{"id":1797,"date":"2025-08-19T11:40:54","date_gmt":"2025-08-19T11:40:54","guid":{"rendered":"http:\/\/www.lopsssdoner.com\/?p=1797"},"modified":"2025-08-19T11:40:55","modified_gmt":"2025-08-19T11:40:55","slug":"5237-sayili-turk-ceza-kanununda-fail","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/2025\/08\/19\/5237-sayili-turk-ceza-kanununda-fail\/","title":{"rendered":"\u00a05237 SAYILI T\u00dcRK CEZA KANUNUNDA FA\u0130L"},"content":{"rendered":"\n

  Zeki Haf\u0131zo\u011fullar\u0131<\/em>
<\/strong>                                                                                                                                                                         Ba\u015fkent \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi
                                                                                                                                                            Ceza ve Ceza Usul\u00fc Hukuku Anabilim Dal\u0131 Ba\u015fkan\u0131<\/em><\/p>\n\n\n\n

1.Fail veya su\u00e7lu kavram\u0131

<\/strong>Fiilsiz su\u00e7 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Kanunda su\u00e7 olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclen bir fiili i\u015fleyen kimse faildir. Elbette, failsiz su\u00e7 da, m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Her fiil zorunlu olarak bir failin eseridir. Fail su\u00e7ludur. A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131, su\u00e7u i\u015fleyen kimseye, faile su\u00e7lu denmektedir. Doktrinde, fail veya su\u00e7lu terimleri yerine, su\u00e7tan etkilenen anlam\u0131nda \u201c su\u00e7un pasif s\u00fcjesi \u201c teriminin kar\u015f\u0131t\u0131 olarak, \u201csu\u00e7un aktif sujesi \u201c terimi de kullan\u0131lmaktad\u0131r.
Kanun \u201c ceza sorumlulu\u011fu \u015fahsidir \u201c derken ayn\u0131 zamanda su\u00e7un failine, yani su\u00e7lu denen ki\u015fiye i\u015faret etmi\u015f bulunmaktad\u0131r.
Su\u00e7un faili insand\u0131r. \u0130nsan hukukta ki\u015fidir. K\u00f6le insand\u0131r ama, ki\u015fi de\u011fildir, efendisinin malvarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan \u015feylerden biridir. K\u00f6lelik kalk\u0131nca, k\u00f6le insan, ki\u015fi olmu\u015ftur. Bug\u00fcn su\u00e7un failinin sadece insan olmas\u0131 kural\u0131n\u0131n bir istisnas\u0131 bulunmamaktad\u0131r.
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bir \u00f6zenti olarak hayvan haklar\u0131ndan s\u00f6z edilmekle birlikte, hayvan, hukukun s\u00fcjesi de\u011fildir, tersine di\u011fer \u015feylerden farks\u0131z olarak sadece hukukun objesidir. Bundan \u00f6t\u00fcr\u00fc, ne kadar \u00e7ok seversek sevelim, hayvan, ceza hukukunda su\u00e7un ne faili ne ma\u011fduru olabilir.
Su\u00e7un faili olmak bak\u0131m\u0131ndan, erkek, kad\u0131n ve \u00e7ocuk aras\u0131nda  bir fark bulunmamaktad\u0131r. Bunlar kanun \u00f6n\u00fcnde e\u015fittirler ( Ay.m. 10  , TCK. m. 3  ). Bununla birlikte, bug\u00fcn, hukuk d\u00fczenleri, bu arada hukuk d\u00fczenimiz, yarg\u0131lamada, \u00f6zellikle  cezan\u0131n verilmesinde ve infaz\u0131nda \u00e7ocuklar ve  kad\u0131nlar yarar\u0131na  \u201c pozitif ay\u0131r\u0131mc\u0131l\u0131k\u201d  yapmaktad\u0131r.
Su\u00e7un faili olmak bak\u0131m\u0131ndan normal insanla \u00f6r., \u201chilkat garibesi\u201d  aras\u0131nda hi\u00e7bir fark g\u00f6zetilmemi\u015ftir. Bize g\u00f6re normal g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc olmayan bir yarat\u0131k e\u011fer \u201c insan \u201c say\u0131l\u0131rsa, elbette ki o da su\u00e7un faili olur.<\/p>\n\n\n\n

