{"id":1801,"date":"2025-08-19T11:42:06","date_gmt":"2025-08-19T11:42:06","guid":{"rendered":"http:\/\/www.lopsssdoner.com\/?p=1801"},"modified":"2025-08-19T11:45:00","modified_gmt":"2025-08-19T11:45:00","slug":"5237-sayili-turk-ceza-kanununda-isnat-yetenegini","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/2025\/08\/19\/5237-sayili-turk-ceza-kanununda-isnat-yetenegini\/","title":{"rendered":"5237 SAYILI T\u00dcRK CEZA KANUNUNDA \u0130SNAT YETENEG\u0130N\u0130\u00a0AZALTAN VEYA KALDIRAN NEDENLER"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><br><em>&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; Zeki Haf\u0131zo\u011fullar\u0131<\/em><br><\/strong><em>&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; Ba\u015fkent \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi<br>&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp; Ceza ve Ceza Usul\u00fc Hukuku Anabilim Dal\u0131 Ba\u015fkan\u0131<br><br><\/em><br><strong>III<br>\u0130SNAT YETENE\u011eINI KALDIRAN<br>VE AZALTAN NEDENLER<br><br>1. Genel olarak<br><br><\/strong>Kanunda isnat yetene\u011fini kald\u0131ran ve azaltan nedenler, ya\u015f k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131, sa\u011f\u0131r ve dilsizlik, ar\u0131zi nedenlerdir. Kanun, ar\u0131zi nedenleri, ge\u00e7ici nedenler, irade d\u0131\u015f\u0131 al\u0131nan alkol veya uyu\u015fturucu madde etkisinde&nbsp; su\u00e7 i\u015flemek&nbsp; olarak ifade etmi\u015ftir.&nbsp;Kanun; korku, heyecan ve tutkulara, ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131 niteli\u011fini kazanm\u0131\u015f olmad\u0131k\u00e7a, isnat yetene\u011fini kald\u0131ran veya azaltan bir etki tan\u0131mam\u0131\u015ft\u0131r.<br>\u0130rard\u00ee sarho\u015fluk, yani bilerek ve isteyerek sarho\u015f olmak, uyu\u015fturucu kullanmak,&nbsp; psikolojik ger\u00e7eklere ayk\u0131r\u0131 d\u00fc\u015fmekle birlikte, isnat yetene\u011fini ne ortadan kald\u0131r\u0131r ne de azalt\u0131r. Kanun, irad\u00ee olarak al\u0131nan alkol ve uyu\u015fturucu madde etkisinde su\u00e7 olan bir fiili i\u015fleyen kimsenin, fiilinden tamamen sorumlu oldu\u011funu kabul etmi\u015ftir( m. 34\/2 ).<br>Fail, bu haldeyken,&nbsp;&nbsp; fiilinden kast\u0131na veya taksirine g\u00f6re sorumlu olur.<br>Alkol, uyu\u015fturucu kullanma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, t\u0131bben ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131 ( m. 32) olarak de\u011ferlendirilmedi\u011fi s\u00fcrece isnat yetene\u011fini \u00fczerine etkili de\u011fildir. Kanun, 57\/7. maddede \u201c Ak\u0131l hastalar\u0131na \u00f6zg\u00fc g\u00fcvenlik tedbiri\u201d maddede ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda t\u0131bben ak\u0131l hastas\u0131 say\u0131lan \u201calkol, uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde ba\u011f\u0131ml\u0131lar\u0131\u201d hakk\u0131nda onlara \u00f6zg\u00fc g\u00fcvenlik tedbirlerinin uygulanmas\u0131n\u0131 emretmi\u015ftir.<br>Baz\u0131 kanunlardan farkl\u0131 olarak<strong>(1)<\/strong>, Kanun \u00f6zel bir d\u00fczenleme yapmam\u0131\u015f, 765 s. Kanunun izledi\u011fi yola benzer bir yol izlemi\u015f olmakla birlikte,&nbsp; Manzini ( Istituzioni, 100 ), bu t\u00fcr bir d\u00fczenlemenin, \u00f6nemli bir eksiklik do\u011furmad\u0131\u011f\u0131, sorunun ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131 kavram\u0131 i\u00e7erisinde \u00e7\u00f6z\u00fcmlenebildi\u011fi kanaatindedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>2. Ya\u015f k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc<br><br><\/strong>Do\u011fan\u0131n bir canl\u0131 t\u00fcr\u00fc olan insan, do\u011fumla birlikte, b\u00fcy\u00fcme ve geli\u015fme, k\u0131sacas\u0131 ergenle\u015fme ve erginle\u015fme s\u00fcrecine girmektedir. Ergenle\u015fme, insan\u0131n bir yandan&nbsp; anlama yetene\u011finin olu\u015fmas\u0131yken, \u00f6te yandan isteme yetene\u011finin olu\u015fmas\u0131d\u0131r. Ancak, anlama yetene\u011fine kar\u015f\u0131n, isteme yetene\u011fi, insanda, daha uzun bir s\u00fcrede olu\u015fumunu sa\u011flamaktad\u0131r. Bundan \u00f6t\u00fcr\u00fc, t\u00fcm uygarl\u0131klar, ya\u015f\u0131 ile ki\u015finin ergenlik d\u00f6neminden \u00e7\u0131kmas\u0131 ve erginlik d\u00f6nemini idrak etmesi&nbsp; aras\u0131nda bir ba\u011f\u0131nt\u0131 kurmu\u015f bulunmaktad\u0131r. Erginlik d\u00f6nemi, ki\u015finin, ak\u0131l hastas\u0131 de\u011filse, art\u0131k t\u00fcm davran\u0131\u015flar\u0131ndan,&nbsp; tam sorumlu olmas\u0131d\u0131r.&nbsp;<br>Kanun, bu \u00e7a\u011flarda, failinin fiilinden sorumlulu\u011funu, \u201cya\u015f k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc\u201d ad\u0131 alt\u0131nda ( m. 33 ) \u00fc\u00e7 d\u00f6neme ay\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar; fiili i\u015fledi\u011fi s\u0131rada hen\u00fcz oniki ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmam\u0131\u015f olanlar, fiili i\u015fledi\u011fi s\u0131rada oniki ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f olup ancak onbe\u015f ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmam\u0131\u015f olanlar, onbe\u015f ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f ama onsekiz ya\u015f\u0131n\u0131 hen\u00fcz doldurmam\u0131\u015f olanlard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">a. Fiili i\u015fledi\u011fi s\u0131rada oniki ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmam\u0131\u015f olan \u00e7ocuklar<br>Fiili i\u015fledi\u011fi s\u0131rada oniki ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmam\u0131\u015f olan \u00e7ocuklar\u0131n ceza sorumlulu\u011fu yoktur ( m. 33\/1 ). Ceza sorumlulu\u011funun yoklu\u011fu, kanunun bir h\u00fckm\u00fcn\u00fc ihlal eden&nbsp; fiilinden \u00f6t\u00fcr\u00fc, \u00e7ocuk faile, ihlale tepki olarak ceza m\u00fceyyidesinin uygulanamamas\u0131d\u0131r. Oysa, bu,&nbsp; madde gerek\u00e7esinde ifade edilenin tersine, fiilin su\u00e7 olmamas\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc ceza sorumlulu\u011funun yoklu\u011fu&nbsp; anlam\u0131nda de\u011fildir.