti\u011fi gibi oybirli\u011finin tamamen kald\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r (14).Kurumsal mekanizmayla ilgili eksiklerin d\u0131\u015f\u0131nda Anayasa tasla\u011f\u0131 \u00fcye devletlerin onay\u0131na tabi olmayan ve oybirli\u011fini gerektirmeyen bir de\u011fi\u015fiklik prosed\u00fcr\u00fcn\u00fc \u00f6ng\u00f6rmemi\u015f olmas\u0131yla da ele\u015ftirilmektedir. Oysa Anayasa tasla\u011f\u0131ndaki bir tak\u0131m h\u00fck\u00fcmler i\u00e7in bu t\u00fcr basit bir de\u011fi\u015fiklik prosed\u00fcr\u00fc \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirdi.Ayr\u0131ca taslakta ekonomik y\u00f6neti\u015fim ve Euro’nun d\u0131\u015f temsiliyle ilgili ilerlemeler yeterli g\u00f6r\u00fclmemektedir. Oysa ayn\u0131 paraya sahip \u00fcye devletlerin aralar\u0131nda Topluluk metotlar\u0131n\u0131 kullanarak karar verebilmeleri gerekirdi.Son olarak tasla\u011f\u0131n ortak politikalara ayr\u0131lan III. b\u00f6l\u00fcm\u00fcyle ilgili olarak da bir tak\u0131m iyile\u015ftirmelerin yap\u0131labilece\u011fi Komisyon taraf\u0131ndan ifade edilmektedir (15). Tabi bu konudaki yetersizlik de Kurultaya ayr\u0131lan s\u00fcrenin k\u0131sal\u0131\u011f\u0131yla yak\u0131ndan ilgilidir.Yukar\u0131da art\u0131 ve eksileri de\u011ferlendirilen Anayasa tasla\u011f\u0131 ile kurucu antla\u015fmalar\u0131n revizyon s\u00fcrecinin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmaz. Bu s\u00fcre\u00e7te \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki geli\u015fmeleri k\u0131saca \u015fu bi\u00e7imde \u00f6zetlemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr:Ekim 2003’te H\u00fck\u00fcmetleraras\u0131 Konferans’\u0131n (HAK) toplanmas\u0131 (16) ve HAK’\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 Mart 2004 dolaylar\u0131nda bitirmesi planlanmaktad\u0131r. AB Anayasas\u0131n\u0131 olu\u015fturacak antla\u015fman\u0131n yeni \u00fcyelerin kat\u0131l\u0131m tarihi olan 1 May\u0131s 2004’ten hemen sonra imzalanmas\u0131, imzalanan bu antla\u015fman\u0131n \u00fcye devletler taraf\u0131ndan onaylanarak 2006 y\u0131l\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesi beklenmektedir. Bu s\u00fcre\u00e7te beklenen en olumlu geli\u015fme Kurultay taraf\u0131ndan olu\u015fturulan metindeki standard\u0131n alt\u0131na inilmemesi, tam tersine zay\u0131f noktalar\u0131n daha da takviye edilmesidir. Ancak bu t\u00fcr geli\u015fmenin ya\u015fan\u0131p ya\u015fanmayaca\u011f\u0131n\u0131, Birli\u011fin \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda ne t\u00fcr bir geli\u015fme izleyece\u011fini zaman bize g\u00f6sterecektir.————————————————————————————1. Bu \u00e7al\u0131\u015fma a\u015fa\u011f\u0131daki belgelerden hareketle kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r :
– Commission europ\u00e9enne, Secr\u00e9tariat G\u00e9n\u00e9ral, Task Force Avenir de l’Union et questions institutionnelles, ” Le Projet de Constitution : guide du citoyen “
(europa.eu.int\/futurum\/comm\/documents\/guidecitoyen_fr.pdf) (eri\u015fim tarihi, 07.07.2003)
-Commission europ\u00e9enne, ” La Convention europ\u00e9enne sur l’avenir de l’Union “, note d’information, (europa.eu.int\/futurum\/comm\/documents\/note_fr.pdf) (eri\u015fim tarihi, 23.06.2003)
– Commission europ\u00e9enne, ” Convention sur l’avenir de l’Europe : Projet de trait\u00e9 constitutionnel, Declaration de la Commission “, Bruxelles, IP\/03\/836, 13 juin 2003
(www.europa.eu.int\/rapid\/start\/cgi) (eri\u015fim tarihi, 23.06.2003)
-La Convention Europ\u00e9enne, ” Projet de Trait\u00e9 instituant une Constitution pour l’Europe “, CONV 820\/03, Bruxelles, le 20 juin 2003, (http:\/\/european-convention.eu.int\/docs\/Treaty\/cv00820-re01.fr03.pdf) (eri\u015fim tarihi, 23.06.2003)
-La Convention Europ\u00e9enne, ” Projet de Constitution, Volume II “, CONV 836\/03, Bruxelles, le 27 juin 2003,
(http:\/\/european-convention.eu.int\/docs\/Treaty\/cv00836.fr03.pdf) (eri\u015fim tarihi, 29.06.2003)
Anayasa tasla\u011f\u0131 \u00fczerine daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi edinmek i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki web sitelerine bkz :
-http:\/\/european-convention.eu.int (Kurultay\u0131n web sayfas\u0131)
-http:\/\/europa.eu.int\/futurum\/forum convention\/index fr.htm (Forumun web sayfas\u0131)
-http:\/\/europa.eu.int\/futurum\/index fr.htm (Forumun kamuya a\u00e7\u0131k tart\u0131\u015fma sitesi).