2. Ceza\u00ee ehliyet

<\/strong>Bir k\u0131s\u0131m doktrinde, her insan\u0131n su\u00e7un faili olamayaca\u011f\u0131, insan\u0131n fail olabilmesi i\u00e7in baz\u0131 ko\u015fullara sahip olmas\u0131 gerekti\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, bundan ceza\u00ee ehliyet (capacita\u2019 penale ) ceza ehliyeti veya su\u00e7 i\u015flemeye ehil olmak kavram\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bununla, bir kimsenin ceza hukukunun \u00f6znesi olabilmesi i\u00e7in aranan ko\u015fullar\u0131n t\u00fcm\u00fc, yani ceza hukuku bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemi olan bir fiili ger\u00e7ekle\u015ftirmeye ehliyet ifade edilmek istenmi\u015ftir. Bu d\u00fc\u015f\u00fcncede olanlar, iki grup insanda ceza ehliyetinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemektedirler. Bunlar, sorumsuzluktan, dokunulmazl\u0131ktan yararlananlar ve in\u015fat edilebilir olmad\u0131klar\u0131 i\u00e7in cezaland\u0131r\u0131lamayanlar, yani ak\u0131l hastalar\u0131 ve benzeri kimselerdir. Bu ki\u015filer ceza hukukunun d\u0131\u015f\u0131nda say\u0131lmaktad\u0131rlar.
\u00d6zel hukuktan \u00f6yk\u00fcnerek ortaya at\u0131lm\u0131\u015f olan ceza\u00ee ehliyet kavram\u0131 ceza hukukunda inand\u0131r\u0131c\u0131 bir esasa dayanmamaktad\u0131r. Bir kere sorumsuzluk nedeniyle ki\u015finin cezaland\u0131r\u0131lmamas\u0131 veya dokunulmazl\u0131k nedeniyle hakk\u0131nda kovu\u015fturma yap\u0131lamamas\u0131, o ki\u015finin ceza kanununun \u00f6znesi olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez, aksine bu kimsenin kanunu ihlal etmeyecek kadar y\u00fcksek bir kamusal ki\u015fili\u011fe sahip oldu\u011fu veya kovu\u015fturmamada kamusal yarar\u0131n bulundu\u011fu anlam\u0131na gelir. Ger\u00e7ekten, sorumsuzluk halinde ki\u015finin cezaland\u0131r\u0131lmamas\u0131n\u0131n veya ki\u015fiye dokunulmamas\u0131n\u0131n esas\u0131  tamamen siyasidir.  Bu nedenledir ki, sorumsuz veya dokunulmaz olan ki\u015filer bak\u0131m\u0131ndan ehliyetsizlikten s\u00f6z etmek, pek tutarl\u0131 bir d\u00fc\u015f\u00fcnce olamaz. \u00d6te yandan,  hen\u00fcz geli\u015fimini tamamlamam\u0131\u015f olanlar\u0131n veya ak\u0131l hastalar\u0131 ve benzeri ki\u015filerin, ceza kanununun muhatab\u0131 olmad\u0131klar\u0131 do\u011fru olamaz, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunlar,  fiilleri bir su\u00e7 te\u015fkil etti\u011finde, cezaya de\u011fil ama, emniyet tedbirlerine muhatapt\u0131rlar. \u00d6yleyse, bu grubu olu\u015fturan insanlar da, ileri s\u00fcr\u00fclenin tersine, ceza hukukunun d\u0131\u015f\u0131nda de\u011fildirler, i\u00e7indedirler, yani su\u00e7un faili olabilmektedirler.<\/p>\n\n\n\n