<br>Gerek\u00e7ede, oniki ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck olmak, \u201c kusurlulu\u011fu mutlak surette ortadan kald\u0131ran bir neden \u201c say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu do\u011fru de\u011fildir. Ger\u00e7ekten, \u00f6r. 11 ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f ama oniki ya\u015f\u0131n\u0131 hen\u00fcz doldurmam\u0131\u015f olan bir \u00e7ocuk, okulda kavga etti\u011fi arkada\u015f\u0131n\u0131, yan\u0131nda ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 sustal\u0131 b\u0131\u00e7akla&nbsp; bilerek ve isteyerek a\u011f\u0131r bir bi\u00e7imde yaralasa, yahut arkada\u015f\u0131n\u0131n bir e\u015fyas\u0131n\u0131n onun r\u0131zas\u0131 hilaf\u0131na alm\u0131\u015f olsa, \u00e7ocu\u011fun isnat yetene\u011fi mutlak surette yoktur. Elbette, bu do\u011frudur, ancak \u201c kusurlulu\u011fu mutlak surette \u201c yoktur denemez, \u00e7\u00fcnk\u00fc fiilini, bilerek ve isteyerek i\u015flemi\u015ftir. B\u00f6yle olunca, fiil yaralama, yahut h\u0131rs\u0131zl\u0131k su\u00e7unu olu\u015fturmakta, ancak isnat yetene\u011finin yoklu\u011fundan \u00f6t\u00fcr\u00fc faile ceza verilememekte, i\u015fledi\u011fi bu su\u00e7 vesilesi ile, fail hakk\u0131nda g\u00fcvenlik tedbiri uygulanabilmektedir.<br>Kanun, 33\/1. madde h\u00fckm\u00fcn\u00fcn ikinci c\u00fcmlesinde d\u00fc\u015f\u00fcncemizi do\u011frulamaktad\u0131r. Ger\u00e7ekten, kanun, bu ki\u015filer hakk\u0131nda, \u201csu\u00e7 kovu\u015fturmas\u0131 yap\u0131lmaz\u201d demiyor, a\u00e7\u0131k\u00e7a \u201c ceza kovu\u015fturmas\u0131&nbsp; yap\u0131lmaz \u201c diyor. Ku\u015fkusuz,&nbsp; kovu\u015fturma yapmaks\u0131z\u0131n, \u00e7ocu\u011fa g\u00fcvenlik tedbiri uygulanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc bir kimse hakk\u0131nda bir g\u00fcvenlik tedbiri uygulan\u0131yorsa, o kimse hakk\u0131nda mutlaka bir kovu\u015fturma yap\u0131lm\u0131\u015f olmaktad\u0131r. Aksi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu, g\u00fcvenlik tedbiri kovu\u015fturmas\u0131d\u0131r. Bununla, \u00e7ocu\u011fun fiilinin sabit olup olmad\u0131\u011f\u0131, sabitse bir su\u00e7 olu\u015fturup olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131, e\u011fer su\u00e7 olu\u015fturuyorsa bir g\u00fcvenlik tedbirinin uygulan\u0131p uygulanmayaca\u011f\u0131na karar verilmesi gerekmektedir.<br>Ger\u00e7ekten, e\u011fer \u00e7ocuk, fiilini ihtiya\u00e7 i\u00e7in, yahut kendini savunmak zorunda kald\u0131\u011f\u0131ndan orada eline ge\u00e7irdi\u011fi herhangi bir \u015feyle i\u015flemi\u015fse, herhalde fiili su\u00e7 olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131ndan, kendisine bir g\u00fcvenlik tedbiri uygulanamayacakt\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc su\u00e7un olmad\u0131\u011f\u0131 yerde ne ceza ne de g\u00fcvenlik tedbiri olur. Ortada bir su\u00e7un olup olmad\u0131\u011f\u0131 da ancak bir yarg\u0131lamayla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Yarg\u0131lamas\u0131z g\u00fcvenlik tedbiri olmaz. Bu, Anayasan\u0131n ( m. 38 ), A\u0130HS\u2019 in ( m. 6 ), CK\u2019 un ( m.&nbsp;&nbsp; ),&nbsp; mutlak emridir.&nbsp; G\u00fcvenlik tedbirini hakim uygular. Hakimin uygulayabilece\u011fi g\u00fcvenlik tedbirleri ve bunlar\u0131n ne suretle uygulanacaklar\u0131 kanunda g\u00f6sterilmi\u015ftir ( m. 56\/1 ).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">b. fiili i\u015fledi\u011fi s\u0131rada oniki ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f olup ancak onbe\u015f ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmam\u0131\u015f olan \u00e7ocuklar&nbsp;&nbsp;<br>Kanun, 31\/2. maddesinde, fiili i\u015fledi\u011fi s\u0131rada Oniki ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f ve hen\u00fcz onbe\u015f ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmam\u0131\u015f olan \u00e7ocuk faillerin, kural olarak anlama ve isteme yeteneklerinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmektedir.<br>Ancak, bunlar\u0131n i\u015fledikleri fiillerin bir su\u00e7 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n, fiillerini i\u015fledikleri esnada anlama ve isteme yeteneklerinin bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n saptanmas\u0131 gerekmektedir. Anlama ve isteme yetene\u011finin failde birlikte olmas\u0131 gerekmektedir. Bunlardan birinin yoklu\u011fu halinde failin isnat yetene\u011fi yoktur.<br>Fiili i\u015fledi\u011fi esnada isnat yetene\u011finin bulunmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131lan \u00e7ocuk fail, cezadan sorumlu de\u011fildir, hakk\u0131nda sadece \u00e7ocuklara \u00f6zg\u00fc g\u00fcvenlik tedbirleri uygulan\u0131r. Ku\u015fkusuz yukar\u0131da belirtilen hususlar burada da ge\u00e7erlidir.<br>Kanun, fiilinin su\u00e7 oldu\u011fu ve fiili i\u015fledi\u011fi esnada isnat yetene\u011finin bulundu\u011fu saptanan \u00e7ocuk failin ceza sorumlulu\u011funun bulundu\u011funu kabul etmektedir. Bu halde, o su\u00e7 i\u00e7in kanunun koydu\u011fu ceza, kendisine indirilerek verilir. Ger\u00e7ekten, i\u015flenen su\u00e7 a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f m\u00fcebbet&nbsp; hapis cezas\u0131n\u0131 gerektirdi\u011fi taktirde, dokuz y\u0131ldan oniki y\u0131la; m\u00fcebbet hapis cezas\u0131n\u0131 gerektirdi\u011fi taktirde, yedi y\u0131ldan dokuz y\u0131la kadar hapis cezas\u0131na h\u00fckmolunur ve di\u011fer cezalar\u0131n \u00fc\u00e7te ikisi indirilir, ancak bu halde her fiil i\u00e7in verilecek hapis cezas\u0131 alt\u0131 y\u0131ldan fazla olamaz.