2. Temel Haklar \u015eart\u0131’n\u0131n t\u00fcrk\u00e7e metni i\u00e7in bkz, G\u00fcncel Haber, Ekim 2000 say\u0131s\u0131 eki. Frans\u0131zca metin i\u00e7in bkz, Revue de Droit de l’union europ\u00e9enne, say\u0131 3\/2000, s. 705. Bu konuda ayr\u0131ca bkz, J. Dutheil de la Roch\u00e8re, ”La Convention sur la charte des droits fondamentaux et le processus de construction europ\u00e9enne”, Revue du March\u00e9 Commun et de l’Union europ\u00e9enne (RMCUE), say\u0131 437, Avril 2000, s. 223 ; A. Vitorino, “La Charte des Droits Fondamentaux de l’Union europ\u00e9enne”, Revue de Droit de l’union europ\u00e9enne, say\u0131 3\/2000, s. 501 ; N.F. Sola, “A quelle n\u00e9cessit\u00e9 juridique r\u00e9pond la n\u00e9gociation d’une Charte des Droits Fondamentaux de l’Union europ\u00e9enne”, Revue du March\u00e9 Commun et de l’Union europ\u00e9enne (RMCUE), say\u0131 442, Ekim 2000, s. 596 ; Pr\u00e9sidium de la Convention, “Comment la Charte a \u00e9t\u00e9 \u00e9labor\u00e9e- Sources des droits et des libert\u00e9s”, (europa.eu.int), s.1. Temel Haklar \u015eart\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 esnas\u0131nda Kurultaya sunulan t\u00fcm yaz\u0131l\u0131 dok\u00fcmanlar http:\/\/db.consilium.eu.int\/df adresinde yer almaktad\u0131r.
3. Bu deklarasyonun tam metni i\u00e7in bkz,
http:\/\/europa.eu.int\/comm\/laeken_council\/index_fr.htm
4. Avrupa Birli\u011fi Anayasas\u0131 konusu doktrinde de y\u0131llardan beri tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu konuda bkz, K. Lenaerts& P. Van Nuffel, Constitutionnal Law of the European Union, Sweet&Maxwell, London, 1999 ; J. Gekrath, L’\u00e9mergence d’un droit constitutionnel pour l’Europe, ULB, Bruxelles, 1997.