3. T\u00fczel ki\u015fi

<\/strong>T\u00fczel ki\u015finin su\u00e7un faili, yan\u0131 su\u00e7lu olup olamayaca\u011f\u0131 hususu bug\u00fcn de tart\u0131\u015fmal\u0131 bir konudur. \u00d6zellikle \u00f6rg\u00fctl\u00fc su\u00e7lulu\u011fun yayg\u0131nla\u015fmas\u0131, uluslar aras\u0131 su\u00e7 \u00f6rg\u00fctlerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131, t\u00fczel ki\u015filer hakk\u0131ndaki tart\u0131\u015fmalar\u0131 giderek daha \u00e7ok alevlendirmi\u015ftir.
Roma hukukunda t\u00fczel ki\u015filerin su\u00e7un faili olamayacaklar\u0131 esas\u0131 kabul edilmi\u015ftir.Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, Cermen hukukunda, t\u00fczel ki\u015finin su\u00e7un faili olabilece\u011fi kabul edilmi\u015ftir. \u0130ngiliz hukukunda t\u00fczel ki\u015fi su\u00e7un faili say\u0131lmaktad\u0131r. Avrupa Bakanlar Komitesinin 28. Ekim 1998 tarih ve 18 say\u0131l\u0131  karar\u0131 t\u00fczel ki\u015filere kar\u015f\u0131 ceza m\u00fceyyidesinin uygulanmas\u0131n\u0131 tavsiye etmi\u015ftir. 1994 tarihli Frans\u0131z Ceza Kanunu, 121\/1. maddesi h\u00fckm\u00fcnde, \u00e7ok dikkatli ve s\u0131n\u0131rl\u0131 bir bi\u00e7imde ticari kurulu\u015flar\u0131n ( enti ) ceza sorumluluklar\u0131n\u0131n oldu\u011funu kabul etmi\u015ftir ( Antolisei, 598 ). 
T\u00fczel ki\u015finin su\u00e7un failli\u011fi meselesi genellikle t\u00fczel ki\u015finin ger\u00e7ekli\u011fi veya varsay\u0131msall\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde yo\u011funla\u015fmaktad\u0131r. T\u00fczel ki\u015fiyi bir ger\u00e7eklik olarak alg\u0131layan d\u00fc\u015f\u00fcnceler, onun su\u00e7un faili de olabilece\u011fini kabul etmektedirler. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, t\u00fczel ki\u015fiyi varsay\u0131msal, fikr\u00ee bir birlik olarak alg\u0131layanlar, onun su\u00e7un faili olamayaca\u011f\u0131n\u0131 kabul etmektedirler. Cezan\u0131n niteliklerinden hareket eden bir ba\u015fka g\u00f6r\u00fc\u015f, t\u00fczel ki\u015fi \u00fczerinde cezan\u0131n korkutuculuk, \u015fahsilik ve usland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k   etkilerinin do\u011fal olarak m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, dolay\u0131s\u0131yla su\u00e7un faili olamayaca\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmektedir.
T\u00fczel ki\u015filer \u201cstat\u00fcleri\u201d ile ki\u015filik kazanmaktad\u0131rlar ( MK. m. 47, 59  ).  T\u00fczel ki\u015fi, kendine v\u00fccut veren stat\u00fc ile sinirli olarak hak ve fiil ehliyetine sahip bulunmaktad\u0131r. Ku\u015fkusuz, bunlar, vergi su\u00e7lar\u0131n\u0131n, di\u011fer idar\u00ee su\u00e7lar\u0131n faili olabilmektedirler.  T\u00fczel ki\u015filerin, genel ahlaka, kamu d\u00fczenine ayk\u0131r\u0131 bir faaliyeti m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu t\u00fcr bir faaliyette bulunmay\u0131 ama\u00e7layan t\u00fczel ki\u015fi, kanundan \u00f6t\u00fcr\u00fc ki\u015filik kazanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Su\u00e7 ve ceza koyan kurallar kamu d\u00fczenini kuran vazge\u00e7ilmez temel kural\u0131d\u0131rlar. B\u00f6yle olunca, zaten t\u00fczel ki\u015fi, su\u00e7 i\u015fleyemez. Su\u00e7 ancak t\u00fczel ki\u015finin organ\u0131 olan ki\u015filer taraf\u0131ndan i\u015flenebilir.  Ku\u015fkusuz, bunlar, di\u011fer ki\u015filerden farks\u0131z olarak su\u00e7un failidirler.
Kanun, 20\/1. maddesi h\u00fckm\u00fcnde, \u201cceza sorumlulu\u011fu \u015fahsidir\u201d demekte ve \u201c kimse ba\u015fkas\u0131n\u0131n fiilinden dolay\u0131 sorumlu tutulamaz\u201d h\u00fckm\u00fcne yer vermektedir. Bundan, a\u00e7\u0131k\u00e7a, kanunun  t\u00fczel ki\u015fiyi su\u00e7un faili saymad\u0131\u011f\u0131 sonucu \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Zaten kanunun \u201c T\u00fczel ki\u015filer hakk\u0131nda g\u00fcvenlik tedbirleri\u201d madde ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan 60. maddesinin gerek\u00e7esi de bu sonucu do\u011frulamaktad\u0131r.
Kanun koyucu, kanunun 20. maddesinin gerek\u00e7esinde, \u201csadece ger\u00e7ek ki\u015filer su\u00e7un faili olabilir ve sadece ger\u00e7ek ki\u015filer hakk\u0131nda ceza yapt\u0131r\u0131m\u0131na h\u00fckmedilebilir \u201c diyerek; kim hakk\u0131nda ceza m\u00fceyyidesine h\u00fckmedilebiliyorsa, ancak o kimsenin fail olabilece\u011fine  i\u015faret etmi\u015f bulunmaktad\u0131r. Ger\u00e7ekten, kanun, 20\/2.maddesi h\u00fckm\u00fcnde, \u201c T\u00fczel ki\u015filer hakk\u0131nda ceza yapt\u0131r\u0131m\u0131 uygulanmaz. Ancak, su\u00e7 dolay\u0131s\u0131yla kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen g\u00fcvenlik tedbiri niteli\u011findeki yapt\u0131r\u0131mlar sakl\u0131d\u0131r \u201c h\u00fckm\u00fcne yer vererek t\u00fczel ki\u015fiyi fail saymam\u0131\u015ft\u0131r.
Ancak, Kanun, 60. maddenin metninde ve gerek\u00e7esinde, 20. maddenin sadece gerek\u00e7esinde, her nedense  kamu t\u00fczel ki\u015fileri ile \u00f6zel hukuk t\u00fczel ki\u015fileri aras\u0131nda fark g\u00f6rm\u00fc\u015f, g\u00fcvenlik tedbirlerinin muhatab\u0131n\u0131n sadece \u00f6zel hukuk t\u00fczel ki\u015fisi oldu\u011funu kabul etmi\u015ftir.
Kanunun d\u00fczenlemesi \u00e7eli\u015fkilidir.
Kanun; 31, 32, 33, 34. maddelerinde ya\u015f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck olanlar\u0131, ak\u0131l hastalar\u0131n\u0131, sa\u011f\u0131r- dilsizleri, ar\u0131z\u00ee sarho\u015fluk  halinde bulunan ki\u015fileri su\u00e7un faili saym\u0131\u015f, ceza verilemedi\u011finden, bunlar haklar\u0131nda g\u00fcvenlik tedbirlerine h\u00fckmedilmesini \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015f; buna kar\u015f\u0131l\u0131k muhatap olduklar\u0131 \u201cyapt\u0131r\u0131mlar\u201d bak\u0131m\u0131ndan ayn\u0131 konumda olan \u201c \u00f6zel hukuk t\u00fczel ki\u015filerini her nedense su\u00e7un faili say\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6yle olunca, Kanunun ki\u015filer hakk\u0131nda \u201cg\u00fcvenlik tedbiri niteli\u011findeki yapt\u0131r\u0131mlar\u0131\u201d su\u00e7 nedeni<\/em><\/strong> ile uygularken, t\u00fczel ki\u015filer hakk\u0131nda  \u201c su\u00e7 dolay\u0131s\u0131yla<\/em><\/strong> \u201c uygulamas\u0131 ( 20\/2) \u00e7eli\u015fkili bir d\u00fczenleme olmaktad\u0131r .
Gene bu ba\u011flamda, kanunun ger\u00e7ek ki\u015filerle t\u00fczel ki\u015filer, kamu t\u00fczel ki\u015fileri ile \u00f6zel hukuk t\u00fczel ki\u015fileri aras\u0131nda  ay\u0131r\u0131m yapmas\u0131, kanun \u00f6n\u00fcnde e\u015fitlik ilkesine ayk\u0131r\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc kamu hukuku t\u00fczel ki\u015filerinde de, t\u0131pk\u0131 \u00f6zel hukuk t\u00fczel ki\u015filerinde oldu\u011fu gibi ( m. 60 ), su\u00e7u ancak t\u00fczel ki\u015finin  organ\u0131 veya temsilcisi olan ki\u015filer i\u015fleyebilmektedirler. Ger\u00e7ekten, organ veya temsilcisinin, kamu t\u00fczel ki\u015fisi yarar\u0131na su\u00e7 i\u015flemesi de  imkans\u0131z de\u011fildir.
\u00d6te yandan, ceza h\u00fckm\u00fc bulunduran baz\u0131 kanunlar, \u00f6r.  \u00c7ek Kanunu, m. 13\/2, 15, vs., Sendikalar Kanunu, m. 59\/1, 2, vs., t\u00fczel ki\u015fiyi su\u00e7un faili saymaktad\u0131r. Ceza h\u00fckm\u00fc ta\u015f\u0131yan bu kanunlar\u0131n ak\u0131betinin ne oldu\u011fu hususu  kanunun 5. maddesi h\u00fckm\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131nda ayr\u0131 bir tart\u0131\u015fma konusudur, \u00e7\u00fcnk\u00fc 5. madde, kanunun genel h\u00fck\u00fcmlerinin \u201c\u2026 ceza i\u00e7eren kanunlardaki su\u00e7lar hakk\u0131nda da uygulan\u0131r \u201c h\u00fckm\u00fcne yer vermektedir. 5252 say\u0131l\u0131 TCK. Y\u00fcr\u00fcrl\u00fck ve Uygulama \u015eekli Hakk\u0131nda Kanunda, g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz  kadar\u0131yla, konuya a\u00e7\u0131kl\u0131k getiren bir h\u00fck\u00fcm bulunmamaktad\u0131r. Kanunda yer alan h\u00fck\u00fcmler cezalarla ilgilidir. Kanun t\u00fczel ki\u015fiyi su\u00e7un faili saymad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, t\u00fczel ki\u015fiyi su\u00e7un faili sayan kanunlar\u0131n  bu kanunla z\u0131mnen ilga edilmi\u015f olduklar\u0131 akla gelmektedir. Ancak,  TCK: Y\u00fcr\u00fcrl\u00fck ve Uygulama \u015eekli Hakk\u0131nda Kanunun, 11.5.2005 tarih ve 5349 say\u0131l\u0131 Kanunun 6. maddesiyle de\u011fi\u015fik Ge\u00e7ici madde 1 h\u00fckm\u00fc, 5237 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ceza Kanunun Birinci Kitab\u0131nda yer alan d\u00fczenlemelere ayk\u0131r\u0131 h\u00fck\u00fcmleri,  ilgili kanunlarda gerekli de\u011fi\u015fiklikler yap\u0131l\u0131ncaya kadar ve en ge\u00e7 31. Aral\u0131k 2006 tarihine kadar uygulan\u0131r h\u00fckm\u00fcne yer vermi\u015f bulunmaktad\u0131r. Bu demektir ki, t\u00fczel ki\u015fi, uyum sa\u011flan\u0131ncaya kadar, hukuk d\u00fczenimizde su\u00e7un faili olmaya devam edecektir.