<br>Fiili i\u015fledi\u011fi esnada oniki ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f, hen\u00fcz onb\u015f ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmam\u0131\u015f olan \u00e7ocuk faillerin isnat yeteneklerinin olup olmad\u0131\u011f\u0131, her somut olayda res\u2019en ara\u015ft\u0131r\u0131lacakt\u0131r. Bu konuda bir talebin olmas\u0131na gerek olmamakla birlikte, iddia makam\u0131, kamusal savunma, san\u0131\u011f\u0131n kendisi ve varsa davaya kat\u0131lan di\u011fer taraflar, fiil an\u0131nda failde isnat yetene\u011finin bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespitini hakimden isteyebilirler.&nbsp;<br>Tabii, fiili i\u015fledi\u011fi esnada failin isnat yetene\u011finin olup olmad\u0131\u011f\u0131 hususu, sadece hakimin \u00e7\u00f6zebilece\u011fi hukuk\u00ee bir mesele de\u011fildir, ayn\u0131 zamanda bilim ve fenni ilgilendiren bir meseledir. Hakim, isnat yetene\u011fini tespitte, uzman bilirki\u015fiye gitmek zorundad\u0131r. Bilirki\u015fi kanaati hakimi ba\u011flamaz. Elbette karar\u0131 sonunda hakim verecektir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">c. Fiili i\u015fledi\u011fi esnada onbe\u015f ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f ama onsekiz ya\u015f\u0131n\u0131 hen\u00fcz doldurmam\u0131\u015f olanlard\u0131r.<br>Kanun, 31\/3. maddede, bu ya\u015f \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n isnat yeteneklerinin tam oldu\u011funu kabul etmekte, ancak bunlara, hen\u00fcz ergin&nbsp; ki\u015fi olmad\u0131klar\u0131ndan, i\u015fledikleri su\u00e7un kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 cezan\u0131n indirilerek verilmesini istemektedir. Ger\u00e7ekten, Kanun, i\u015flenen su\u00e7 a\u011f\u0131rlat\u0131lm\u0131\u015f m\u00fcebbet hapis cezas\u0131n\u0131 gerektirdi\u011fi taktirde, ond\u00f6rt y\u0131ldan yirmi y\u0131la; m\u00fcebbet hapis cezas\u0131n\u0131 gerektirdi\u011fi taktirde, dokuz y\u0131ldan oniki y\u0131la kadar hapis cezas\u0131 verilmesini; di\u011fer cezalar\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131n indirilmesini, ancak her fiil i\u00e7in verilecek hapis cezas\u0131n\u0131n sekiz y\u0131ldan fazla olmamas\u0131n\u0131 emretmektedir.<br>Fiili i\u015fledi\u011fi esnada hen\u00fcz onsekiz ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmam\u0131\u015f olan \u00e7ocuk failin de isnat yetene\u011fi olmayabilir. Ancak, b\u00f6yle bir durumda, isnat yetene\u011finin bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n art\u0131k res\u2019en ara\u015ft\u0131rmas\u0131 zorunlulu\u011fu bulunmamaktad\u0131r. \u0130snat yetene\u011finin bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia eden taraf, iddias\u0131n\u0131 ispatlamakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">d. Erginlik ya\u015f\u0131<br>Kanun, erginlik ya\u015f\u0131n\u0131, yani cezaya tam ehil olma ya\u015f\u0131n\u0131, onsekiz ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmak olarak almaktad\u0131r. Bu ya\u015fta olmak, hukuk d\u00fczenimizde re\u015fit olmakt\u0131r. Re\u015fit ki\u015fi art\u0131k ergin ki\u015fidir, davran\u0131\u015flar\u0131ndan sorumlulu\u011fu tamd\u0131r.<br>Bizatihi ya\u015fl\u0131l\u0131k isnat yetene\u011fini kald\u0131ran veya azaltan bir neden say\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, hukuk d\u00fczenimizde, cezan\u0131n verilmesinde ve infaz\u0131nda, bir uygarl\u0131k de\u011feri olarak&nbsp; ya\u015fl\u0131lar\u0131n g\u00f6zetildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.&nbsp;<br>Ergin ki\u015filerin, fiillerini i\u015fledikleri esnada, anlama ve isteme yetene\u011fine sahip olmalar\u0131 gerekir. Ancak, ergin ki\u015fi de, fiili i\u015fledi\u011fi esnada, ar\u0131z\u00ee \/ ge\u00e7ici bir nedenden \u00f6t\u00fcr\u00fc, k\u0131smen veya tamamen anlama ve isteme yetene\u011finden yoksun kalabilir. Kanunda, bu konuda, tam bir a\u00e7\u0131kl\u0131k bulunmamaktad\u0131r. Ger\u00e7ekten, 34\/1. madde, \u201c\u2026.ki\u015fiye ceza verilmez \u201c diyerek \u201c ge\u00e7ici bir nedenle\u2026\u201d isnat yetene\u011fini tam olarak kaybetmekten&nbsp; s\u00f6z edilmektedir. \u0130snat yetene\u011finin tamamen de\u011fil de k\u0131smen azalm\u0131\u015f oldu\u011fu hallerde nas\u0131l bir yol izlenece\u011fi konusunda kanun suskun kalm\u0131\u015ft\u0131r. Gerek\u00e7ede de bir a\u00e7\u0131kl\u0131k yoktur.<br>Y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkm\u0131\u015f olan 765. s. Kanun,&nbsp; 48. maddesinde, \u201c su\u00e7u i\u015fledi\u011fi esnada ar\u0131z\u00ee bir sebepten dolay\u0131 46 ve 47. maddelerde m\u00fcnderi\u00e7 akl\u00ee maluliyet halinde bulunan kimseler hakk\u0131nda o maddelerdeki ahkam tatbik olunur \u201c diyerek sorunu temelden \u00e7\u00f6zm\u00fc\u015ft\u00fcr.&nbsp; Kanun, 34. maddesinde, ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 tam ve kimsi ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131 olarak d\u00fczenleyen 32. maddeye bir g\u00f6ndermede bulunmamaktad\u0131r. Bununla birlikte, ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131nda oldu\u011fu gibi, ar\u0131zi \/ ge\u00e7ici nedenlerin de isnat yetene\u011fi \u00fczerine etkisinin tam veya k\u0131smi olarak ayr\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kabul edilirse, kanun koyucunun eksik b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 d\u00fczenlemenin bir yolla tamamlanmas\u0131 gerekmektedir. Ceza hukukunda lehte k\u0131yas\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse, isnat yetene\u011finden ar\u0131zi \/ ge\u00e7ici yoksunluk halinde, ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131na ait h\u00fckm\u00fcn, k\u0131yasen uygulanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<br><strong><br>3. Ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131<br><br><\/strong>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, uygar&nbsp; toplumlar, d\u00fcnden farkl\u0131 olarak, ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131, ki\u015fide anlama ve isteme yetene\u011fini ortadan kald\u0131ran veya anlama ve isteme yetene\u011fini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azaltan bir neden olarak&nbsp; kabul etmektedirler.<br>Ancak, ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131nda, isnat yetene\u011finin olmamas\u0131 veya azalm\u0131\u015f olmas\u0131 i\u00e7in ki\u015finin salt ak\u0131l hastas\u0131 olmas\u0131 yetmez; ayr\u0131ca i\u015fledi\u011fi fiille hastal\u0131\u011f\u0131 aras\u0131nda nedensel&nbsp; bir ba\u011f\u0131nt\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 da gerekir. Ger\u00e7ekten, baz\u0131 ak\u0131l hastal\u0131klar\u0131, \u00f6r., sar\u2019a, sadece n\u00f6bet&nbsp; esnas\u0131nda ki\u015finin isnat yetene\u011fi \u00fczerinde etkilidir; n\u00f6beti d\u0131\u015f\u0131nda kalan zamanda, ki\u015finin isnat yetene\u011fi tamd\u0131r; dolay\u0131s\u0131yla, i\u015fledi\u011fi fiilden sorumludur.<br>Ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131 hukuktan \u00e7ok t\u0131pla ilgilidir. Hakim, ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131rken, kanunun \u00f6zel surette belirledi\u011fi bilirki\u015filik kurumuna ( CMUK. m.&nbsp; ) gitmek zorundad\u0131r. Sonunda karar\u0131 kendisi vermekle birlikte, hakim, kanun\u00ee bilirki\u015finin kanaatiyle ba\u011fl\u0131d\u0131r.<br>Doktrinde, ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131, geni\u015f anlamda al\u0131nmaktad\u0131r. Ki\u015finin anlama ve isteme yetene\u011fi \u00fczerinde etkili, patolojik, psi\u015fik, psikolojik her t\u00fcrl\u00fc sapk\u0131nl\u0131k ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Hastal\u0131k, kal\u0131c\u0131 veya ge\u00e7ici olabilir; iyile\u015fir veya iyile\u015femez nitelik ta\u015f\u0131yabilir. Kanun, ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u201cak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131 nedeni\u201d ifadesini kullanarak geni\u015f anlamda&nbsp;&nbsp; alg\u0131lamaktad\u0131r.<br>Ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n, ki\u015finin anlama ve isteme yetene\u011fi \u00fczerindeki etkisine nispetle, derecelendirilmesinin bilimsel bir temelinin bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131, tart\u0131\u015fmal\u0131 bir konudur. Ancak, gerek 765 s. Kanunun, gerek \u00f6nemli di\u011fer baz\u0131 ceza kanunlar\u0131n\u0131n, gerekse bu Kanunun d\u00fczenlemesi kar\u015f\u0131s\u0131nda,&nbsp;&nbsp; tart\u0131\u015fman\u0131n art\u0131k pratik bir de\u011ferinin bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.<br>Kanun, ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131, 32. maddede, ki\u015finin anlama ve isteme yetene\u011fi \u00fczerine etkisinin derecesini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutarak, iki f\u0131kra halinde d\u00fczenlemi\u015ftir. Birinci f\u0131krada, ki\u015fiye hi\u00e7 ceza verilmemesi, ikinci f\u0131krada,&nbsp; daha az ceza verilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">a. Tam ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131<br>Kanun, tam ak\u0131l hastas\u0131n\u0131 \u201c i\u015fledi\u011fi fiilin anlam ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 alg\u0131layamayan&nbsp; veya bu fiille ilgili olarak davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 y\u00f6nlendirme yetene\u011fi \u00f6nemli derecede azalm\u0131\u015f olan ki\u015fi\u201d olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r.<br>Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, 657 s Kanun \u201c fiili i\u015fledi\u011fi zaman \u015fuurunun veya hareketinin serbestisini tamamen kald\u0131racak surette ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131na du\u00e7ar olan kimse \u201c olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r.<br>Her iki h\u00fck\u00fcm, ayn\u0131 \u015feyi, yani ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n anlama ve isteme yetene\u011fini kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmektedir.&nbsp; Ancak bunlar\u0131n ifadeleri farkl\u0131d\u0131r. Birincisi, fiilin anlam ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131&nbsp;<strong>alg\u0131layamamaktan<\/strong>&nbsp;ve&nbsp; davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 y\u00f6nlendirme yetene\u011finin&nbsp;<strong>\u00f6nemli derecede azalm\u0131\u015f olmas\u0131ndan&nbsp;<\/strong>s\u00f6z etmekte; ikincisi fiili i\u015fledi\u011fi zaman \u015fuurunun ve hareketinin serbestisini&nbsp;&nbsp;<strong>tamamen kald\u0131racak surette ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131ndan<\/strong>&nbsp;s\u00f6z etmektedir. Ayr\u0131ca, birincisi,&nbsp;<strong>\u00f6nemli derecede azalm\u0131\u015f olmak<\/strong>&nbsp;derken, bir takdir h\u00fckm\u00fcne; ikincisi,&nbsp;<strong>tamamen kald\u0131racak surette derken<\/strong>&nbsp;bir tespit h\u00fckm\u00fcne yer vermektedir. \u00d6yleyse, aralar\u0131ndaki temel farkl\u0131l\u0131ktan \u00f6t\u00fcr\u00fc, iki&nbsp;&nbsp; h\u00fckm\u00fcn ifadesinin, ikisi de do\u011fru olamayaca\u011f\u0131na g\u00f6re,&nbsp; biri yanl\u0131\u015f, biri do\u011fru olmaktad\u0131r. Tam ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011fru ifade eden&nbsp; h\u00fck\u00fcm 657 s Kanunun 46. maddesi h\u00fckm\u00fcd\u00fcr. \u0130CK\u2019 un 88. maddesi h\u00fckm\u00fc, bizi do\u011frulamaktad\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu kanun, tam ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131,&nbsp; 657 s Kanunun ifadesine benzer bir bi\u00e7imde ifade etmi\u015ftir.