5. Bu \u00fcyelerin yedekleri de mevcuttur.
6. Bu sitenin adresi ” http:\/\/europa.eu.int\/futurum\/forum convention ” bi\u00e7imindedir.
7. Bununla birlikte yap\u0131lan anketlerde yurtta\u015flar\u0131n Kurultay \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 konusunda yeterince bilgi sahibi olmad\u0131klar\u0131 yap\u0131lan bir anket sonucu ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bkz, Eurobar\u00e8metre, ” Les citoyens se d\u00e9clarent favorables \u00e0 la constitution, mais connaissent mal la Convention “, IP\/03\/850, Bruxelles, 17 juin 3002 (europa.eu.int\/futurum\/documents\/press\/pr170603_fr.pdf) (eri\u015fim tarihi 10.07.2003)
8. Bu raporlara \u00f6rnek olarak bkz, ” R\u00e9nover la m\u00e9thode communautaire ” ba\u015fl\u0131kl\u0131 5 Aral\u0131k 2001 tarihli bildiri, COM (2001) 727 ; ” Un projet pour l’Union europ\u00e9enne “, ba\u015fl\u0131kl\u0131 22 May\u0131s 2002 tarihli katk\u0131, COM (2002) 247 final. Ayr\u0131ca Komisyon 5 Aral\u0131k 2002 tarihinde kurumsal yap\u0131 \u00fczerine bir bildiri yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131r. Bkz, COM (2002) 728 numaral\u0131 dok\u00fcman. Son olarak uzman ki\u015filerden olu\u015fan ve ” Groupe P\u00e9n\u00e9lope ” ad\u0131 verilen bir gruba, Komisyonu Kurultay’da temsil eden M. Barbier ve A. Vitorino’nun iste\u011fi \u00fczerine bir proje haz\u0131rlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmek gerekir (bu projenin tam metnine sanal ortamda ula\u015fmak i\u00e7in bkz, europa.eu.int\/futurum\/docinstcomm_fr.htm). Bu proje daha ziyade o s\u0131rada devam eden Kurultay \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na teknik bir katk\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.
9. Bu yakla\u015f\u0131m tasla\u011fa damgas\u0131n\u0131 vuran devletler ve halklar birli\u011fi yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 gayet g\u00fczel bir bi\u00e7imde g\u00f6stermektedir. Bu prosed\u00fcrde de \u00e7ifte me\u015fruiyet durumu s\u00f6zkonusudur. Konseyin me\u015fruiyeti devletlere, Parlamentonun me\u015fruiyeti ise halklara dayanmaktad\u0131r.
10. Bu sisteme g\u00f6re \u00fcye devletler k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fck ya da b\u00fcy\u00fckl\u00fcklerine bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n e\u015fit olarak de\u011ferlendirilmekte ve co\u011frafi bir da\u011f\u0131l\u0131m g\u00f6zetilerek \u00fcye devletler aras\u0131 d\u00f6nerli bir sistem uygulanmaktad\u0131r.
11. Bu y\u00f6n\u00fcyle \u015eart, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesinden daha geni\u015f bir i\u00e7eri\u011fe sahiptir.
12. Dolay\u0131s\u0131yla II. s\u00fctun kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
13. Bu \u00e7er\u00e7evede bkz, Commission europ\u00e9enne, ” Convention sur l’avenir de l’Europe : Projet de trait\u00e9 constitutionnel, Declaration de la Commission “, op cit.
14. ibid.
15. ibid.
16. Nice Antla\u015fmas\u0131na ekli 23 numaral\u0131 Deklarasyonda H\u00fck\u00fcmetleraras\u0131 Konferans’\u0131n 2004’te toplanaca\u011f\u0131 ifade edilmekteydi. Ancak son geli\u015fmelerden, bu Konferans’\u0131n toplanmas\u0131n\u0131n biraz erkene (Ekim 2003’e) al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ve 15 Haziran 2004’te yap\u0131lacak Avrupa Parlamentosu se\u00e7imlerinden \u00f6nce H\u00fck\u00fcmetleraras\u0131 Konferans \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n bitmesinin ve yeni antla\u015fman\u0131n imzalanmas\u0131n\u0131n planlad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/em><\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Do\u00e7. Dr. Erc\u00fcment TEZCANGalatasaray \u00dcniversitesiUluslararas\u0131 \u0130li\u015fkiler B\u00f6l\u00fcm\u00fc Avrupa b\u00fct\u00fcnle\u015fmesi ve bu b\u00fct\u00fcnle\u015fmenin temel hukuksal bir metne oturmas\u0131 fikri yeni bir fikir de\u011fildir. Eski d\u00f6nemlerde bu konuda bir tak\u0131m fikirler ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Avrupa Topluluklar\u0131 bir uluslararas\u0131 hukuk tekni\u011fi olan kurucu antla\u015fmalarla kurulmu\u015ftur. Kurucu antla\u015fmalar \u00fczerinde belli s\u00fcrelerde periyodik olarak revizyona gidilmi\u015f, Avrupa Tek Senedi (1986), Maastricht […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-1840","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-makalelink"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1840","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1840"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1840\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1841,"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1840\/revisions\/1841"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1840"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1840"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1840"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}