4.Tabiat\u00e7\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan fail

<\/strong>Fail, su\u00e7lu, sadece salt hukuk\u00ee bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131dan de\u011fil, ama ayn\u0131 zamanda tabiat\u00e7\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan, yani  organik ve psi\u015fik nitelikleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak da incelenebilir. \u0130ncelemenin amac\u0131, bir \u201csu\u00e7lu tipini\u201d ortaya \u00e7\u0131karmaya  \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmakt\u0131r.
Tabiat\u00e7\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan faille ( delinquente ), hukuki bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan fail (reo ) \u00e7ak\u0131\u015fmamaktad\u0131r. Ger\u00e7ekten, \u00f6nemsiz su\u00e7lar\u0131n, belli bir devletin siyasal veya etik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olan, yahut istisnai hallerden kaynaklanan, \u00e7o\u011fu kez zamandan zamana, yerden yere de\u011fi\u015fen su\u00e7lar\u0131n failleri, tabiat\u00e7\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan fail, su\u00e7lu kavram\u0131 i\u00e7inde yer almamaktad\u0131rlar.
Su\u00e7luluk tamamen do\u011fal bir olgu olarak da ele al\u0131nabilir. Su\u00e7u ve su\u00e7lulu\u011fu do\u011fal bir olgu olarak g\u00f6renler,   nedenlerini ve tezah\u00fcrlerini inceleyenler, sadece uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc ve d\u00fczenli toplumsal olu\u015fumlar\u0131n temel \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 zedeleyen, a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 \u00e7a\u011flar boyunca, t\u00fcm uygar toplumlarda  toplumsal d\u00fczeni bozdu\u011fu kabul edilen, dolay\u0131s\u0131yla su\u00e7 say\u0131lan fiilleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcne almaktad\u0131rlar. Ger\u00e7ekten, klasik ceza hukuk\u00e7ular\u0131n\u0131n \u201cdo\u011fal su\u00e7lar\u201d dedikleri s\u00f6z konusu bu su\u00e7lar, genelde tarihi olaylardan etkilenmeyen, bireye, malla, genel ahlaka kar\u015f\u0131 su\u00e7lar, sahtecilik, doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k ve benzer di\u011fer su\u00e7lar\u0131d\u0131rlar.
Do\u011fal bir olgu olarak su\u00e7 ve su\u00e7lulu\u011fu  ilk kez Cesare  Lombroso  incelenmi\u015ftir. (1) Lombroso,  su\u00e7un do\u011fu\u015ftan geldi\u011fini, dolay\u0131s\u0131yla psi\u015fik ve somatik belirleyici \u00f6zellikleri bak\u0131m\u0131ndan su\u00e7un failinin anormal bir varl\u0131k oldu\u011funu  ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.  Lombroso, daha sonra, yarad\u0131l\u0131\u015ftan geldi\u011fini kabul etti\u011fi su\u00e7lulu\u011fun, kal\u0131t\u0131msal ( atavismo ) oldu\u011funu,  bir t\u00fcr ahlaki \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131k arz etti\u011fini, saran\u0131n  bir t\u00fcr\u00fcn\u00fc olu\u015fturdu\u011funu    illeri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.
Do\u011fu\u015ftan su\u00e7luluk  d\u00fc\u015f\u00fcncesi, \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan ve \u00e7ok taraftar bulan Ferinin kurucusu oldu\u011fu Pozitivist  Ceza Hukuku Okulunun temelini olu\u015fturmu\u015ftur. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce, su\u00e7lu ki\u015fiyi belirleyen temel niteli\u011fin \u201c anormallik \u201c oldu\u011funu ileri s\u00fcrmektedir. Ancak, su\u00e7lunun anormal bir ki\u015fi oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesi, deneysel olarak kan\u0131tlanamam\u0131\u015ft\u0131r. \u00dcstelik, ger\u00e7ek hayat, bununu yalanlamaktad\u0131r. Bu durum kar\u015f\u0131s\u0131nda, okulun baz\u0131 mensuplar\u0131, ayn\u0131 \u00e7izgide kalarak, su\u00e7lu ki\u015fili\u011fi belirleyen \u00f6zelli\u011fin ahlak\u00ee, duygusal anomali oldu\u011funu, yahut su\u00e7un i\u015flenmesi esnas\u0131nda psi\u015fik bir anomalinin etken oldu\u011funu  ileri s\u00fcrmektedir. Bu iddia da ispatlanamam\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn, genel olarak, hatta bir\u00e7ok bu okul mensubu taraf\u0131ndan, normal su\u00e7lu ki\u015finin var olabildi\u011fi de kabul edilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