<strong>(2)<\/strong>&nbsp;Alman Ceza Kanununun ilgili h\u00fckm\u00fcn\u00fcn ifadesiyle, \u0130CK\u2019 ilgili h\u00fckm\u00fcn\u00fcn ifadesi benze\u015fmektedir.<strong>(3)<\/strong>&nbsp;Kanunun gerek\u00e7esinde, bilinen ve al\u0131\u015f\u0131lan ifadelerden vazge\u00e7ilerek, \u201cdo\u011frulu\u011fu kendinden menkul\u201d ifadelerin tercih edilmesi konusunda bir a\u00e7\u0131kl\u0131k bulunmamaktad\u0131r.&nbsp;<br>Bu durumda, kanunun 32\/1. maddesinin do\u011fru ifadesinin&nbsp; \u201c Ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131 nedeniyle, i\u015fledi\u011fi fiilin hukuki anlam ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131&nbsp;<strong>tam<\/strong>&nbsp;alg\u0131layamayan veya bu fiille ilgili olarak davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 y\u00f6nlendirme yetene\u011fini&nbsp;<strong>tamamen<\/strong>&nbsp;kaybetmi\u015f olan ki\u015fiye ceza verilemez \u201c bi\u00e7iminde olmas\u0131 gerekmektedir. S\u00f6z konusu h\u00fck\u00fcm ancak bu bi\u00e7imde ifade edildi\u011finde,&nbsp; onunla ikinci f\u0131kra h\u00fckm\u00fc aras\u0131ndaki fark ortaya konulmu\u015f, b\u00f6ylece her iki h\u00fckm\u00fcn, keyfili\u011fe yer vermeyen do\u011fru yorumu sa\u011flanm\u0131\u015f olacakt\u0131r.<br>Tam ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131nda faile ceza verilmez. Fail hakk\u0131nda g\u00fcvenlik tedbirlerine h\u00fckmolunur.<br>Bu ki\u015filer hakk\u0131nda uygulanacak g\u00fcvenlik tedbirlerini, Kanun,&nbsp; 57\/ 1-5. maddesi h\u00fckm\u00fcnde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Haklar\u0131nda g\u00fcvenlik tedbirine h\u00fckmedilen ak\u0131l hastalar\u0131, y\u00fcksek g\u00fcvenlikli sa\u011fl\u0131k kurumlar\u0131nda koruma ve tedavi alt\u0131na al\u0131n\u0131r.<br>b. K\u0131sm\u00ee ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131<br>Kanun,&nbsp; k\u0131sm\u00ee ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131, 32\/2. madde h\u00fckm\u00fcnde, \u201c birinci f\u0131krada yaz\u0131l\u0131 derecede olmamakla birlikte i\u015fledi\u011fi fiille ilgili olarak davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 y\u00f6nlendirme yetene\u011fi azalm\u0131\u015f olan ki\u015fiye \u201c daha az ceza verilir bi\u00e7iminde ifade etmi\u015ftir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, 765 s Kanun, ayn\u0131 \u015feyi, \u201c fiili i\u015fledi\u011fi zaman \u015fuurunun veya hareketinin serbestisini&nbsp;<strong>ehemmiyetli derecede<\/strong>&nbsp;azaltacak surette akli maluliyete m\u00fcptela olan kimseye \u201c daha az ceza verilir bi\u00e7iminde ifade etmi\u015ftir. Bunlar ifadeleri birbirinden \u00e7ok farkl\u0131 h\u00fck\u00fcmlerdir. Ku\u015fkusuz, ayn\u0131 h\u00fckm\u00fcn iki farkl\u0131 ifadesi ayn\u0131 anda do\u011fru olamayaca\u011f\u0131na g\u00f6re, bu ifadelerden biri do\u011fruysa,&nbsp; \u00f6teki ifade yanl\u0131\u015ft\u0131r. Burada, do\u011fru olan ifade, 765 s. K\u2019 un ifadesidir, \u00e7\u00fcnk\u00fc Kanun, k\u0131sm\u00ee ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131nda, fiilin i\u015flenmesi esnas\u0131nda, anlama veya isteme yetene\u011finin tamamen ortadan kalkmas\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131t\u0131 olarak, sadece isteme yetene\u011finin \u00f6nemli derecede azalmas\u0131n\u0131 de\u011fil, tersine anlama ve isteme yetene\u011finin \u00f6nemli derecede azalmas\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fc alm\u0131\u015ft\u0131r.<br>Her nedense, Kanun, k\u0131smi ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 tam ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131ndan ay\u0131rt etmek isterken, do\u011fru ifadeden \u015fa\u015fm\u0131\u015f, sadece \u201cdavran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 y\u00f6nlendirme yetene\u011finin , yani isteme yetene\u011finin azalmas\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fc alm\u0131\u015f, isteme yetene\u011finin azalmas\u0131na itibar etmemi\u015ftir. \u00d6te yandan, Kanun, tam ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131nda&nbsp; \u201c davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 y\u00f6nlendirme yetene\u011finin&nbsp;<strong>\u00f6nemli derecede azalmas\u0131n\u0131&nbsp;<\/strong>ararken,&nbsp; k\u0131sm\u00ee ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131nda isteme yetene\u011finin sadece&nbsp;<strong>azalmas\u0131n\u0131<\/strong>&nbsp;yeterli g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, iki t\u00fcr ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131 aras\u0131ndaki fark, ayr\u0131ca isteme yetene\u011finin azl\u0131\u011f\u0131na-\u00e7oklu\u011fa indirgenmi\u015f bulunmaktad\u0131r.<br>Burada sorun, sadece ifadesinin de\u011fil, h\u00fckm\u00fcn kendisinin de do\u011fruluk de\u011ferinin tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r olmas\u0131d\u0131r. Zanardelli Kanununa,<strong>(4)<\/strong>&nbsp;\u0130CK\u2019na,<strong>(5)<\/strong>&nbsp;Alman Ceza Kanununa<strong>(6)<\/strong>&nbsp;bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, ku\u015fkusuz bu kanunlar\u0131n yanl\u0131\u015f oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemeyece\u011fine g\u00f6re, maalesef sadece ifadesinin de\u011fil, ayr\u0131ca h\u00fckm\u00fcn kendisinin de yanl\u0131\u015f oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r&nbsp; B\u00f6yle olunca, 32\/2. madde h\u00fckm\u00fcn\u00fcn, ifadesinin d\u0131\u015f\u0131nda, do\u011fru anlam\u0131na ula\u015f\u0131lmak isteniyorsa, s\u00f6z konusu h\u00fckm\u00fcn,&nbsp; 765 s. K\u2019 un&nbsp; 47. maddesi h\u00fckm\u00fcn\u00fcn bug\u00fcne dek doktrinde ve uygulamada anla\u015f\u0131la geldi\u011fi bi\u00e7imde&nbsp; anla\u015f\u0131lmas\u0131 zorunludur.