5. Su\u00e7lular\u0131n tasnifi 

<\/strong>Su\u00e7lulu\u011fun do\u011fal bir olgu olarak incelenmesi, insanlar aras\u0131nda bir fail tipinin bulunmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131, su\u00e7lular\u0131n bir\u00e7ok tasnifinin yap\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bunlardan en dikkate de\u011ferlerinden biri, Lombroso-Ferri \u00e7izgisinde olan d\u00fc\u015f\u00fcncedir. Bu d\u00fc\u015f\u00fcncede  su\u00e7lular,  do\u011fu\u015ftan su\u00e7lular, ak\u0131l hastalar\u0131, su\u00e7a al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 olanlar, ihtiras su\u00e7lular\u0131 ve rastlant\u0131sal su\u00e7lular olmak \u00fczere be\u015f gruba ayr\u0131lmaktad\u0131r.
Bu d\u00fc\u015f\u00fcnceden yana olan  Florian,(2) s\u00f6z konusu tasnifi daha a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7ime sokmu\u015ftur.
a. Su\u00e7u i\u015flemede bireysel nedenlerin etkili oldu\u011fu su\u00e7lular. Bunlar, su\u00e7lu do\u011fanlar, do\u011fu\u015ftan su\u00e7a e\u011filimi olanlar, ahlak\u00ee deliler veya yap\u0131sal olarak ahlaks\u0131z olanlard\u0131r.
b. Ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131 y\u00fcz\u00fcnden su\u00e7lular. Bunlar deli su\u00e7lular ( hastal\u0131klar\u0131n\u0131n etkisi alt\u0131nda bir su\u00e7 i\u015fleyenler ), su\u00e7lu deliler ( hastal\u0131\u011f\u0131 su\u00e7unun tipik belirtisini olu\u015fturanlar ) ve  deliren su\u00e7lular ( su\u00e7 i\u015fledikten sonra delirenler ).
c. Su\u00e7u al\u0131\u015fkanl\u0131k haline getirenler
d. \u0130htiras su\u00e7lular\u0131, ihtiras f\u0131rt\u0131nas\u0131n\u0131n etkisi alt\u0131nda su\u00e7 i\u015fleyenlerdir.
e. Rastlant\u0131sal su\u00e7lular. Bunlar, bir olaydan \u00f6t\u00fcr\u00fc veya anl\u0131k ko\u015fullar y\u00fcz\u00fcnden su\u00e7a s\u00fcr\u00fcklenenlerdir.
Ba\u015fka bir kriminolog, Di Tullio,(3) su\u00e7 i\u015flemeye yatk\u0131nl\u0131k, yahut genelde b\u00fct\u00fcn insanlarda sakl\u0131 bulunan, ancak d\u0131\u015fsal etkiler neden oldu\u011funda ortaya \u00e7\u0131kan, daha \u00e7ok a\u011f\u0131r c\u00fcrm\u00ee fiiller i\u015fleme e\u011filimi olarak baz\u0131 kimselerde mevcut bulunan \u201cyap\u0131sal su\u00e7luluk\u201d  d\u00fc\u015f\u00fcncesinden hareketle su\u00e7lular\u0131 \u00fc\u00e7 grup alt\u0131nda toplamaktad\u0131r. Bunlar, rastlant\u0131sal su\u00e7lular, yap\u0131sal su\u00e7lular ve ak\u0131l hastalar\u0131d\u0131r.
Son zamanlarda, kriminolojide,  kiminin ekonomik \u00e7\u0131karlar,  ideolojiler, ihtiraslar, cinsellik duygusu, antisosyal e\u011filimler vs. olmak \u00fczere su\u00e7lar\u0131n saikini;  kiminin normal veya anormal su\u00e7lular olarak patalojik durumu ve kimi toplumsal- \u00e7evresel nedenleri esas alarak, su\u00e7lular\u0131n bir tasnifini yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlenmektedir. (4)
Ceza Kanunu, kriminolojik gerekleri de g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alarak  bir\u00e7ok su\u00e7lu kategorisine yer vermi\u015f bulunmaktad\u0131r. Bu ba\u011flamda olmak \u00fczere, Kanun, su\u00e7ta tekerr\u00fcr\u00fc cezay\u0131 art\u0131ran bir neden saymakta (m.58), ak\u0131l hastas\u0131 su\u00e7lulara farkl\u0131 bir muamelede bulunmakta ( m. 32), kazan\u00e7 h\u0131rs\u0131yla  i\u015flenen su\u00e7lar\u0131n faillerini di\u011fer su\u00e7 faillerinden farkl\u0131 bir bi\u00e7imde cezaland\u0131rmakta  (m. 55  ), su\u00e7lulukta din\u00ee, fikr\u00ee, ideolojik, vs. her \u00e7e\u015fit nedeni g\u00f6z \u00f6n\u00fcne almaktad\u0131r ( \u00f6r., m. 3, 76, 77,  82\/1, i, j, vs. ).<\/p>\n\n\n\n

6. Normatif fail tipi

<\/strong>Bio-psikolojik nitelikleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak, yani do\u011fal veya kriminolojik olarak belirlenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan fail tipi yan\u0131nda, ayr\u0131ca, Alman doktrininde, bizzat normun belirlenmi\u015f oldu\u011fu bir fail tipinden s\u00f6z edilmektedir.Denmektedir ki, kimi zaman, ceza kanunu, belli bir be\u015feri davran\u0131\u015f\u0131 cezaland\u0131rmak yerine, bizzat insan\u0131, ne ise o olarak, yani kendi var olu\u015f bi\u00e7imi i\u00e7inde, yani belli bir karakteristik g\u00f6stermesinden \u00f6t\u00fcr\u00fc cezaland\u0131rmay\u0131 istemektedir. Cezan\u0131n verilmesi ve a\u011f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, failin sergiledi\u011fi su\u00e7lu ki\u015filikle veya belli bir tip a sosyallikle ba\u011f\u0131nt\u0131l\u0131 k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ger\u00e7ekten, kanun koyucunun g\u00f6z\u00fcnde, kanunun ger\u00e7ek anlam\u0131na ula\u015f\u0131labilmesi i\u00e7in, kanunu yorumlayan\u0131n bulup ortaya \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131  belli bir fail fig\u00fcr\u00fc canlanmaktad\u0131r. Ancak, bu, su\u00e7 i\u015fleyen bireyin psiko-somatik niteliklerinden ortaya konulamamakta, sadece c\u00fcrm\u00ee h\u00fck\u00fcmden, yani su\u00e7u koyan normdan ortaya \u00e7\u0131kmakta, dolay\u0131s\u0131yla buna, normatif fail tipi denmektedir. Bir \u00f6rnek vermek gerekirse, h\u0131rs\u0131zl\u0131k fiilini cezaland\u0131ran kanun h\u00fckm\u00fc, h\u0131rs\u0131z fig\u00fcr\u00fcn\u00fc; yang\u0131n \u00e7\u0131kartmay\u0131 cezaland\u0131ran kanun h\u00fckm\u00fc, kundak\u00e7\u0131y\u0131, vs. g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutmaktad\u0131r.
Bu ba\u011flamda olmak \u00fczere, \u00f6r., Dahm, fail tipini, h\u0131rs\u0131z, hain, sahtekar, vs. gibi belli su\u00e7lular hakk\u0131ndaki toplumsal ortam\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncesi ile uyumlu olmak \u015fart\u0131yla, halk\u0131n hukuk\u00ee vicdan\u0131 ile b\u00fct\u00fcnle\u015fen c\u00fcrm\u00ee h\u00fckm\u00fcn  incelemesinden \u00e7\u0131karmaktad\u0131r. Bu t\u00fcr bir fail tipi, c\u00fcrm\u00ee kanun h\u00fckm\u00fcn\u00fcn t\u0131pk\u0131 bir g\u00f6lgesidir, ihtiyaca g\u00f6re h\u00fckm\u00fcn daralt\u0131larak veya geni\u015fletilerek yorumlanmas\u0131na yarar. Ger\u00e7ekten, fiil toplumsal ortam\u0131n istedi\u011fi su\u00e7lulu\u011fun karakteristik bir ifadesi olmad\u0131\u011f\u0131nda, h\u00fck\u00fcm daralt\u0131larak; buna kar\u015f\u0131l\u0131k fiil kanundaki tan\u0131m\u0131na uymad\u0131\u011f\u0131nda, ancak fail a\u00e7\u0131k\u00e7a su\u00e7lulu\u011fun belirgin bir ifadesi oldu\u011funda, h\u00fck\u00fcm geni\u015fletilerek yorumlanacakt\u0131r.
Bu d\u00fc\u015f\u00fcncede olan Mezger, normatif fail tipini, c\u00fcrmi norma e\u015flik eden bir g\u00f6lge olarak de\u011fil, ama c\u00fcrm\u00ee normun ruhunu olu\u015fturan bir \u015fey olarak de\u011ferlendirmektedir. Demektedir ki, Fail tipi, kanun h\u00fckm\u00fcnde sakl\u0131d\u0131r, dolay\u0131s\u0131yla halk\u0131n hukuk\u00ee vicdan\u0131ndan \u00e7\u0131kmaz, tersine bizzat kanun h\u00fckm\u00fcnden \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r.
Normatif fail tipi d\u00fc\u015f\u00fcncesi ele\u015ftirilmi\u015ftir.
Bir kere bu d\u00fc\u015f\u00fcnce, pek fazla a\u00e7\u0131k, kesin olmamas\u0131 bir yana, t\u00fcmden bulan\u0131kt\u0131r. Bu niteli\u011finden \u00f6t\u00fcr\u00fc, kanunun uygulanmas\u0131nda i\u015fe yararl\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunmamaktad\u0131r. \u00d6te yandan, bu tipi sadece c\u00fcrm\u00ee normdan \u00e7\u0131karmaya kalk\u0131\u015fmak, bizzat normu  \u015fahsile\u015ftirmekten ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. B\u00f6yle olursa, \u00f6r.,, h\u0131rs\u0131zl\u0131k yerine h\u0131rs\u0131z, doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k yerine doland\u0131r\u0131c\u0131, vs. denecektir. Ortada g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nabilecek bir ilerleme yoktur. Yeni bir \u015fey bulunmu\u015f de\u011fildir, sadece bir \u015fey farkl\u0131 ifade edilmi\u015ftir. Normatif fail tipi kanunun yorumunda da bir yarar sa\u011flamamaktad\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc  bir bilinmeyeni ba\u015fka bir bilinmeyenle a\u00e7\u0131klamak bi\u00e7iminde bir mant\u0131k hatas\u0131na d\u00fc\u015f\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.
Normatif fail tipini belirlemede toplumun veya halk\u0131n vicdan\u0131na gitmek fikri yeni bir unsur say\u0131labilir. Ancak, buna itibar edildi\u011finde, kanun  sa\u011flam zemini terkedilmi\u015f, hukukta kesinli\u011fi gideren olduk\u00e7a karanl\u0131k bir ortama gidilmi\u015f olur. Burada  \u201c halk\u0131n   sa\u011flam duygusu \u201c  bir dogmadan \u00f6te bir anlam ifade etmemektedir.
Sonu\u00e7 olarak,  faili belirlemede, normatif fail tipi d\u00fc\u015f\u00fcncesinin kabul edilebilir bir yan\u0131 bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