<br>Kanun, fiili i\u015fledi\u011fi s\u0131rada isnat yetene\u011fi bulunan ancak \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azalm\u0131\u015f olan ki\u015fiyi, a\u011f\u0131rlat\u0131lm\u0131\u015f m\u00fcebbet hapis cezas\u0131 yerine yirmibe\u015f y\u0131l, m\u00fcebbet hapis cezas\u0131 yerine yirmi y\u0131l hapis cezas\u0131yla cezaland\u0131rmaktad\u0131r. Di\u011fer hallerde faile verilecek ceza, alt\u0131da birden fazla olmamak \u00fczere indirilebilir.<br>Kanun, ayr\u0131ca, \u201cmahkum olunan ceza, suresi ayn\u0131 kalmak ko\u015fuluyla, k\u0131smen veya tamamen, ak\u0131l hastalar\u0131na \u00f6zg\u00fc g\u00fcvenlik tedbiri olarak da uygulanabilir \u201c h\u00fckm\u00fcne yer vermi\u015ftir.<br>H\u00fckm\u00fcn g\u00f6ndermede bulundu\u011fu h\u00fck\u00fcm, kanunun 57\/6.maddesi h\u00fckm\u00fcd\u00fcr. Kesin h\u00fckm\u00fcn geri al\u0131nabilirli\u011fi<strong>(7)<\/strong>&nbsp;tart\u0131\u015fmas\u0131 bir yana, s\u00f6z konusu bu h\u00fckme g\u00f6re, i\u015fledi\u011fi fiille ilgili olarak davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 y\u00f6nlendirme yetene\u011fi azalm\u0131\u015f olan ki\u015fi hakk\u0131nda, yerle\u015ftirildi\u011fi y\u00fcksek g\u00fcvenlikli sa\u011fl\u0131k kurulunda d\u00fczenlenen kurul raporu \u00fczerine, mahkum oldu\u011fu hapis cezas\u0131, s\u00fcresi ayn\u0131 kalmak ko\u015fuluyla, mahkeme karar\u0131yla, k\u0131smen veya tamamen, ak\u0131l hastalar\u0131na \u00f6zg\u00fc g\u00fcvenlik tedbiri olarak da uygulanabilir.<br>Kanunda g\u00fcvenlik tedbiri uygulanmas\u0131nda izlenecek yol konusunda bir a\u00e7\u0131kl\u0131k bulunmamaktad\u0131r. Herhalde h\u00fck\u00fcml\u00fcn\u00fcn yerle\u015ftirildi\u011fi y\u00fcksek g\u00fcvenlikli sa\u011fl\u0131k kurulu\u015fu, kendili\u011finden veya talep \u00fczerine, \u201ckurul raporu\u201d d\u00fczenleyecek; sonra kendi raporuna dayanarak, ceza mahkumiyetine karar\u0131 veren mahkemeden, h\u00fck\u00fcml\u00fcn\u00fcn cezas\u0131n\u0131n g\u00fcvenlik tedbirine \u00e7evrilmesini isteyecektir. Mahkeme, y\u00fcksek g\u00fcvenlikli sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funun iste\u011fi \u00fczerine, daha \u00f6nce vermi\u015f oldu\u011fu ceza mahkumiyeti h\u00fckm\u00fcn\u00fc, bu kez,&nbsp; tamamen veya k\u0131smen g\u00fcvenlik tedbiri h\u00fckm\u00fcne tahvil edecektir. Bu, h\u00fckm\u00fc a\u00e7\u0131klamak\u201d de\u011fildir,&nbsp; kesin h\u00fckm\u00fc geri almakt\u0131r. Hakimin, elini \u00e7ekti\u011fi h\u00fckm\u00fc,&nbsp; kesin h\u00fckm\u00fc, geri almas\u0131, temel&nbsp; yanl\u0131\u015ft\u0131r.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>4. Sa\u011f\u0131r-dilsizlik<br><br><\/strong>Sa\u011f\u0131r-dilsizlik, insan\u0131n psi\u015fik varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, olmas\u0131 gereken zamanda,&nbsp; normal bir bi\u00e7imde olu\u015fmas\u0131n\u0131 engelleyen bir nedendir. Sa\u011f\u0131r-dilsiz ki\u015filerin art\u0131k e\u011fitilmeleri m\u00fcmk\u00fcn olmakla birlikte, uygar toplumlar, sa\u011f\u0131r-dilsizli\u011fi, hala isnat yetene\u011fini ortadan kald\u0131ran veya azaltan bir neden saymaktad\u0131rlar.<br>Kanun koyucu, sa\u011f\u0131r-dilsizleri, bu t\u00fcr bir \u00f6zr\u00fc olmayanlara nispetle geli\u015fimlerini daha ge\u00e7 sa\u011flad\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f, ya\u015f s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 y\u00fckselterek, ya\u015f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcklerin&nbsp; tabi olduklar\u0131 d\u00fczene tabi k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<br>Kanun, 33. maddede,&nbsp; ceza sorumlulu\u011funu, isnat yetene\u011fi olmak kayd\u0131yla onbe\u015f ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f olmakla ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6nbe\u015f ya\u015f\u0131n doldurmam\u0131\u015f olan sa\u011f\u0131r-dilsizin mutlak surette isnat yetene\u011fi yoktur. Onsekiz ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f, onsekiz ya\u015f\u0131n\u0131 hen\u00fcz doldurmam\u0131\u015f olan sa\u011f\u0131r-dilsizin, isnat yetene\u011fi kural olarak yok say\u0131lmakta, ancak aksi ispat edilebilmektedir. O nedenle, hakim, her somut olayda sa\u011f\u0131r-dilsizin isnat yetene\u011finin&nbsp; olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 res\u2019en ara\u015ft\u0131rmak zorundad\u0131r. Onsekiz ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f, yirmibir ya\u015f\u0131n\u0131 hen\u00fcz doldurmam\u0131\u015f olan sa\u011f\u0131r-dilsizlerin, kural olarak, isnat yetene\u011fi tamd\u0131r; ancak yeterli erginli\u011fe ula\u015fmad\u0131klar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden kendisine daha az ceza verilmektedir.<br>Yirmibir ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f bulunan sa\u011f\u0131r-dilsizlerin, art\u0131k cezan\u0131n tam\u0131na katlanabilecek kadar ergin olduklar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">5. Ge\u00e7ici nedenler, irade d\u0131\u015f\u0131 olarak alkol veya uyu\u015fturucu madde etkisinde olmak<br>Kanun, 34\/1. maddede, ge\u00e7ici bir nedenle yada irade d\u0131\u015f\u0131 al\u0131nan alkol ve uyu\u015fturucu madde etkisiyle&nbsp; anlama ve isteme yetene\u011fi \u201c<strong>\u00f6nemli derecede azalm\u0131\u015f olan<\/strong>&nbsp;\u201c faile \u201c ceza verilmez\u201d demektedir.<br>Kanun bu d\u00fczenleme ile, ge\u00e7ici nedenler, alkol veya uyu\u015fturucu madde etkisi alt\u0131nda anlama ve isteme yetene\u011finin hem&nbsp;<strong>kalkmas\u0131n\u0131<\/strong>&nbsp;hem de&nbsp;<strong>azalmas\u0131n\u0131<\/strong>&nbsp;bir tutmu\u015f; her iki halde de, ki\u015fiye ceza verilmemesini \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr.<br>Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, gerek Zanardelli Kanunu&nbsp;<strong>(m.&nbsp;&nbsp; ),<\/strong>&nbsp;657 s. Kanun ( m. 48\/1), gerek \u0130CK., ( m. 91 ) ar\u0131z\u00ee nedenlerin anlama ve isteme yetene\u011fi \u00fczerini etkisini, t\u0131pk\u0131 ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131nda oldu\u011fu gibi derecelendirmi\u015ftir. Bu, d\u00fczenlemelerden birinin do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Kanunun d\u00fczenlemesinin yerinde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz, \u00e7\u00fcnk\u00fc ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n anlama ve isteme yetene\u011fi \u00fczerine etkisini&nbsp; derecelendiren bir kanunun, benzer nitelikler arz eden ar\u0131z\u00ee nedenlerin etkisini, gerek\u00e7e g\u00f6stermeksizin bir derecelendirmeye tabi tutmamas\u0131,&nbsp; bir tercih de\u011fil, tam tersine bir keyfilik olur.<br>Kanun, 34\/1. maddede, isnat yetene\u011fini ortadan kald\u0131ran veya azaltan nedenleri&nbsp; \u201c ge\u00e7ici nedenler \u201c&nbsp; , \u201c alkol \u201c ve \u201c uyu\u015fturucu madde \u201c olarak ifade etmi\u015ftir.<br>Ge\u00e7ici nedenler, herhalde \u201cirade d\u0131\u015f\u0131 al\u0131nan\u201d al\u0131nan alkol ve uyu\u015fturucu maddelerden farkl\u0131 nedenlerdir. Ancak, ne maddede ne de gerek\u00e7esinde, ge\u00e7ici nedenlerin nelerden ibaret oldu\u011fu pek belli de\u011fildir. Ger\u00e7ekten, \u201c kimyasal madde \u00fcretimi yapan bir tesiste \u00e7al\u0131\u015fan ki\u015filerin kimyasal maddeden yay\u0131lan kokunun etkisinde kalmalar\u0131\u201d m\u0131 ge\u00e7ici nedendir,&nbsp; \u201c annenin bebe\u011fini emzirirken uyuya kalmas\u0131\u201d m\u0131 ge\u00e7ici nededir, \u201csistemik hastal\u0131klar\u201d m\u0131 ge\u00e7ici nedendir, yoksa bunlar\u0131n hepsi mi ge\u00e7ici nedendir, bunu kanun h\u00fckm\u00fcnden de, gerek\u00e7esinden de \u00e7\u0131karmak m\u00fcmk\u00fcn olamamaktad\u0131r. Bir kere kimyasal madde \u00fcretimi \u00f6rne\u011fi herhalde zehirlenmek de\u011fil sarho\u015f olmakt\u0131r. O zaman, irade d\u0131\u015f\u0131 alkol almakla, bunun fark\u0131 nedir; ikisi ayn\u0131 \u015fey de\u011fil midir ? \u00d6te yandan, annenin bebe\u011fini emzirirken uyumas\u0131, ge\u00e7ici neden de\u011fil, sebebinde serbest harekettir. Yukar\u0131da belirtildi\u011fi \u00fczere, sebebinde serbest hareket ile ge\u00e7ici nedenler ayn\u0131 \u015feyler de\u011fildirler. O halde, ge\u00e7ici nedenler, gerek\u00e7enin belirtti\u011fi \u201c sistemik hastal\u0131klar \u201c olmaktad\u0131r. Bunlar, gerek\u00e7eye g\u00f6re, diyabet, gebelik sonras\u0131 ortaya \u00e7\u0131kan psikozlar ve \u00fcremi gibi hastal\u0131klard\u0131r. Tabii, bunlar\u0131n, 32. maddede d\u00fczenlenen \u201cak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131\u201d kavram\u0131 i\u00e7inde yer al\u0131p almad\u0131\u011f\u0131 ayr\u0131 bir tart\u0131\u015fma konusudur.<br>Ge\u00e7ici nedenleri belirlemede bu konuda olu\u015fmu\u015f doktrin ve uygulamadan yararlanmak imkan\u0131na da sahip de\u011filiz. 765 s. Kanun \u201c ar\u0131z\u00ee sebep\u201d terimini kullanmaktad\u0131r. Ar\u0131z\u00ee sebebin ne oldu\u011fu bu kanun d\u00f6neminde olu\u015fmu\u015f bulunan doktrinde ve uygulamada bellidir. \u0130CK., 91. maddesinde m\u00fccbir sebep ve beklenmeyen hal y\u00fcz\u00fcnden meydana gelen sarho\u015fluktan\u201d s\u00f6z etmektedir. Bu kanun, 95. maddesinde kronik alkolizm veya uyu\u015fturucu tutkunlu\u011fundan \u201c s\u00f6z etmektedir. Alman Ceza Kanununun konuya ili\u015fkin d\u00fczenlemesi ayr\u0131nt\u0131l\u0131d\u0131r. Ancak, kanunumuzun d\u00fczenlemesi, bu kanunlardaki d\u00fczenlemelere benzememektedir. Dolay\u0131s\u0131yla, bu kanunlara g\u00f6re olu\u015fmu\u015f doktrin ve uygulamalardan yararlanmak imkan\u0131 da bulunmamaktad\u0131r. B\u00f6yle olunca, ge\u00e7ici nedenleri, ki\u015finin anlama ve isteme yetene\u011fi \u00fczerine etkili alkol ve uyu\u015fturucu d\u0131\u015f\u0131ndaki nedenler olarak&nbsp; anlamak gerekecektir.<br>Ge\u00e7ici nedenler, ki\u015finin bilgisi d\u0131\u015f\u0131nda cereyan eden nedenlerdir.<br>Alkol, sarho\u015fluk etkisi yaratarak ki\u015finin anlama ve isteme yetene\u011fini tamamen veya k\u0131smen ortadan kald\u0131ran i\u00e7eceklerdir.<br>Uyu\u015fturucu madde, ki\u015finin anlama ve isteme yetene\u011fini tamamen veya k\u0131smen yok eden her \u00e7e\u015fit maddedir. Bunlar, i\u015flenmi\u015f veya i\u015flenmemi\u015f,&nbsp; bitkisel, kimyasal&nbsp; maddeler olabilirler.<br>Alkol veya uyu\u015fturucu irade d\u0131\u015f\u0131 al\u0131nm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r. alkol veya uyu\u015fturucunun, yanl\u0131\u015fl\u0131kla, bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n kand\u0131rmas\u0131 veya zorlamas\u0131yla al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 irade d\u0131\u015f\u0131 al\u0131nmas\u0131d\u0131r. Gerek\u00e7ede, alkol veya uyu\u015fturucunun irade d\u0131\u015f\u0131nda al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 i\u00e7in ki\u015finin \u201ctaksirinin\u201d dahi bulunmamas\u0131 gerekti\u011fi ifade edilmi\u015ftir. O halde, alkol veya uyu\u015fturucunun, m\u00fccbir sebep veya beklenmeyen hal nedeniyle al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 halinde \u201cirade d\u0131\u015f\u0131\u201d al\u0131nm\u0131\u015f olmaktad\u0131r.&nbsp;<br>Kronik alkoliklik, uyu\u015fturucu tutsakl\u0131\u011f\u0131, vs., ne ar\u0131z\u00ee nedendir, ne de irade d\u0131\u015f\u0131 alkol veya uyu\u015fturucu kullanmak olarak de\u011ferlendirilebilir. Bunlar,&nbsp; yukar\u0131da da belirttik, t\u0131bben ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131 say\u0131lmaktad\u0131r, dolay\u0131s\u0131yla, 32. madde kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmeleri gerekmektedir.