7. Mevcut ceza hukuku d\u00fczeninde su\u00e7lunun ki\u015fili\u011fi
<\/strong>
T\u00fcrk hukuk devriminin \u00fcr\u00fcn\u00fc olan 1926 tarihli T\u00fcrk Ceza Kanunun su\u00e7luya bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 Ayd\u0131nlanman\u0131n su\u00e7luya bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r. Ger\u00e7ekten, kayna\u011f\u0131n\u0131, \u201cliberal- demokratik bir toplumun\u201d ceza kanunun olma \u015ferefi h\u00e2l\u00e2 tart\u0131\u015fmas\u0131z kabul edilen Zanardelli Kanununda bulan 1926 tarihli T\u00fcrk Ceza Kanunu, kural\u0131n istisnas\u0131 olarak objektif sorumlulu\u011fa yer vermi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen,  su\u00e7u de\u011fil ama, su\u00e7luyu \u00f6ne \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Ceza hukuku sisteminin sonraki y\u0131llarda yap\u0131lan de\u011fi\u015fikliklerle \u201c \u00fcst\u00fc kaval alt\u0131 \u015fi\u015fhaneye \u201c d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi bu kanunun g\u00fcnah\u0131 de\u011fildir.
Gerek 1961, gerekse 1982 Anayasalar\u0131, \u201c su\u00e7 ve ceza \u201c ile ilgili  temel h\u00fck\u00fcmlerinde ( m. 38 ) ve Cumhuriyetin niteliklerini belirleyen 2. maddeleriyle g\u00f6nderme yapt\u0131klar\u0131 A\u0130HS\u2019 inde, kriminoloji biliminde meydana gelmi\u015f olan ilerlemelere uygun olarak, su\u00e7u \u00f6nemsemek yan\u0131nda, ceza hukukunda \u00f6zellikle su\u00e7lu ki\u015finin baz al\u0131nmas\u0131na \u00f6zen g\u00f6stermi\u015f bulunmaktad\u0131r. 
5237 s. T\u00fcrk Ceza Kanunun, mevcudu korumaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, hakime \u00f6zellikle \u00f6zel h\u00fck\u00fcmlerde gereklili\u011fi hep tart\u0131\u015f\u0131lacak olan \u00e7ok geni\u015f taktir yetkisi vermek d\u0131\u015f\u0131nda, \u00f6nemli bir yenilik getirmemi\u015ftir. K\u0131sacas\u0131, ceza hukuku, su\u00e7lukla etkin m\u00fccadelede, sadece su\u00e7u g\u00f6z \u00f6n\u00fcne almakla yetinmemekte, ayn\u0131 zamanda su\u00e7luyu g\u00f6z \u00f6n\u00fcne almakta; ger\u00e7ekten,  onu yaln\u0131zca tehlikeli veya zararl\u0131 bir fiilin faili olarak g\u00f6rmemekte, ayn\u0131 zamanda ileride bir su\u00e7un faili olabilme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 da  g\u00f6z ard\u0131 etmemekte; failin cezas\u0131n\u0131 belirlerken ( m. 50, 51, 61, 62, vs ) sadece  ge\u00e7mi\u015fe bakmamakta,  gelece\u011fe de bakmaktad\u0131r.
B\u00f6ylece, 5237 s. T\u00fcrk Ceza Kanunu, objektif sorumlulu\u011fu terk etti\u011fi iddias\u0131na da bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u201c Anayasada \u00f6ng\u00f6r\u00fclen kusur ilkesinin zorunlu sonucu olarak \u201c tamamen   \u00f6znel bir ceza hukuku sistemine  ge\u00e7mi\u015f olmaktad\u0131r. Bu demektir ki, bundan b\u00f6yle, m\u00fcnferit her bir ceza normun yorumunda, sistemin ruhunu olu\u015fturan kusursuz su\u00e7 olmaz ilkesinin g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmas\u0131 zorunlu olmaktad\u0131r.
Bir ceza hukuku sisteminde, sistemin esas\u0131n\u0131 \u201ckusursuz su\u00e7 olmaz\u201d ilkesi olu\u015fturdu\u011funda, o ceza hukuku sisteminde ceza sorumlulu\u011fu \u015fahsidir, yani herkes kendi fiilinden sorumludur. Bunun sonucu olarak, bu sisteminde, ceza, genelde bir \u00f6detme ( castigo ) niteli\u011finde bir yapt\u0131r\u0131md\u0131r  (Antolisei, 606 ). Ayr\u0131ca, t\u00fcmden \u00f6nleme ( preventiva) i\u015flevine sahip olan g\u00fcvenlik tedbirleri ile b\u00fct\u00fcnle\u015ftirilmi\u015ftir. Doktrinde, buna, \u201cd\u00fcalist sistem\u201d denmektedir. Bug\u00fcn, \u0130talyan Ceza Kanunu, Alman Ceza Kanunu d\u00fcalist sistemi benimsemi\u015f bulunmaktad\u0131r ( Fornasari, 527 ). 5237 s. TCK., \u201c m\u00fceyyide \u201c ve \u201ctedbir\u201c ay\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n pek fark\u0131nda olmamakla birlikte,  ceza yan\u0131nda g\u00fcvenlik tedbirlerine de yer vermi\u015ftir.
Ceza sorumlulu\u011funun \u015fahsili\u011fi ilkesi, cezan\u0131n verilmesini, failin isnat edilebilir durumda olmas\u0131, yani fiili i\u015fledi\u011fi esnada isnat yetene\u011fine sahip bulunmas\u0131  ile ba\u011f\u0131nt\u0131l\u0131 k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.  Klasik ceza hukuk\u00e7ular\u0131n\u0131n \u201cirade \u00f6zerkli\u011fi\u201d olarak nitelendirdi\u011fi bu ba\u011f\u0131nt\u0131, doktrinde,  \u201canlama ve isteme yetene\u011fi \u201c olarak ifade edilmektedir. 765 s K., s\u00f6z konusu ba\u011f\u0131nt\u0131y\u0131 \u201c farik ve m\u00fcmeyiz olmak\u201d olarak nitelendirmi\u015ftir. \u0130CK., \u201c anlama ve isteme yetene\u011fi \u201c ifadesini kullanmaktad\u0131r ( m. 85 ). Farkl\u0131 bir gelenekten gelen Alman Ceza Kanunu, ayn\u0131 olguyu, yani bir kimsenin fiilinin sorumlulu\u011funu \u00fcstlenebilmesi olgusunu \u201c kusurluluk ehliyeti \u201c terimi ile ifade etmektedir. Ancak, kusur ehliyetinden, Alman doktrininde, genelde anlama ve isteme yetene\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r ( Fornasari, 319 ). 5237 s K., herhalde Alman doktrininin etkisi alt\u0131nda, isnat yetene\u011fini kald\u0131ran veya azaltan nedenleri d\u00fczenledi\u011fi maddelerin gerek\u00e7elerinde \u201c kusur yetene\u011fi \u201c terimini kullanmaktad\u0131r.
Doktrinde, isnat yetene\u011fi terimi yan\u0131nda, belki daha yayg\u0131n olarak, kusur yetene\u011fi teriminin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.(5) Biz, bir kimsenin fiilinin sorumlulu\u011funu \u00fcstlenebilme erkini, geleneksel kalarak, \u201c isnat yetene\u011fi \u201c olarak ifade etmek istiyoruz.<\/p>\n\n\n\n

D\u0130PNOTLAR:
(1) Lombroso, L\u2019uomo delinquente studiato in rapporto alla antropologia, alla medicina legale e alle discipline carcerarie, 1876.
(2) Florian, Trattato, PG.,  4. ed., Milano 1934.
(3) Di Tullio, Antropologia criminale, Roma 1940
(4) Manha\u0131m, Trattato di criminologia comparata,  A cura di Franco Ferracuti, Presentazione di giuliano Vassali, Volume, 1-2, Giulio Einaudi Editore, Torino1975
(5) \u00d6r., D\u00f6nmezer – Erman, Nazari ve Tatbiki Ceza Hukuku, Cilt,ll, \u0130stanbul 1997, s.145 ; Toroslu Ceza Hukuku, Ankara 2005, s245. Yazarlar ” isnat yetene\u011fi” terimini kullanmaktad\u0131rlar.  \u0130\u00e7el, Su\u00e7 Teorisi, \u0130stanbul 1999, s.210; Demirba\u015f, Ceza Hukuku, Ankara 2005, s. 288; Centel\/Zafer, Ceza Muhakemesi Hukuku, \u0130stanbul 2003, s.400. Yazarlar “Kusur yetene\u011fi” terimini kullanmaktad\u0131rlar. Erem, T\u00fcrk Ceza Hukuku,cilt l, s.568. Yazar “ceza ehliyeti”  kavram\u0131n\u0131 kullanmaktad\u0131r. \u0130ster o  isterse bu terim kullan\u0131ls\u0131n, i\u015fin esas\u0131, kendisinden has\u0131l olan bir fiilin ki\u015finin kendisine isnat edilebilmesi, y\u00fcklenebilmesidir. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, etik bir de\u011fer olan ki\u015finin, fiilinin sorumlulu\u011funu \u00fcstlenebilmesi erkidir.<\/p>\n\n\n\n

<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

  Zeki Haf\u0131zo\u011fullar\u0131                                                                                                                                                               […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-1797","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-makalelink"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1797","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1797"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1797\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1798,"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1797\/revisions\/1798"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1797"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1797"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.abchukuk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1797"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}