<br>Kanun, ge\u00e7ici nedenlerin, alkol veya uyu\u015fturucunun anlama ve isteme yetene\u011fini ki\u015fide ortadan kald\u0131rmas\u0131n\u0131 aramam\u0131\u015ft\u0131r, anlama ve isteme yetene\u011finin \u201c\u00f6nemli derecede azalm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131\u201d yeterli g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu demektir ki, \u201ccezas\u0131zl\u0131k nedeni\u201d olarak, isnat yetene\u011finin azalmas\u0131n\u0131 yeterli g\u00f6ren kanun koyucu, herhalde kalkmas\u0131n\u0131 \u00f6ncelikle&nbsp; yeterli g\u00f6rm\u00fc\u015f olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Sonu\u00e7<br><br><\/strong>Sonu\u00e7 olarak, 5237 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ceza Kanunu, faili, isnat yetene\u011fini, isnat yetene\u011fini kald\u0131ran ve azaltan nedenleri d\u00fczenlemede&nbsp; ba\u015far\u0131l\u0131 olamam\u0131\u015ft\u0131r.<br>Bu durum, kanunun yorumunda, beklenenden \u00e7ok s\u0131k\u0131nt\u0131lar yaratacakt\u0131r. Ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 olas\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 a\u015fmak, anca 765&nbsp; say\u0131l\u0131 Kanundan ve onun yaratt\u0131\u011f\u0131 doktrin ve uygulamadan&nbsp; yararlanmakla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<br>Tabiri caizse, \u201cAmerika\u2019y\u0131 yeniden ke\u015ffe kalk\u0131\u015fmak\u201d, zaten fazlaca bilim ve dil fakiri olan kanunun yorumunda, kanuna has bir doktrinini olu\u015fturmada ciddi yanl\u0131\u015fl\u0131klara neden olunabilir.<br>Bizce, do\u011fruyu, kabul edilebilir uygulama ve doktrini bulmada hala en iyi k\u0131lavuz, T\u00fcrkiye Cumhuriyetinin hukuk ve ceza hukuku ge\u00e7mi\u015fidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u0130PNOTLAR:<br>(1) Ger\u00e7ekten, isnat yetene\u011fini,&nbsp; \u0130CK., \u201cGenel Olarak Su\u00e7lar\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan Birinci Kitab\u0131n\u0131n,&nbsp; \u201cSu\u00e7lu, su\u00e7un ma\u011fduru\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan&nbsp; IV. B\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn I. Ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda&nbsp;&nbsp; \u201c \u0130snat yetene\u011fi\u201d&nbsp; ( DELLA IMPUTAB\u0130L\u0130A\u2019 ) ad\u0131yla, 85 vd. maddelerde, ba\u011f\u0131ms\u0131z&nbsp; bir bi\u00e7imde d\u00fczenlemi\u015ftir.<br>(2) Non e\u2019 imputabile chi, nel momento in cui ha commesso il fatto, era, per infermita\u2019 , in tale stato di mente da escludere la capacita\u2019 d\u2019 intendere&nbsp; e di volere. Fiili i\u015fledi\u011fi s\u0131rada, ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc,&nbsp; anlama ve isteme yetene\u011fi ortadan kalkacak&nbsp; akli&nbsp;&nbsp; durumda&nbsp; olan&nbsp; kimse, isnat edilebilir de\u011fildir.<br>(3) Fornasari, I principi del diritto penale tedesco, CEDAM, Padova 1993, s. 324 vd., \u00f6zellikle, 332.<br>(4) Majno, Ceza Kanunu \u015eerhi, C.1, s.189 vd.<br>(5) Madde 89, Chi, nel momento in cui ha commesso il fatto, era, per infermita\u2019 , in tale stato di metne da scemare grandamente, senza escluderla la capacita\u2019 d\u2019intendere ve di volere, risponde dal reato commesso; la pena e\u2019 diminuita. Fiili i\u015fledi\u011fi esnada, ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc, anlama ve isteme yetene\u011fi, ortadan kalkmam\u0131\u015f ama \u00f6nemli bir bi\u00e7imde azalm\u0131\u015f olan kimse, i\u015fledi\u011fi su\u00e7tan sorumludur; ceza indirilir.<br>(6) Fornasari, Age., s.&nbsp; 332.<br>(7) Doktrindeki yayg\u0131n kanaat kesin h\u00fckm\u00fcn geri al\u0131namayaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndedir. CMK, doktrine uygun olarak, kesin h\u00fckm\u00fcn ihlal edilemeyece\u011fini, yani geri al\u0131namayaca\u011f\u0131n\u0131 kabul etmi\u015f bulunmaktad\u0131r ( m. 311 vd. ). Kanun bu h\u00fckm\u00fc ile kesin h\u00fck\u00fcm kural\u0131n\u0131 ihlal etmi\u015ftir. Burada, m\u00fcmk\u00fcn olan d\u00fczenleme, hakimin, h\u00fck\u00fcm esnas\u0131nda, cezay\u0131 su\u00e7lunun \u015fahs\u0131na uydururken, cezay\u0131 veya g\u00fcvenlik tedbirini se\u00e7mesine imkan verilmesidir. H\u00fck\u00fcml\u00fcn\u00fcn cezas\u0131n\u0131 \u00e7ekerken ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131nda bir de\u011fi\u015fiklik olmas\u0131 hali ku\u015fkusuz ayr\u0131 bir d\u00fczenlemenin konusudur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kaynak\u00e7a<br><br><\/strong>Antolisei,Manuale di diritto penale, PG., Milano 2000 ; Bettiol, Diritto penale, Cedam-Padova 1978 ; Mantovani, Diritto penale, PG., Padova 1979 ; Manzini, \u0130stituzioni di diritto penale italiano, Padova 1958 ; Pagliaro, Principi di diritto penale, Milano 19880 ; Maggiore, Diritto penale, Volume&nbsp; 1: Parte Generale, Tomo Primo, Nicola Zanichelli Editore, Bologna 1961; Fornasari, I principi del diritto penale tedesco, CEDAM, Padova 1993.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; Zeki Haf\u0131zo\u011fullar\u0131&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-1801","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-makalelink"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1801","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1801"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1801\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1809,"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1801\/revisions\/1809"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1801"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1801"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1801"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}